Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi là bài thơ của nhà thơ Anh Ngọc, văn bản đọc thứ hai của Bài 10 (Lắng nghe trái tim mình) trong sách Ngữ văn 7 Chân trời sáng tạo, tập hai. Bài thơ ghi lại khoảnh khắc bình yên khi một chú mèo say ngủ trên ngực nhân vật tôi và tình yêu thương dịu dàng mà con người dành cho con vật nhỏ. Bài viết dưới đây giúp em nắm nội dung bài thơ, thông tin tác giả, xuất xứ, thể loại, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật và sơ đồ tư duy.
Nội dung bài thơ Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Bài thơ còn trong thời hạn bảo hộ bản quyền nên Văn VN không đăng toàn văn, chỉ tóm lược mạch cảm xúc và trích vài chữ ngắn; em đọc bài thơ trong SGK. Phần trả lời câu hỏi, em xem bài soạn bài Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi.
Hai nhịp tim hòa làm một. Mở đầu, nhà thơ đặt ta vào một cảnh rất gần gũi: chú mèo nằm ngủ trên ngực người. Ngay bên dưới chú mèo là trái tim nhân vật tôi đang đập; người nằm lắng nghe nhịp đập đều đặn, êm ái của con vật nhỏ và cảm thấy trái tim mình như hòa cùng nhịp với nó.
Dáng ngủ hiền lành của chú mèo. Khi say ngủ, những gì vốn làm nên vẻ dữ dằn của loài mèo đều được cất đi: đôi mắt biếc “trong veo” khép lại, hàm răng sắc từng là nỗi khiếp sợ của lũ chuột cũng khép lại, cả móng vuốt cũng thu về. Con mèo giờ chìm vào giấc mơ yên ả, nằm ngoan như một đứa trẻ được ôm ấp trong vòng tay.
Niềm hạnh phúc của nhân vật tôi. Trong khoảnh khắc ấy, trái tim người bỗng mềm lại. Một cảm giác hạnh phúc nhẹ nhàng dâng lên: được che chở, vỗ về, đùm bọc chú mèo, được lặng lẽ hát ru cho nó ngủ.
Lời ru và hình ảnh khép lại bài thơ. Điệp khúc ngủ đi vang lên như lời mẹ ru con. Nhân vật tôi gọi tên từng nét đáng yêu của chú mèo – đôi tai vểnh, cái đuôi dài, hàng ria, đôi mắt – và ví nó như một chú hổ con kiêu hãnh. Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh trái tim người đang ca hát, cùng câu thơ cuối “Trên ngực tôi nằm ngủ một con mèo” – lặp lại, đảo trật tự của câu mở đầu, tạo kết cấu đầu cuối tương ứng.
Thông tin tác giả Anh Ngọc
Nhà thơ Anh Ngọc (sinh năm 1943) có tên khai sinh là Nguyễn Đức Ngọc, người làng Nghi Trung thuộc Nghi Lộc, Nghệ An. Học xong ngành Ngữ văn ở Đại học Tổng hợp Hà Nội, ông đi dạy một thời gian rồi nhập ngũ, làm lính thông tin ở chiến trường Quảng Trị trong kháng chiến chống Mĩ, sau đó làm phóng viên báo Quân đội nhân dân và công tác lâu năm ở tạp chí Văn nghệ Quân đội.
Từ năm 1965, thơ Anh Ngọc đã xuất hiện trên báo chí; ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Sáng tác của ông gồm thơ, trường ca, truyện kí; có thể kể: tập thơ Hương đất màu cờ in năm 1977, tập Ngàn dặm và một bước in năm 1984, tập truyện kí Ba cuộc đời một trái bóng, các trường ca Sông Mê Kông bốn mặt, Điệp khúc vô danh, Sông núi trên vai, cùng tập Thơ Anh Ngọc – Thơ với tuổi thơ (2003).
Thơ Anh Ngọc hồn hậu, tinh tế, giàu suy tư; càng về sau, chất trí tuệ trong thơ ông càng đậm. Ông viết cho người lớn lẫn trẻ em bằng giọng chân thành, nhạy cảm trước những điều bình dị của đời sống.
Thông tin tác phẩm Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Xuất xứ bài thơ
Bài thơ in trong tập Thơ Anh Ngọc – Thơ với tuổi thơ, xuất bản năm 2003. Một số tài liệu ghi Anh Ngọc từng có tập thơ mang chính nhan đề Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi.
Thể loại, phương thức biểu đạt
- Thể loại: thơ tự do – số tiếng trong mỗi dòng không cố định, nhịp thơ linh hoạt.
- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm, kết hợp miêu tả và tự sự.
- Nhân vật trữ tình: nhân vật tôi – người đang nằm cho chú mèo ngủ trên ngực mình.
Bố cục bài thơ Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Theo mạch cảm xúc, có thể chia bài thơ thành 3 phần:
- Phần 1 (khổ đầu): hình ảnh chú mèo nằm ngủ trên ngực và sự hòa nhịp giữa hai trái tim.
- Phần 2 (khổ thứ hai): dáng ngủ hiền lành, bình yên như đứa trẻ của chú mèo.
- Phần 3 (còn lại): niềm hạnh phúc, tình yêu thương và lời ru của nhân vật tôi.
Một số tài liệu gộp lại thành 2 phần: phần đầu tả chú mèo ngủ ngoan, phần sau bày tỏ tình cảm của nhân vật tôi.
Giá trị nội dung bài thơ
- Ghi lại khoảnh khắc bình yên, ấm áp giữa con người và con vật nuôi.
- Thể hiện tình yêu thương, sự nâng niu, che chở của con người đối với loài vật nhỏ bé; cho thấy yêu thương cũng là nguồn hạnh phúc của chính người trao đi.
- Gợi nhắc người đọc biết lắng nghe trái tim mình, trân trọng những rung động giản dị trong đời sống.
Giá trị nghệ thuật bài thơ
- Thể thơ tự do, nhịp thơ chậm rãi, êm như lời ru, phù hợp với cảm xúc trìu mến.
- Biện pháp điệp ngữ (điệp từ khép lại, điệp khúc ngủ đi), liệt kê các bộ phận của chú mèo, so sánh con mèo với đứa trẻ, ẩn dụ con hổ con.
- Từ ngữ gợi hình, gợi cảm, như chi tiết “đôi tai vểnh ngây thơ”; kết cấu đầu cuối tương ứng tạo sự trọn vẹn.
Ý nghĩa nhan đề Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Nhan đề chính là câu thơ mở đầu, nêu trực tiếp hình ảnh trung tâm của bài. Hình ảnh chú mèo ngủ ngay trên ngực – sát trái tim – gợi sự tin cậy tuyệt đối của con vật và tình thương gần gũi của con người dành cho nó.
Sơ đồ tư duy Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Lời kết
Bằng những câu thơ nhẹ như lời ru, Anh Ngọc đã biến một khoảnh khắc đời thường thành bài thơ trong trẻo về tình yêu thương. Khi học bài, em nên đọc to bài thơ trong SGK để cảm nhận nhịp điệu êm ái của nó.
Xem thêm: