Bài thơ số 28 của R. Ta-go là văn bản Thực hành đọc trong sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (Bài 2), trước đó từng là văn bản đọc thêm trong Ngữ văn 11 chương trình cũ. Bài viết tổng hợp tóm lược văn bản, thông tin tác giả, xuất xứ, thể thơ, bố cục, những điểm đặc sắc về nội dung, nghệ thuật cùng sơ đồ tư duy.
Nội dung văn bản Bài thơ số 28
Bản dịch tiếng Việt (Đào Xuân Quý) còn trong thời hạn bảo hộ nên dưới đây chỉ tóm lược; em đọc toàn văn trong sách giáo khoa.
Bài thơ là lời của chàng trai nói với người yêu. Mở đầu, chàng nhận ra đôi mắt băn khoăn, buồn bã của nàng đang khao khát nhìn thấu tâm tư mình, giống như vầng trăng muốn soi vào đáy biển. Chàng đã sống thật lòng, không che giấu điều gì, vậy mà nghịch lí thay, chính vì thế nàng lại không hiểu được chàng.
Tiếp theo, chàng lần lượt nêu các điều giả sử: giá như cuộc đời chàng chỉ là một viên ngọc, chàng sẽ đập vụn để kết thành chuỗi tặng nàng; giá như chỉ là một bông hoa bé xinh, chàng sẽ ngắt xuống cài lên tóc nàng. Song cuộc đời chàng lại là một trái tim, sâu rộng đến mức không ai dò được đáy, tìm được bờ; nàng làm chủ trái tim ấy mà vẫn không biết nó rộng đến đâu.
Một lần nữa, chàng giả sử: nếu trái tim chỉ chứa niềm vui, nó sẽ bừng lên thành nụ cười để nàng nhìn thấu; nếu chỉ chứa nỗi buồn, nó sẽ hóa thành những giọt nước mắt lặng lẽ. Thế nhưng trái tim chàng là tình yêu, nơi vui, buồn và khát khao đều không có giới hạn; trái tim ấy gần nàng như chính cuộc đời nàng, vậy mà nàng sẽ chẳng khi nào hiểu hết.
Thông tin tác giả Ta-go
Ra-bin-đra-nát Ta-go (Rabindranath Tagore, 1861 – 1941) sinh tại Can-cút-ta (nay là Kolkata), xứ Ben-gan, Ấn Độ, trong một gia đình quý tộc nổi tiếng về văn hóa, tôn giáo và nghệ thuật. Ông làm thơ từ rất sớm và sáng tác bằng cả tiếng Ben-gan lẫn tiếng Anh.
Ta-go là một thiên tài đa dạng: nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà giáo dục và nhà tư tưởng. Ông để lại hơn 50 tập thơ cùng nhiều tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch, hàng nghìn ca khúc; trong đó có những bài sau này trở thành quốc ca của Ấn Độ và Băng-la-đét. Năm 1913, với tập Gi-tan-gia-li, ông trở thành nhà văn đầu tiên của châu Á nhận giải Nô-ben Văn học.
Thơ Ta-go thấm đẫm tinh thần nhân văn: tình yêu con người, thiên nhiên, quê hương và khát vọng hòa hợp. Giọng thơ giản dị, giàu nhạc điệu mà sâu sắc triết lí. Các tập tiêu biểu: Gi-tan-gia-li, Người làm vườn, Trăng non, Mùa hái quả. Xem thêm bài Tác giả Ta-go (Tagore).
Thông tin tác phẩm Bài thơ số 28
Bài thơ số 28 được in trong tập thơ nào?
Bài thơ thuộc tập Người làm vườn (The Gardener), bản tiếng Anh ra mắt năm 1913 – tập thơ dành riêng cho tình yêu đôi lứa của Ta-go. Bản dịch tiếng Việt của Đào Xuân Quý in trong Ta-go – Tuyển tập thơ (NXB Văn hóa – Thông tin, 2000).
Thể loại, phương thức biểu đạt
- Thể loại: thơ văn xuôi (thơ tự do), không vần, không theo luật.
- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.
- Nhân vật trữ tình: chàng trai đang yêu, xưng “anh”, tâm sự với người yêu (“em”).
Bố cục Bài thơ số 28 có mấy phần?
- Phần 1 (sáu dòng đầu): khát vọng hiểu thấu nhau và nghịch lí: không giấu gì mà em vẫn chẳng biết gì về anh.
- Phần 2 (còn lại): hai chuỗi giả định – phủ định (đời anh; trái tim anh), khẳng định trái tim và tình yêu là vô biên, không bao giờ biết trọn.
Giá trị nội dung
- Thể hiện khao khát hiểu nhau đến tận cùng của những người đang yêu.
- Phát hiện sâu sắc: tâm hồn con người và tình yêu là thế giới phong phú, bí ẩn, vô biên; dù gần gũi đến đâu cũng không thể biết hết nhau.
- Gợi một quan niệm đẹp: chính sự bí ẩn ấy khiến tình yêu luôn mới mẻ, đáng trân trọng và khám phá.
Giá trị nghệ thuật
- Thể thơ văn xuôi tự do, nhạc tính đến từ cấu trúc câu trùng điệp.
- Hệ thống hình ảnh biểu tượng: trăng – biển, viên ngọc, đoá hoa, trái tim, nữ hoàng – vương quốc, nụ cười, giọt lệ.
- Cấu trúc giả định – phủ định, so sánh tăng tiến từ hữu hạn đến vô hạn; cách nói nghịch lí giàu triết lí.
- Giọng điệu tha thiết, dịu dàng như lời thủ thỉ.
Ý nghĩa nhan đề
Nhan đề chỉ là số thứ tự của bài trong tập Người làm vườn – cách đặt tên quen thuộc của Ta-go trong nhiều tập thơ. Không có tên gọi riêng, bài thơ để người đọc tự cảm nhận nội dung, đồng thời gợi cảm giác đây chỉ là một trong vô số cung bậc của tình yêu.
Sơ đồ tư duy Bài thơ số 28
Sơ đồ tóm lược sáu ý chính của bài thơ.
Lời kết
Bài thơ số 28 ngắn mà chứa một triết lí lớn về tình yêu: yêu là khao khát hiểu nhau, nhưng tâm hồn con người mãi là điều kì diệu chưa thể khám phá hết. Nắm chắc bố cục, hệ thống biểu tượng và cấu trúc trùng điệp, em sẽ dễ dàng phân tích bài thơ.
Xem thêm: