Alibaba và 40 tên cướp là một trong những câu chuyện cổ tích nổi tiếng nhất. Câu chuyện này mang đến những bài học sâu sắc về lòng dũng cảm và trí thông minh. Hãy cùng Vanvn.net theo dõi hành trình kỳ diệu của Alibaba trong thế giới đầy bí ẩn này.
Thuở xưa tại vương quốc Iraq có hai anh em là Casim và AliBaba. Casim, người anh chiếm đoạt hết tài sản do cha mẹ để lại đồng thời lại lấy được vợ giàu sang nên có một đời sống dư giả rất sung túc.
Trái lại AliBaba vì không muốn tranh đoạt gia tài với anh ruột lại lấy phải vợ nghèo nên đời sống khá chật vật, chỉ đủ qua ngày. Hàng ngày Ali Baba phải đi lên rừng đốn củi đem về bán để kiếm sống. Thấy em nghèo túng, Casim và vợ không những không thương xót giúp đỡ mà còn tỏ vẻ lạnh lùng, khinh khi ra mặt. Nhưng Ali Baba vẫn không vì thế mà phiền lòng hay bất mãn, vẫn thường qua lại thăm hỏi anh mình và chị dâu cho phải đạo làm em.
Hôm ấy như thường lệ, Ali Baba lên rừng đi lấy củi. Xong việc, chàng chất củi vào hai túi hai bên hông con lừa. Đang định lên đường về lại nhà bỗng nhìn thấy cát bụi mịt mù từ đàng xa, rồi kế đến là tiếng vó ngựa dồn dập mỗi lúc một gần. Ali Baba hoảng hốt, dắt lừa vào núp trong một bụi rậm, nhưng vẫn để ý nghe ngóng.
Rồi tiếng vó ngựa bỗng im bặt… Một đoàn kỵ sĩ trông dữ dằn, mang đao kiếm đầy mình dừng lại bên cạnh một tảng đá lớn trông chẳng khác gì một quả núi. Chung quanh tảng đá, rêu cỏ, cây cối mọc rậm rạp bao phủ kín mít. Nếu ai từ xa ngắm lại ắt chỉ nhìn thấy một khối xanh rì.
Ali Baba đếm được trước sau 40 người và 40 ngựa. Người nào cũng tháo gỡ một chiếc túi lớn từ trên lưng hay từ hai bên hông ngựa xuống; có người thì hai túi, kẻ ba túi… Đoàn người cùng nhau tiến tới sát bên tảng đá. Người đi đầu, có lẽ là thủ lãnh của đám người bỗng ra dấu cho tất cả dừng lại trước rồi giơ hai tay lên trời nói lớn:
-Vừng ơi mở cửa ra!
Lạ lùng thay, tảng đá lâu nay mà Ali Baba đi ngang qua không biết bao nhiêu lần mà không bao giờ để ý như có một cánh cửa tự động mở ra, và bên trong sâu hun hút tựa như là một hang động. Đoàn người ôm hành trang cùng vào tất cả bên trong. Người thủ lãnh là người đi sau cùng. Y lại giơ hai tay lên trời nói:
– Vừng ơi, hãy đóng lại!
Lập tức cánh cửa đóng lại. Và bây giờ trông tảng đá khổng lồ lại giống như một hòn núi khi nãy, không có gì đáng chú ý cả. Ali Baba vẫn núp kín, không dám chường mặt ra, sợ đoàn người kia phát hiện thì có thể nguy đến tánh mạng của chàng không chừng. Phải đợi đến cả giờ đồng hồ sau, chàng mới nghe được tiếng:
-Vừng ơi mở cửa ra!
Rồi đoàn người 40 mạng từ từ lần lượt bước ra ngoài. Người thủ lãnh lại giơ hai tay lên trời nói:
– Vừng ơi, hãy đóng lại!
Đoàn người sau đó lên ngựa. Cát bụi lại bay mù mịt khắp trời pha lẫn với tiếng vó câu vang rền. Chỉ trong nháy mắt, đoàn kỵ sĩ đã mất hút, trả lại sự im lặng cho chốn núi rừng. Đoàn người đi rồi, Ali Baba mới dám ra khỏi chỗ núp. Do tính tò mò thúc đẩy, thay vì lên đường về nhà chàng đến trước tảng đá đưa hai tay lên nói:
-Vừng ơi mở cửa ra!
Lập tức cánh cửa được mở ra. Chàng nhìn thấy rõ bên trong là một hang động đúng như chàng đoán. Đã đến nước này, Ali Baba quyết định phải vào tham xét một chuyến. Nghĩ đoạn, chàng liền dắt luôn con lừa vào trong rồi đưa hai tay lên nói:
-Vừng ơi, hãy đóng lại!
Và cửa động đã được đóng kín sau đó. Nhìn thấy ánh sáng từ đâu trong động lóe ra, Ali Baba bèn nhắm hướng đó mà đi. Vừa đến nơi, chàng kêu lên một tiếng vì kinh ngạc. Trước mặt chàng, một kho tàng khổng lồ không ai có thể tưởng tượng nổi, cho dù là ở trong truyện cổ tích. Ôi chao! Nào là kim cương, vàng bạc châu báu, lại thêm không biết bao nhiêu là nhung lụa, những tấm thảm thật đẹp lộng lẫy ngay cả trong cung điện vua chúa cũng không thể nào có được. Ôi thì trăm ngàn thứ, vật nào cũng quý giá cả! Chàng thầm nghĩ.
-“Vậy thì 40 người đó chắc hẳn là cướp rồi. Thì ra chúng đi cướp khắp nơi, dùng địa điểm này là nơi dự trữ, cất giấu các bảo vật cướp được chứ chẳng chạy vào đâu! Ta phải mau ra khỏi nơi đây kẻo chúng trở lại ắt nguy đến tánh mạng!”.
Nhưng dù sao Ali Baba vẫn chỉ là con người. Hỏi có mấy ai khi đứng trước một kho tàng vĩ đại như thế này mà không động lòng bao giờ! Chàng đánh liều, gom góp một số vàng bạc châu báu thật nhiều nhét vào đầy các túi dùng để củi hai bên hông lừa rồi lấy củi ngụy trang ở phía trên. Xong xuôi, chàng liền dùng câu thần chú nghe được để mở cửa động rồi đóng lại cẩn thận như không có gì xảy ra.
Về đến nhà, Ali Baba đóng kín cửa ngõ trước sau rồi bắt đầu đem ‘chiến lợi phẩm’ ra khoe với vợ. Vợ chàng kinh hãi, tưởng chàng trộm cướp của nhà giàu đem về nên tỏ vẻ không bằng lòng nói:
-Nhà mình dù nghèo nhưng từ trước vẫn sống một đời lương thiện. Tại sao chàng lại nổi máu tham lam làm những chuyện phi luân như vậy?
Biết vợ mình hiểu lầm, Ali Baba liền đem chuyện kể lại cho vợ nghe từ đầu đến cuối. Nghe xong, vợ chàng tươi ngay nét mặt, hết dị nghị. Nhìn đống vàng bạc châu báu mà cả hai vợ chồng cùng thấy ‘ớn lạnh’, không tài nào đếm nổi. Ali Baba liền đề nghị:
– Hay là em sang mượn cái đấu đong gạo bên nhà anh Casim để về mà đếm có tiện hơn không?
Vợ chàng khen phải nên chạy vội sang nhà anh chàng mượn cái đấu. Vợ Casim lấy làm lạ nghĩ thầm:
– Quái lạ! Xưa nay vợ chồng Ali Baba nghèo khổ, may ra bán củi xong chỉ mua được vừa đủ gạo nấu từng bữa thôi thì cần gì phải dùng đến cái đấu làm gì? Không lẽ hai vợ chồng vừa trúng mối nên mua được một số gạo lớn.
Người vợ Casim đi lấy đấu. Y thị lấy một ít hắc ín (dầu hắc, nhựa đường) trét vào dưới đáy bên trong cái đấu gạo với mục đích tò mò, muốn xem thử gia đình Ali Baba ăn loại gạo gì. Vợ Ali Baba mượn được đấu xong thì cám ơn rối rít ra về.
Hai vợ chồng Ali Baba lúi húi đong từng đấu một để đếm số vàng bạc châu báu. Phải mất một hồi lâu hai người mới ‘đong’ xong số vàng bạc châu báu. Sau đó, vợ Ali Baba đem cái đấu sang trả lại cho gia đình Casim. Một đồng tiền vàng dính chặt dưới đáy bên trong cái đấu gạo chỗ vợ Casim trét hắc ín nhưng vợ chồng Ali Baba vô tình không hay biết gì cả.
Nhìn đồng tiền vàng dính dưới đáy trong cái đấu, vợ của Casim hết sức kinh ngạc thốt lên:
-Trời! Không lẽ chúng nó giàu đến độ phải dùng đấu để đong vàng?
Casim vừa về đến nhà thì mụ đã chạy ra the thé rằng:
-Anh vào đây xem này. Ali Baba em của anh xưa nay chỉ giả vờ nghèo thôi chứ sự thật hắn còn giàu có gấp trăm ngàn lần vợ chồng mình nữa!
Casim ngạc nhiên hỏi:
-Chuyện gì?
Mụ vợ của Casim liền đưa cái đấu có dính đồng tiền vàng và kể lại mọi chuyện. Casim nghe xong, lòng ganh tị và căm tức nổi lên. Hắn nói với vợ:
-Mụ ở nhà, để tôi sang hỏi Ali Baba xem sao. Hừ, nếu quả thật là vậy tôi sẽ lên cáo quan cho nó biết mặt.
Nói xong, Casim hậm hực sang ngay nhà em mình. Thấy anh đột ngột đến thăm, Ali Baba hơi ngạc nhiên nhưng vẫn tiếp đón niềm nở. Casim lạnh lùng nói:
-Chú giàu có thì tôi mừng cho chứ làm gì mà phải giả nghèo giả khó như thế?
Ali Baba nghe nói vội xua tay:
-Đâu có! Em làm gì mà giàu có? Anh cũng thừa biết cảnh nghèo nàn của em từ lâu rồi phải không?
Casim lấy cái đấu, chỉ đồng tiền vàng dưới đáy nói:
-Thế cái này là cái gì đây? Ôi chao, vàng nhiều đến nỗi phải đong mà còn chối cãi bảo là nghèo à?
Biết chuyện đã bại lộ, Ali Baba bèn đem chuyện từ lúc vào rừng gặp bọn cướp, khám phá ra hang động vào kho tàng ra sao nhất nhất kể lại cho Casim nghe. Chàng ta cũng không quên nói cho anh biết cả câu thần chú dùng để mở cửa hay đóng cửa hang ra sao.
Casim tươi hẳn nét mặt, vênh váo nói:
-Có thế chứ! Vậy là chú biết điều đó. Bằng không thì tôi đem chuyện này nói lại với bọn cướp thì chú mất mạng như chơi!
Casim chạy vội về nhà kể lại cho vợ nghe. Hai vợ chồng hết sức vui mừng, suốt đêm không ngủ được. Sáng hôm sau, Casim đem mười con lừa thật lớn và thật khỏe. Trên lưng mỗi con là hai túi vải thật lớn. Chuẩn bị xong xuôi đâu đó, Casim ăn mặc giả làm người đi kiếm củi, thẳng đường lên rừng.
Tới đúng địa điểm, Casim giơ hai tay lên trời nói:
– Vừng ơi mở cửa ra!
Tức thì cánh cửa động mở toang ra. Casim dẫn đàn lừa vào trong. Nhìn thấy ánh sáng rực rỡ như hào quang, Casim biết ngay đã tìm thấy kho tàng. Y đi nhanh tới thì quả đúng như lời Ali Baba nói với y, một kho tàng lớn vĩ đại, với kim cương hột xoàn, ngọc ngà châu báu, vàng bạc, gấm vóc nhung lụa, những tấm thảm quý giá lớn nhỏ đủ cỡ cũng không thiếu. Ôi thì không biết sao mà diễn tả cho được. Dẫu ai có nằm mơ cũng không tưởng tượng ra nổi rằng trên thế gian lại có được một kho tàng như thế này!
Bụng tham lam của Casim nổi dậy. Đôi mắt y sáng rực lên. Rồi tay bốc vàng, tay vơ bạc, y chất đầy trên các túi trên lưng mười con lừa. Chưa vừa lòng, y còn nhét vào mình, bất cứ chỗ nào bỏ được gì hắn đều không từ. Sau khi thấy tạm đủ cho một hôm, hắn bèn dắt đàn lừa ra ngoài, trong lòng sung sướng, mơ tưởng đến cảnh giàu sang của gia đình hắn trong những ngày sắp tới. Đến cửa động, hắn giơ hai tay lên nói:
– Hỡi thần Mè mở cửa ra!
Cánh cửa vẫn khép kín không động đậy. Casim thầm kêu khổ trong lòng, nghĩ thầm:
-Thôi chết! Mình quên mất câu thần chú rồi!
Nặn óc một hồi, hắn kêu ‘a’ một tiếng rồi lại giơ hai tay lên nói:
-Hỡi thần Mẻ, hãy mở ra!
Cánh cửa vẫn không động đậy. Casim sau đó đọc thần chú liên tiếp giờ này sang giờ nọ. Hết ‘thần Mê’ đến ‘thần Mì’…, nhưng không làm sao nhớ được hai chữ “Vừng ơi”.
Casim càng lúc càng lo sợ. Hắn biết bọn cướp có thể trở về bất cứ lúc nào. Hắn khấn thầm, cầu nguyện với thánh ‘Allah’ giúp cho hắn nhớ lại câu thần chú để thoát thân chứ không còn dám nghĩ đến chuyện ham giàu có nữa. Nhưng có lẽ vì hắn xưa nay chưa hề tu nhân tích đức nên không được Allah độ cho. Casim bắt đầu run sợ. Và điều run sợ sau cùng đã đến.
– Vừng ơi mở cửa ra!
Casim biết ngay bọn cướp đã trở về. Trong một giây suy nghĩ, hắn biết chỉ còn một đường liều mạng cuối cùng mà thôi. Cánh cửa vừa mở ra, Casim dùng hết sức bình sinh chạy thẳng ra ngoài, xô ngã một tên cướp đặng tìm đường tẩu thoát. Nhưng bọn cướp đã chặn ngay Casim lại, rồi sau đó chúng giết Casim.
Giết Casim xong, bọn cướp kéo nhau vào hang. Ngay gần cửa, chúng thấy mấy bao vàng Casim đã khuân ra sẵn để chất lên lưng lừa, bèn đem trả về chỗ cũ, mà không hề hay biết số vàng Ali Baba lấy đi từ hôm trước. Còn mười con lừa của Casim, vì hắn không buộc lại, nên từ lúc nghe tiếng vó ngựa đã chạy tán loạn vào rừng, mất hút.
Cả bọn ngồi lại bàn bạc. Chúng hiểu vì sao Casim ra được khỏi hang, nhưng hắn vào bằng cách nào thì không ai nghĩ ra. Có đứa cho rằng hắn tụt xuống từ lỗ hổng trên nóc hang, nhưng lỗ ấy cao quá, mặt đá bên ngoài lại dựng đứng, không ai leo nổi. Còn bảo hắn vào bằng cửa thì phải biết câu thần chú, mà chúng đinh ninh rằng trên đời chỉ có chúng biết. Chúng đâu ngờ đã có người nấp trong bụi rậm nghe trộm.
Dù sao thì kho báu chung cũng phải được giữ cho an toàn. Bọn cướp bèn chặt xác Casim làm bốn mảnh, treo ở phía trong cửa hang, hai mảnh bên này, hai mảnh bên kia, để kẻ nào cả gan mò vào thì nhìn thấy mà khiếp vía. Chúng định một thời gian nữa, khi xác đã hết mùi, mới quay lại hang. Xong việc, chúng đóng cửa hang cẩn thận rồi lên ngựa, tiếp tục đi rình cướp các đoàn buôn trên những con đường quen thuộc.
Ở nhà, vợ Casim chờ mãi đến tối mịt vẫn không thấy chồng về. Mụ hốt hoảng chạy sang nhà Ali Baba:
– Chú à, chắc chú cũng biết anh Casim lên rừng làm gì rồi. Giờ đã khuya mà anh ấy vẫn chưa về, chị sợ có chuyện chẳng lành.
Ali Baba vốn đã đoán được chuyến đi của anh mình, nên hôm ấy chàng cố ý không lên rừng để anh khỏi nghi ngờ. Chàng không trách móc một lời, chỉ khuyên chị dâu chưa nên lo, có lẽ anh Casim muốn đợi thật khuya mới vào thành cho kín đáo.
Vợ Casim nghe cũng phải, vì việc này cần giữ bí mật. Mụ về nhà ngồi chờ đến nửa đêm. Quá nửa đêm vẫn không thấy chồng, mụ càng thêm lo sợ mà không dám khóc to, vì sợ hàng xóm biết chuyện. Lúc ấy mụ mới hối hận vì cái tính tò mò, ganh tị, cứ muốn dòm ngó việc nhà em chồng. Mụ khóc suốt đêm. Trời vừa hửng sáng, mụ đã chạy sang nhà Ali Baba, nước mắt nói thay cho lời.
Ali Baba không đợi chị dâu phải nhờ. Chàng dặn chị bớt đau buồn rồi lập tức dắt ba con lừa lên rừng. Dọc đường chàng không thấy bóng dáng anh mình, cũng không thấy mười con lừa đâu. Đến gần tảng đá, chàng giật mình thấy máu loang trước cửa hang, trong bụng đã biết là điềm dữ. Chàng đọc câu thần chú, cửa mở ra, và chàng sững sờ trước cảnh xác anh mình bị chặt làm bốn mảnh.
Ali Baba không chần chừ. Chàng quên hết những lần anh bạc bẽo với mình, chỉ nghĩ phải lo cho anh được chôn cất tử tế. Chàng tìm trong hang ít vải, gói bốn mảnh xác thành hai bọc, chất lên lưng một con lừa rồi phủ củi lên trên. Hai con lừa kia, chàng chất đầy những bao vàng, bên trên cũng phủ củi như lần trước. Xong xuôi, chàng bảo cửa hang đóng lại rồi lên đường về. Ra đến bìa rừng, chàng dừng lại đợi trời tối hẳn mới vào thành. Về đến nhà, chàng chỉ dắt hai con lừa chở vàng vào sân, để vợ dỡ hàng, kể vắn tắt cho vợ nghe chuyện của Casim, rồi dắt con lừa thứ ba sang nhà chị dâu.
Người ra mở cửa là Morgiana, cô nữ tì của nhà Casim. Morgiana là người khéo léo, sáng dạ, gặp việc khó đến đâu cũng nghĩ ra cách để lo liệu cho êm, và Ali Baba biết rõ điều đó. Vào đến sân, chàng dỡ củi và hai bọc xác xuống, rồi kéo Morgiana ra một chỗ, nói nhỏ:
– Morgiana, điều đầu tiên ta cần ở con là phải giữ kín tuyệt đối, rồi con sẽ hiểu vì sao điều ấy cần cho cả bà chủ con lẫn ta. Trong hai bọc này là xác ông chủ con. Phải làm sao chôn cất ông ấy như một người chết vì bệnh. Con vào báo bà chủ cho ta gặp, và nghe kỹ những gì ta nói.
Morgiana vào báo, Ali Baba theo sau. Chị dâu nóng ruột hỏi ngay:
– Chú ơi, có tin gì của anh không? Nhìn mặt chú, chị chẳng thấy có gì để yên lòng cả.
– Chị à, – Ali Baba đáp – em chưa thể nói gì nếu chị không hứa nghe em nói từ đầu đến cuối mà không kêu lên một tiếng. Chuyện đã xảy ra, chị cũng như em, đều cần giữ thật kín, vì yên ổn của chính mình.
– Trời ơi, – chị dâu kêu lên mà không dám cất cao giọng – nghe chú nói thế thì chị biết anh ấy không còn nữa rồi. Nhưng chị cũng hiểu vì sao phải giữ kín. Chị sẽ cố nén lòng. Chú nói đi, chị nghe đây.
Ali Baba kể hết đầu đuôi chuyến đi của mình, cho đến lúc mang xác Casim về. Rồi chàng nói thêm:
– Chị à, nỗi đau này càng lớn vì chị không ngờ tới. Việc đã không cứu vãn được nữa. Nếu có điều gì an ủi được chị, em xin cưới chị, gộp chút của cải Thượng đế ban cho em với của cải của chị. Em bảo đảm vợ em sẽ không ghen, hai người sẽ sống hòa thuận với nhau. Nếu chị bằng lòng, thì việc trước mắt là làm sao cho mọi người tin rằng anh Casim chết vì bệnh. Việc ấy chị cứ giao cho Morgiana, em cũng sẽ góp sức hết mình.
