Kết bài Người lái đò sông Đà hay nhất – 13 mẫu ngắn gọn, nâng cao, theo đề

Người lái đò sông Đà là bài ca về một dòng sông vừa dữ dằn vừa thơ mộng và về một con người lao động vừa can trường vừa tài hoa. Đọc thiên tùy bút, lòng ta như rộng mở hơn trước núi rừng Tây Bắc và càng khâm phục ngòi bút uyên bác, giàu sáng tạo của Nguyễn Tuân.

Với những liên tưởng bất ngờ, vốn hiểu biết sâu rộng về địa lí, quân sự, hội họa, điện ảnh và một kho từ ngữ phong phú, Nguyễn Tuân đã dựng nên trong Người lái đò sông Đà hai hình tượng khó quên. Con sông Đà hiện lên với hai nét tính cách tương phản: hung bạo đến rợn người và trữ tình đến nao lòng. Ông lái đò Lai Châu hiện lên giản dị mà kiên cường, coi việc vượt thác như việc thường ngày. Qua đó, thiên tùy bút bày tỏ lòng gắn bó sâu nặng với non sông và niềm tin vào con người lao động mới, những người đang góp phần làm chủ và dựng xây Tây Bắc.

Người lái đò sông Đà xứng đáng được xem là một trong những trang tùy bút đẹp nhất mà văn chương nước ta có được trong thế kỉ XX. Thiên tùy bút đánh dấu bước chuyển quan trọng của Nguyễn Tuân: người nghệ sĩ từng tìm cái đẹp trong dĩ vãng nay đã tìm thấy nó giữa đời sống lao động của nhân dân. Từ chất liệu một chuyến đi, ông để lại cho văn chương một con sông có linh hồn và một hình tượng người lao động không thể phai mờ.

Khép lại Người lái đò sông Đà, tôi nhớ mãi hình ảnh ông lái đò bình thản ngồi nướng ống cơm lam sau khi vừa vượt qua ba lớp thạch trận. Ông không xem đó là chiến công, chỉ là một ngày làm việc như bao ngày khác. Có lẽ đó là bài học Nguyễn Tuân muốn gửi lại: sự can đảm thật sự không cần phô trương, và mỗi người, nếu làm việc của mình bằng cả hiểu biết lẫn lòng kiên trì, đều có thể vượt qua những con thác của đời mình.

Cuối thiên tùy bút, Nguyễn Tuân nhắc tới kế hoạch cải tạo con sông dữ của Tây Bắc. Mấy chục năm sau, những nhà máy thủy điện lớn đã mọc lên trên sông Đà, biến sức mạnh hung bạo của dòng nước thành nguồn điện thắp sáng cho đất nước. Đọc lại Người lái đò sông Đà hôm nay, ta càng thấy rõ tầm nhìn của nhà văn: con người không chỉ chế ngự thiên nhiên bằng mái chèo, mà còn có thể biến thiên nhiên thành người bạn đồng hành trong công cuộc dựng xây. Và trong mạch tiếp nối ấy, hình ảnh ông lái đò năm xưa vẫn là một biểu tượng đẹp của tinh thần lao động.

Nếu đặt Người lái đò sông Đà cạnh Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường, ta sẽ thấy hai cách yêu sông rất khác mà đều sâu sắc. Hoàng Phủ Ngọc Tường lắng nghe sông Hương bằng chiều sâu văn hóa, lịch sử của Huế; Nguyễn Tuân đối diện sông Đà bằng con mắt của người nghệ sĩ mê cái đẹp mãnh liệt và phi thường. Cả hai đều chứng minh thể kí có thể đạt đến vẻ đẹp của thơ. Riêng với Nguyễn Tuân, con sông còn là sân khấu để tôn vinh con người, và đó là nét độc đáo khiến thiên tùy bút của ông có sức sống lâu bền.

Đọc đến trang cuối Người lái đò sông Đà, ta mới hiểu trọn vẹn lời đề từ mà Nguyễn Tuân chọn ở đầu thiên tùy bút: “Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòng sông”. Tiếng hát ấy là âm thanh của thác ghềnh hùng vĩ, là sự tĩnh lặng của những bờ sông hoang sơ, và trên hết là khúc ca lao động của những người lái đò dũng cảm. Nhà văn đã lắng nghe tất cả bằng một tâm hồn tài hoa, để rồi chuyển chúng thành những trang văn còn vang mãi trong lòng người đọc.

Với hàng loạt hình ảnh so sánh, nhân hóa táo bạo, Nguyễn Tuân đã biến sông Đà thành một thế lực có tính cách và mưu kế. Những vách đá chẹt lòng sông, những cái hút nước xoáy tít, những hòn đá bày trận chờ thuyền qua cho thấy một dòng sông hung bạo hiếm thấy. Nhưng càng tả sông dữ, nhà văn càng chuẩn bị cho sự xuất hiện của con người làm chủ nó. Vẻ hung bạo ấy vì thế không chỉ để gây ấn tượng, mà còn là nền để tôn vinh tầm vóc người cầm lái trong thiên tùy bút.

Những trang viết về sông Đà trữ tình cho thấy một Nguyễn Tuân rất khác: lắng lại, mơ màng, giàu chất thơ. Dòng sông như mái tóc buông giữa núi rừng, như người bạn cũ lâu ngày gặp lại, với những bờ bãi lặng lẽ đến nỗi tưởng như thời gian đã ngưng trôi. Qua vẻ đẹp ấy, Người lái đò sông Đà gửi gắm tình yêu sâu sắc của nhà văn với từng góc nhỏ của quê hương, đồng thời chứng minh tài năng chuyển giọng linh hoạt của một bậc thầy tùy bút.

Người chở đò Lai Châu mà Nguyễn Tuân khắc họa trong Người lái đò sông Đà là hình tượng đẹp về người lao động thời kì xây dựng đất nước. Ông không có tên tuổi lừng lẫy, nhưng có trí nhớ phi thường, lòng dũng cảm và sự điềm tĩnh đáng nể trước thác dữ. Bằng việc gọi con người ấy là nghệ sĩ, là vị tướng trên sông nước, Nguyễn Tuân đã khẳng định một quan niệm mới: chủ nghĩa anh hùng có ở ngay trong lao động hằng ngày. Đó là đóng góp sâu sắc của thiên tùy bút đối với văn học sau Cách mạng.

Cảnh vượt thác là đoạn văn đặc sắc nhất của Người lái đò sông Đà. Ba lớp trùng vi thạch trận hiện lên như một trận chiến thật sự, với những cửa tử, cửa sinh, với tiếng nước gầm và những đòn hiểm của sóng. Giữa trận chiến ấy, ông lái đò vẫn tỉnh táo chỉ huy, cho đến khi “thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước”. Bằng nhịp văn dồn dập và vốn từ ngữ quân sự phong phú, Nguyễn Tuân đã ghi lại chiến thắng của con người trước thiên nhiên một cách đầy hào hứng.

Người lái đò sông Đà là nơi Nguyễn Tuân phô diễn trọn vẹn khả năng ngôn ngữ của mình. Ông dùng từ ngữ của nhiều ngành, từ quân sự, võ thuật đến điện ảnh, hội họa; câu văn khi ngắn gọn dồn dập, khi dài miên man như dòng nước. Mỗi hình ảnh so sánh đều mới lạ, bất ngờ mà vẫn chính xác. Chính sự lao động chữ nghĩa công phu ấy giúp con sông và con người trong thiên tùy bút hiện lên sống động, đồng thời khẳng định vị trí bậc thầy ngôn từ của nhà văn.

Sau cuộc vượt thác ngoạn mục, Nguyễn Tuân viết về đám người lái đò bằng một câu văn bình thản: “Cũng chả thấy ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng” vừa qua. Chính sự bình thản đó làm nên tầm vóc của họ. Chất vàng mười mà nhà văn đi tìm suốt chuyến đi Tây Bắc hóa ra không lấp lánh trên những chiến công được kể lại, mà ẩn trong những con người lặng lẽ coi hiểm nguy là việc thường ngày. Với Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân không chỉ để lại một kiệt tác tùy bút, mà còn gửi lại một cách nhìn: hãy tìm cái đẹp, cái cao cả ngay trong lao động bình thường của nhân dân.