Bài tập làm văn là bài đọc 4 thuộc Bài 2 (Em đã lớn) trong sách Tiếng Việt lớp 3 Cánh diều tập 1, trang 28–30. Bài viết gợi ý trả lời phần Đọc hiểu, phần Luyện tập về dấu ngoặc kép và giải nghĩa các từ khó, giúp các em tự học ở nhà.
Đọc: Bài tập làm văn (trang 28–29)
Câu chuyện được kể theo lời bạn Cô-li-a, một cậu bé người Nga. Có thể chia bài đọc thành 3 đoạn:
- Đoạn 1 (từ đầu đến “giúp đỡ mẹ?”): cô giáo ra đề bài tập làm văn.
- Đoạn 2 (tiếp theo đến chỗ Cô-li-a viết xong câu kết): Cô-li-a loay hoay tìm ý, cố kể thêm nhiều việc cho bài văn dài ra.
- Đoạn 3 (phần còn lại): mấy hôm sau, mẹ nhờ Cô-li-a giặt quần áo và bạn vui vẻ làm theo.
Giải nghĩa từ (bài tập Ghép đúng trong SGK):
- a) Khăn mùi soa – 4) loại khăn mỏng, nhỏ, bỏ túi để lau mặt, lau tay.
- b) Bí – 2) ở trong hoàn cảnh khó khăn, không biết giải quyết thế nào.
- c) Viết lia lịa – 3) viết rất nhanh và liên tục.
- d) Ngắn ngủn – 1) rất ngắn (có ý chê).
Gợi ý đọc: đọc giọng kể nhẹ nhàng, hơi chậm ở những chỗ Cô-li-a đang bối rối, suy nghĩ. Đọc đúng tên riêng nước ngoài có gạch nối: Cô-li-a, Liu-xi-a, Pi-vô-na-rô-va. Câu mẹ nhờ giặt quần áo đọc thân mật, vui vẻ.
Nội dung chính bài Bài tập làm văn
Câu chuyện kể về Cô-li-a khi làm bài văn kể việc giúp mẹ. Vì ít khi làm việc nhà, bạn phải kể cả những việc mình chưa làm. Khi mẹ nhờ đúng những việc ấy, Cô-li-a vui vẻ làm theo để lời mình viết trở thành sự thật. Bài đọc nhắc em: nói thì phải làm, và hãy chăm giúp đỡ bố mẹ.
Đọc hiểu (trang 29)
Câu 1 (trang 29): Tìm những chi tiết cho thấy Cô-li-a lúng túng khi làm bài.
Trả lời: Các chi tiết đó là:
- Nhận đề xong, Cô-li-a loay hoay khá lâu mới cầm bút viết.
- Kể được vài việc thì bạn bí, vì ở nhà hầu như mẹ làm hết mọi việc.
- Bạn nhìn sang Liu-xi-a đang viết rất nhanh, nhìn khắp lớp thấy ai cũng còn viết, rồi phải cố nghĩ thêm việc để kể cho bài văn dài ra.
Câu 2 (trang 29): Việc nào Cô-li-a kể trong bài tập làm văn là việc bạn ấy chưa làm được?
Trả lời: Việc Cô-li-a chưa từng làm là tự giặt quần áo (giặt cả quần, áo sơ mi, áo lót). Trước đó bạn mới chỉ giặt bít tất của mình. Bạn kể thêm việc này vì thấy bài văn của mình còn quá ngắn.
Câu 3 (trang 29): Vì sao khi mẹ bảo Cô-li-a đi giặt quần áo:
a) Lúc đầu, bạn ấy ngạc nhiên?
b) Về sau, bạn ấy vui vẻ làm theo lời mẹ?
Trả lời:
- a) Lúc đầu Cô-li-a ngạc nhiên vì mẹ chưa bao giờ nhờ bạn giặt quần áo, đó lại là việc bạn chưa biết làm.
- b) Về sau bạn vui vẻ nhận lời vì nhớ ra đó chính là việc mình đã kể trong bài tập làm văn. Bạn muốn làm cho điều mình viết trở thành sự thật, không để bài văn chỉ là lời nói suông.
Câu 4 (trang 29): Có thể đặt tên khác cho câu chuyện là gì?
Trả lời: Em có thể chọn một trong các tên sau:
- Lời hứa trong bài văn
- Cô-li-a giúp mẹ
- Nói được thì làm được
Luyện tập (trang 30)
Câu 1 (trang 30): Dấu ngoặc kép trong mỗi câu dưới đây được dùng làm gì? Ghép đúng:
a) Cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn: “Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”.
b) Tôi loay hoay mất một lúc rồi viết: “Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ.”.
c) Mẹ hỏi tôi: “Hôm nay con làm bài kiểm tra thế nào?”.
d) Tôi ngạc nhiên: “Sao các bạn viết được nhiều thế nhỉ?”.
1) Đánh dấu một câu ghi lại lời nói của nhân vật.
2) Đánh dấu một câu ghi lại ý nghĩ của nhân vật.
3) Đánh dấu một câu được trích nguyên văn.
Trả lời:
- a – 3: câu trong ngoặc kép là đề bài cô giáo ra, được chép lại đúng từng chữ.
- b – 3: đó là câu Cô-li-a viết trong bài, cũng được chép lại nguyên văn.
- c – 1: đây là câu mẹ nói với con.
- d – 2: đây là điều nhân vật nghĩ trong đầu khi ngạc nhiên, không nói thành lời.
Câu 2 (trang 30): Viết lại một câu em đã nói với bạn. Sử dụng dấu ngoặc kép để đánh dấu câu đó.
M: Em nói với bạn: “Bài toán này không khó đâu!”.
Trả lời: Em đặt câu nói của mình sau dấu hai chấm và đặt trong dấu ngoặc kép. Ví dụ:
- Giờ ra chơi, em rủ bạn: “Mình cùng ra sân nhảy dây nhé!”.
- Thấy bạn quên bút, em bảo: “Cậu cầm tạm cây bút của tớ đi.”.
Lưu ý: chữ đầu câu trong ngoặc kép phải viết hoa, dấu chấm hoặc dấu chấm than của câu đặt bên trong ngoặc kép.
Học xong bài này, em có thể đọc lại các bài cùng chủ điểm như Con đã lớn thật rồi và Giặt áo để thấy các bạn nhỏ đã biết tự làm việc nhà như thế nào.