Góa phụ của Casim còn mong gì hơn thế. Của chồng để lại vẫn còn nguyên, nay lại có thêm một người chồng giàu hơn, mà nhờ kho báu kia có thể còn giàu hơn nữa. Mụ không từ chối, trái lại coi đó là niềm an ủi hợp lẽ. Mụ lau nước mắt, nén những tiếng kêu khóc thảm thiết mà người đàn bà mất chồng thường có, và tỏ cho Ali Baba hiểu là mụ nhận lời.
Ali Baba dặn Morgiana phải đóng trọn vai của mình rồi dắt lừa về nhà. Morgiana cũng không chậm trễ. Cô đi ngay cùng lúc với Ali Baba, đến gõ cửa một hiệu thuốc gần đó, xin mua một thứ thuốc viên người ta vẫn dùng cho những bệnh nặng nhất. Ông chủ hiệu đưa thuốc, hỏi ai trong nhà bị ốm. Morgiana thở dài thườn thượt:
– Ôi, chính ông chủ tốt bụng của tôi, ông Casim đấy! Chẳng ai biết ông mắc bệnh gì, ông không nói được, cũng không ăn được gì.
Nói rồi cô mang thuốc về, thứ thuốc mà ông Casim thật ra chẳng còn dùng được nữa.
Hôm sau, cũng Morgiana ấy lại đến hiệu thuốc ấy, nước mắt lưng tròng, xin một thứ thuốc nước chỉ dành cho người bệnh đã đến lúc nguy kịch, uống mà không tỉnh lại thì coi như hết hy vọng. Cầm thuốc trong tay, cô than:
– Chao ôi, tôi sợ thuốc này cũng chẳng hơn gì thuốc viên hôm qua! Tôi sắp mất một ông chủ tốt rồi!
Cả ngày hôm ấy, hàng xóm lại thấy vợ chồng Ali Baba mặt mày buồn rầu, đi đi lại lại sang nhà Casim. Cho nên đến chiều tối, khi nghe tiếng khóc than của vợ Casim và nhất là của Morgiana báo tin ông Casim đã chết, chẳng ai lấy làm lạ.
Sáng sớm hôm sau, trời vừa tờ mờ, Morgiana tìm đến lão thợ giày Baba Mustapha. Lão đã già lắm, ngày nào cũng mở hàng sớm nhất chợ, từ lúc các hàng khác còn đóng cửa im ỉm. Chào lão xong, cô đặt vào tay lão một đồng tiền vàng. Baba Mustapha vốn tính vui vẻ, hay pha trò. Trời còn mờ tối, lão phải nhìn kỹ mới biết là vàng, liền reo lên:
– Mở hàng tốt quá! Có việc gì đây? Lão sẵn sàng rồi.
– Bác Baba Mustapha, – Morgiana nói – bác mang đồ khâu theo, đi với cháu ngay. Nhưng đến một chỗ, cháu sẽ phải bịt mắt bác lại.
Nghe vậy, lão làm ra vẻ khó khăn:
– Ô hay, cô muốn bắt lão làm việc gì trái lương tâm, hay việc gì bôi nhọ thanh danh lão chắc?
Morgiana đặt thêm một đồng vàng nữa vào tay lão:
– Thượng đế chứng giám, cháu chẳng bắt bác làm điều gì không đàng hoàng đâu. Bác cứ đi theo cháu, đừng sợ gì cả.
Baba Mustapha đi theo. Đến chỗ đã định, Morgiana lấy khăn bịt mắt lão, dắt lão đến nhà ông chủ cũ, mãi đến căn phòng đặt xác Casim, các mảnh xác đã xếp đúng chỗ, mới cởi khăn ra.
– Bác Baba Mustapha, – cô nói – cháu đưa bác đến đây là để bác khâu những mảnh này lại. Bác làm cho nhanh, xong việc cháu sẽ biếu bác thêm một đồng vàng nữa.
Baba Mustapha khâu xong, Morgiana lại bịt mắt lão ngay trong phòng, đưa đồng vàng thứ ba như đã hứa, dặn lão giữ kín chuyện, rồi dắt lão về đúng chỗ lúc nãy mới cởi khăn. Cô đứng nhìn theo cho đến khi lão đi khuất, để lão khỏi tò mò quay lại rình xem cô vào nhà nào.
Morgiana đã đun sẵn nước nóng. Ali Baba vừa đến, liền tắm rửa cho xác anh, xông trầm hương và liệm theo đúng nghi lễ. Người thợ mộc cũng mang tới cỗ quan tài mà Ali Baba đã đặt trước. Để người thợ không nhìn thấy gì, Morgiana ra tận cửa nhận quan tài, trả tiền cho anh ta về, rồi giúp Ali Baba đặt xác vào trong. Ali Baba đóng nắp xong, cô chạy ra đền thờ báo rằng mọi việc đã sẵn sàng để đưa tang. Những người ở đền chuyên lo việc tắm xác xin đến làm phận sự, nhưng cô bảo việc ấy đã làm xong rồi.
