Giữ gìn hay giữ dìn — đâu là từ đúng chính tả? Câu trả lời nhanh: giữ gìn là cách viết chính xác. Đọc tiếp để biết mẹo nhớ đơn giản, giúp bạn không bao giờ lặp lại lỗi sai này!
Giữ gìn hay giữ dìn mới là từ đúng chính tả?
Giữ gìn là từ đúng chính tả trong tiếng Việt. Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê — NXB Đà Nẵng) ghi nhận giữ gìn với nghĩa giữ cho được nguyên vẹn, không bị mất mát, tổn hại. Ngược lại, giữ dìn không xuất hiện trong bất kỳ từ điển tiếng Việt chuẩn nào.
Giữ gìn và giữ dìn dễ bị nhầm vì phụ âm “gi” và “d” được phát âm giống nhau ở cả miền Bắc lẫn miền Nam. Một số người còn viết thành dữ gìn, nhầm tiếng “giữ” với tiếng “dữ” trong hung dữ, dữ dội.
Bảng dưới đây tóm tắt nhanh sự khác biệt giữa giữ gìn và các cách viết sai thường gặp:
| Từ ngữ | Chính tả | Nghĩa chính | Ngữ cảnh sử dụng |
|---|---|---|---|
| giữ gìn | Đúng | Giữ cho nguyên vẹn, không mất mát, tổn hại | Giữ gìn sức khỏe, giữ gìn bản sắc, giữ gìn kỷ vật |
| giữ dìn | Sai | Không có nghĩa | Không dùng trong bất kỳ văn bản nào |
| dữ gìn | Sai | Không có nghĩa | Không dùng trong bất kỳ văn bản nào |
Giải nghĩa giữ gìn theo từ điển tiếng Việt
Giữ gìn là động từ, có nghĩa là giữ cho được nguyên vẹn, không để bị mất mát hay tổn hại (nói khái quát). Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê — NXB Đà Nẵng) minh họa bằng các ví dụ giữ gìn sức khỏe, giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc.
Ngoài nghĩa bảo vệ, giữ gìn còn mang nghĩa thứ hai là giữ ý tứ, thận trọng để tránh sơ suất trong lời nói và hành động. Câu “nói năng thoải mái, không chút giữ gìn” trong từ điển minh họa rõ nghĩa này.
Giữ gìn là từ thuần Việt gồm hai tiếng cùng mở đầu bằng phụ âm “gi”. Tiếng “gìn” vốn đồng nghĩa với “giữ” nhưng ít khi đứng một mình, nên hai tiếng có thể đảo thành gìn giữ, như trong thành ngữ “gìn vàng giữ ngọc”.
Năm ví dụ dưới đây cho thấy giữ gìn được dùng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau:
- Đời sống: Mùa đông đến, bà luôn nhắc cả nhà giữ gìn sức khỏe và mặc đủ ấm khi ra đường.
- Công việc: Nhân viên lưu trữ có trách nhiệm giữ gìn hồ sơ gốc, không để thất lạc hay ẩm mốc.
- Văn học: Nhân vật người mẹ trong truyện âm thầm giữ gìn nếp nhà qua bao năm tháng chiến tranh.
- Giao tiếp: Anh ấy nói năng rất giữ gìn, chưa bao giờ để lời nói làm ai phật lòng.
- Báo chí: Nhiều địa phương đẩy mạnh chương trình giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong trường học.
Cả năm câu trên đều dùng tiếng “gìn” với phụ âm “gi”. Khi đã nắm chắc nghĩa của giữ gìn, người viết dễ nhận ra vì sao giữ dìn là cách viết sai.
Vì sao giữ dìn là cách viết sai?
Giữ dìn không phải từ chuẩn trong tiếng Việt và không có trong Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê). Tiếng “dìn” đứng riêng không mang nghĩa nào liên quan đến việc bảo vệ hay gìn giữ một sự vật.
Lỗi của giữ dìn nằm ở phụ âm đầu của tiếng thứ hai: tiếng này phải viết “gi” giống tiếng thứ nhất. Giữ gìn và gìn giữ luôn đi thành cặp “gi – gi”; biến thể dữ gìn cũng sai vì “dữ” nghĩa là hung tợn.
Lý do khiến cặp từ này dễ bị viết sai
Giữ gìn và giữ dìn bị viết lẫn chủ yếu vì phụ âm “gi” và “d” đọc giống hệt nhau, trong khi nhiều người viết theo âm nghe được.
- Phụ âm “gi” trong giữ gìn và phụ âm “d” trong giữ dìn có cùng cách phát âm trong tiếng Việt hiện đại, nên tai nghe không giúp phân biệt được.
- Trong phương ngữ Bắc Bộ, “d”, “gi” và “r” đều đọc thành /z/; trong phương ngữ Nam Bộ, “d” và “gi” cùng đọc thành /j/, nên người cả hai miền đều dễ viết giữ dìn.
- Tiếng “gìn” hiếm khi đứng một mình trong giao tiếp, nên người viết thiếu hình ảnh chữ quen thuộc để đối chiếu khi gõ giữ gìn.
Đối chiếu giữ gìn và giữ dìn ở các tiêu chí
Bảng so sánh sau đặt giữ gìn và giữ dìn cạnh nhau theo sáu tiêu chí, giúp bạn thấy rõ vì sao chỉ một cách viết được công nhận:
| Tiêu chí | Giữ gìn (đúng) | Giữ dìn (sai) |
|---|---|---|
| Phát âm | Hai tiếng cùng phụ âm “gi” | Đọc giống giữ gìn nhưng viết sai phụ âm “d” |
| Ý nghĩa | Giữ cho nguyên vẹn; thận trọng trong lời nói, hành động | Không có nghĩa |
| Từ điển | Có trong Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê) | Không có |
| Ngữ cảnh sử dụng | Sức khỏe, tài sản, truyền thống, danh dự | Không dùng |
| Nguồn gốc từ vựng | Thuần Việt | Lỗi viết theo phát âm |
| Từ loại | Động từ | Không xác định |
Mẹo nhỏ giúp ghi nhớ chính tả giữ gìn
Ba phương pháp dưới đây giúp bạn viết đúng giữ gìn ngay cả khi gõ nhanh, không cần dừng lại tra cứu:
- Phương pháp ngữ cảnh: Hãy gắn giữ gìn với câu quen thuộc “giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt”. Mỗi lần viết, nhớ lại câu này để thấy hai tiếng đều mở đầu bằng “gi”.
- Phương pháp so sánh từ gốc: Giữ gìn đảo lại thành gìn giữ, và thành ngữ “gìn vàng giữ ngọc” cũng dùng “gi” cho cả hai tiếng. Tiếng “giữ” đã viết “gi” thì tiếng “gìn” đi cùng cũng viết “gi”.
- Phương pháp tra từ điển: Khi phân vân, gõ “giữ gìn” vào Từ điển Tiếng Việt online tại tratu.soha.vn hoặc Wiktionary tiếng Việt. Kết quả hiện định nghĩa đầy đủ, còn “giữ dìn” không trả về mục từ nào.
Các lỗi chính tả tương tự cần lưu ý
Giữ gìn thuộc nhóm lỗi d/gi/r, nhóm gây nhầm lẫn nhiều nhất trong chính tả tiếng Việt. Một số cặp từ cùng cơ chế thường gặp:
- Dữ dội (đúng) – giữ dội (sai)
- Giặt giũ (đúng) – giặt rũ (sai)
- Dành dụm (đúng) – giành dụm (sai)
- Giòn giã (đúng) – dòn dã (sai)
Điểm chung của các cặp trên là phát âm trùng nhau nhưng chữ viết khác nhau. Cách chắc chắn nhất là ghi nhớ nghĩa của từng tiếng thay vì viết theo âm nghe.
Giữ gìn là động từ thuần Việt chỉ việc bảo vệ cho nguyên vẹn, được Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê) ghi nhận đầy đủ. Giữ dìn và dữ gìn đều là lỗi do phụ âm “gi” và “d” phát âm giống nhau. Chỉ cần nhớ giữ gìn đảo được thành gìn giữ, hai tiếng cùng viết “gi”. Giữ gìn là cách viết duy nhất đúng chính tả trong tiếng Việt.