Morgiana vừa về đến nhà thì vị giáo sĩ và mấy người ở đền thờ cũng tới. Bốn người hàng xóm khiêng quan tài lên vai, đi theo vị giáo sĩ vừa đi vừa đọc kinh, ra nghĩa địa. Morgiana, phận nữ tì của người chết, đầu để trần, vừa đi vừa khóc than thảm thiết, đấm ngực, bứt tóc. Ali Baba đi sau, cùng những người hàng xóm thay nhau khiêng đỡ quan tài cho đến tận nghĩa địa. Còn vợ Casim thì ở nhà kêu khóc cùng các bà hàng xóm sang chia buồn theo tục lệ, tiếng than khóc vang khắp cả một vùng.
Thế là cái chết thảm của Casim được giấu kín giữa bốn người: Ali Baba, vợ chàng, vợ góa của Casim và Morgiana. Cả thành phố không ai biết, cũng không ai mảy may nghi ngờ.
Ba bốn hôm sau đám tang, Ali Baba dọn chút đồ đạc ít ỏi của mình cùng số vàng lấy được trong hang sang nhà chị dâu ở. Vàng thì chàng chỉ chở đi lúc ban đêm. Mọi người biết tin chàng cưới chị dâu, nhưng vì kiểu hôn nhân ấy vốn không có gì lạ theo phong tục ở đây, nên chẳng ai ngạc nhiên. Còn cửa hàng của Casim, Ali Baba giao cho con trai mình, một chàng trai vừa học nghề xong ở nhà một thương gia lớn và được chủ cũ hết lời khen ngợi. Chàng hứa nếu con cứ chí thú làm ăn thì chẳng bao lâu sẽ lo cho con một đám cưới xứng đáng.
Bây giờ hãy để Ali Baba hưởng những ngày đầu may mắn, và nói đến bốn mươi tên cướp. Đến hẹn, chúng trở về hang. Chúng sửng sốt thấy xác Casim không còn, lại càng sửng sốt hơn khi thấy mấy bao vàng vơi đi trông thấy. Tên thủ lĩnh nói:
– Chúng ta bị lộ rồi, nếu không đề phòng thì sẽ mất sạch. Cứ để thế này, của cải mà cha ông chúng ta và chúng ta dày công tích góp sẽ dần dần mất hết. Tên trộm bị ta bắt được đã biết cách mở cửa, may mà ta về đúng lúc hắn sắp ra. Nhưng hắn không phải là kẻ duy nhất: xác hắn bị mang đi, kho của ta bị vơi, rõ ràng còn một kẻ khác biết bí mật này. Đã giết được một đứa thì phải giết nốt đứa kia. Anh em thấy thế nào?
Cả bọn đều cho là phải, và thề sẽ bỏ hết mọi việc khác, chỉ lo việc này cho bằng được. Tên thủ lĩnh nói tiếp:
– Ta biết các anh em gan dạ. Nhưng trước hết phải có một người thật khôn khéo, không mang vũ khí, giả làm khách lạ vào thành, dò xem người ta có bàn tán về cái chết lạ lùng của kẻ bị ta giết không, hắn là ai, nhà ở đâu. Phải biết rõ điều đó trước đã, kẻo lại tự để lộ mình ở cái xứ mà từ lâu chẳng ai biết đến chúng ta. Nhưng để người nhận việc không được phép làm hỏng, mang tin sai về làm hại cả bọn, ta hỏi anh em: kẻ nào đi mà làm không xong thì phải chịu chết, có đồng ý không?
Không đợi những tên khác lên tiếng, một tên đứng ra:
– Tôi xin nhận việc, và xin chịu điều kiện ấy. Nếu tôi không làm được thì ít ra anh em cũng nhớ rằng tôi chẳng thiếu lòng dạ hay can đảm vì lợi chung của cả bọn.
Được thủ lĩnh và anh em khen ngợi, tên cướp cải trang khéo đến mức không ai nhận ra hắn là ai. Hắn đi ngay trong đêm, vào thành lúc trời vừa sáng, đi thẳng ra chợ. Cả chợ chỉ có một hàng mở cửa, đó là hàng của lão thợ giày Baba Mustapha.
Baba Mustapha đang ngồi trên ghế, dùi trong tay, sắp làm việc. Tên cướp đến chào lão, thấy lão đã già lắm, bèn nói:
– Bác ơi, bác làm việc sớm quá. Trời chưa sáng rõ, già như bác thì làm sao nhìn thấy mà khâu? Mà dẫu trời có sáng, tôi e mắt bác cũng chẳng còn tinh.
– Anh là ai thì không biết, – Baba Mustapha đáp – nhưng chắc anh chưa biết lão. Già thế này nhưng mắt lão còn tinh lắm. Mới cách đây ít hôm, lão còn khâu một người chết ở một chỗ chẳng sáng hơn bây giờ là mấy.
Tên cướp mừng thầm, vì vừa vào thành đã gặp ngay người tự nói ra điều hắn đang cần tìm.
– Một người chết! – hắn làm ra vẻ ngạc nhiên để lão nói thêm. – Khâu người chết làm gì? Chắc bác muốn nói là bác khâu tấm vải liệm người chết chứ?
– Không, không! – Baba Mustapha nói. – Lão biết lão nói gì. Anh muốn moi chuyện của lão, nhưng anh chẳng biết thêm được gì đâu.
Thế là quá đủ để tên cướp tin chắc mình đã tìm đúng chỗ. Hắn lấy ra một đồng tiền vàng, đặt vào tay lão:
– Tôi không có ý tò mò chuyện riêng của bác, mà dẫu bác có kể thì tôi cũng chẳng nói lại với ai. Tôi chỉ xin bác làm ơn chỉ cho tôi, hoặc dẫn tôi đến ngôi nhà bác đã khâu người chết ấy.
– Lão có muốn thì cũng chịu, – Baba Mustapha cầm đồng vàng như sắp trả lại – anh cứ tin lời lão. Người ta dẫn lão đến một chỗ rồi bịt mắt lão lại, dắt vào tận nhà. Làm xong việc, người ta lại dắt lão về đúng chỗ ấy theo cách cũ. Anh thấy đấy, lão không giúp anh được.
– Ít ra bác cũng còn nhớ đại khái con đường người ta dắt bác đi, – tên cướp nói. – Bác đi với tôi. Đến chỗ ấy tôi cũng bịt mắt bác lại, ta cùng đi đúng con đường, đúng những chỗ rẽ mà bác còn nhớ. Có công thì có thưởng, đây là một đồng vàng nữa.
Hai đồng vàng làm Baba Mustapha xiêu lòng. Lão ngắm chúng một lúc, im lặng suy tính, rồi rút túi tiền trong ngực áo ra, bỏ cả hai đồng vào:
– Lão không dám chắc là nhớ đúng đường, nhưng anh đã muốn thế thì ta đi, lão sẽ cố nhớ xem sao.
Lão đứng dậy, chẳng cần đóng cửa hàng vì trong hàng chẳng có gì đáng giá, dẫn tên cướp đến đúng chỗ Morgiana đã bịt mắt lão:
– Người ta bịt mắt lão ở đây, lúc ấy lão quay mặt về phía này.
Tên cướp đã cầm sẵn khăn, bịt mắt lão lại, rồi đi bên cạnh, lúc dắt lão, lúc để lão dắt mình, cho đến khi lão dừng lại.
– Hình như lão không đi quá chỗ này.
Đúng là lão đang đứng trước nhà Casim, nơi Ali Baba bây giờ đang ở. Trước khi cởi khăn cho lão, tên cướp lấy cục phấn trắng cầm sẵn trong tay, đánh nhanh một dấu lên cửa. Rồi hắn hỏi lão có biết nhà này của ai không. Baba Mustapha bảo lão không ở khu này nên không biết. Thấy không moi thêm được gì, tên cướp cảm ơn lão, để lão về hàng, còn mình thì quay về rừng, chắc mẩm sẽ được anh em tiếp đón nồng hậu.
Tên cướp đi chưa được bao lâu thì Morgiana ra ngoài có việc. Lúc về, cô để ý thấy dấu phấn trên cửa, bèn dừng lại ngắm nghĩa, nghĩ bụng: “Dấu này là gì đây? Có kẻ muốn hại chủ ta, hay chỉ là trò nghịch của ai đó? Dù sao cứ phòng xa vẫn hơn.” Cô lấy ngay phấn trắng, đánh dấu y hệt, đúng chỗ ấy, lên hai ba cánh cửa giống nhau ở mỗi bên, rồi vào nhà, không nói gì với ông chủ, bà chủ.
Tên cướp về đến rừng, kể lại chuyến đi, khoe khoang mình may mắn vừa vào thành đã gặp ngay người duy nhất biết chuyện. Cả bọn nghe rất hả hê. Tên thủ lĩnh khen hắn rồi nói:
– Anh em, không được để mất thời gian. Ta mang vũ khí đi ngay, nhưng giấu cho kín, rồi chia nhau từng tốp vào thành để khỏi bị nghi, hẹn gặp nhau ở quảng trường lớn. Ta sẽ cùng người anh em vừa mang tin tốt về đi xem mặt ngôi nhà, rồi sẽ tính cách nào hay nhất.
Cả bọn tán thành, chẳng mấy chốc đã sẵn sàng. Chúng đi từng tốp hai ba người, cách xa nhau, vào thành mà không ai nghi ngờ. Tên thủ lĩnh và tên dẫn đường vào sau cùng. Tên dẫn đường đưa thủ lĩnh vào phố có nhà Ali Baba. Đến trước một cánh cửa Morgiana đã đánh dấu, hắn chỉ cho thủ lĩnh, bảo chính là nhà này. Nhưng hai đứa vẫn cứ đi tiếp để khỏi bị để ý, thì thủ lĩnh thấy cánh cửa kế bên cũng có dấu y như thế, đúng chỗ ấy, bèn hỏi nhà này hay nhà kia. Tên dẫn đường lúng túng không biết trả lời ra sao, lại càng cứng họng khi thấy bốn năm cánh cửa tiếp theo đều có dấu giống hệt. Hắn thề sống thề chết rằng hắn chỉ đánh dấu có một nhà:
– Tôi không biết đứa nào đánh dấu các nhà kia giống đến thế, nhưng lẫn lộn thế này thì tôi chịu, không phân biệt được nhà tôi đã đánh dấu nữa.
Kế hoạch hỏng, tên thủ lĩnh ra quảng trường, bảo tên đầu tiên hắn gặp truyền cho cả bọn biết là chuyến đi vô ích, phải quay về hang. Hắn đi trước, cả bọn lần lượt theo sau như lúc đến.
Về đến rừng, tên thủ lĩnh kể lại vì sao phải quay về. Cả bọn nhất loạt kết tội chết cho tên dẫn đường. Hắn cũng tự nhận mình đáng tội vì đã không cẩn thận hơn, và bình thản đưa cổ cho kẻ được giao chém đầu.
Mối thù vẫn phải trả. Một tên khác đứng ra, hứa sẽ làm tốt hơn, xin được nhận việc. Hắn được chấp thuận. Hắn vào thành, cũng đút tiền cho Baba Mustapha như tên trước, và lão lại bịt mắt dẫn hắn đến trước nhà Ali Baba. Lần này hắn đánh một dấu đỏ ở chỗ khuất hơn, tin chắc như thế sẽ phân biệt được với những nhà có dấu trắng.
Nhưng ít lâu sau, Morgiana lại ra ngoài như hôm trước, và lúc về, dấu đỏ không thoát khỏi đôi mắt tinh tường của cô. Cô nghĩ y như lần trước, rồi cũng lấy phấn đỏ đánh dấu y hệt, đúng chỗ ấy, lên các cửa nhà bên cạnh.
Tên cướp về rừng, khoe rằng cách của hắn chắc chắn không thể lẫn nhà Ali Baba với nhà khác được. Cả bọn tin là phen này thành công. Chúng lại vào thành theo cách cũ, cũng mang vũ khí như lần trước, sẵn sàng ra tay. Tên thủ lĩnh và tên cướp đến phố nhà Ali Baba, nhưng lại gặp đúng cái khó như lần đầu. Thủ lĩnh tức giận, tên cướp thì bối rối chẳng kém gì kẻ đi trước. Cả bọn lại phải rút về tay không, và tên cướp gây ra sự nhầm lẫn cũng phải chịu cái chết mà hắn đã tự nhận.
Thấy bọn mình đã mất hai tay giỏi, tên thủ lĩnh sợ cứ trông cậy vào kẻ khác thì sẽ còn mất thêm. Hắn hiểu bọn đàn em chỉ giỏi đâm chém chứ chẳng biết dùng đầu óc. Hắn quyết tự mình làm. Hắn vào thành, nhờ Baba Mustapha dẫn đến trước nhà Ali Baba như hai lần trước, nhưng không đánh dấu gì cả. Hắn chỉ đứng ngắm thật kỹ, rồi đi qua đi lại trước cửa nhiều lần, cho đến khi chắc chắn không thể nào nhầm được nữa.
Hài lòng, tên thủ lĩnh trở về hang, nơi cả bọn đang đợi:
– Anh em, giờ thì không gì cản được chúng ta trả mối thù này nữa. Ta đã biết chắc nhà của kẻ có tội. Trên đường về, ta đã nghĩ ra cách trả thù khéo đến mức không ai biết được chỗ ở của chúng ta, cũng như kho báu của chúng ta. Đó mới là điều cốt yếu, bằng không thì việc trả thù chỉ hại chúng ta mà thôi.
Rồi hắn nói rõ kế hoạch. Cả bọn tán thành. Hắn sai chúng chia nhau đi các làng, các thị trấn quanh đó, mua cho đủ mười chín con lừa và ba mươi tám cái chum lớn bằng da dùng để chở dầu, một chum đầy dầu, còn lại đều để không. Chỉ hai ba ngày, mọi thứ đã đủ. Miệng chum hơi hẹp, tên thủ lĩnh cho nới rộng ra, rồi bắt mỗi tên chui vào một chum, mang theo vũ khí cần thiết. Chỗ đường khâu tháo ra, hắn để hở một chút cho bọn kia dễ thở, rồi bịt lại sao cho trông như chum đầy dầu. Để giả cho khéo hơn, hắn lấy dầu ở chum đầy bôi khắp mặt ngoài các chum.
Mọi việc sắp đặt xong, lừa chở ba mươi bảy tên cướp, mỗi tên trong một chum, cùng chum dầu thật. Tên thủ lĩnh giả làm người lái buôn đi đầu, đúng giờ đã định thì lên đường vào thành, đến nơi lúc chập choạng tối, khoảng một giờ sau khi mặt trời lặn. Hắn đi thẳng đến nhà Ali Baba, định gõ cửa xin chủ nhà cho ngủ nhờ một đêm. Nhưng chẳng cần gõ cửa, vì Ali Baba ăn tối xong đang đứng hóng mát ngay trước cổng. Hắn cho đàn lừa dừng lại rồi nói:
– Thưa ông, tôi chở dầu từ xa đến đây để mai bán ở chợ, giờ này chẳng biết trọ vào đâu. Nếu không phiền, xin ông cho tôi nghỉ nhờ qua đêm, tôi xin đội ơn.
Ali Baba đã từng thấy người này trong rừng, từng nghe cả giọng nói của hắn, nhưng hắn đã cải trang làm người buôn dầu thì làm sao chàng nhận ra đó là thủ lĩnh bốn mươi tên cướp?
– Mời ông vào, – chàng nói, rồi tránh sang một bên cho hắn dắt đàn lừa vào sân.
Ali Baba gọi Abdallah, người nô bộc trong nhà, dặn dỡ hàng xong thì dắt lừa vào chuồng, cho ăn cỏ khô và lúa mạch đầy đủ. Chàng còn xuống bếp dặn Morgiana mau làm cơm cho khách và dọn sẵn giường trong một căn phòng. Chưa hết, khi thấy người khách đã dỡ hàng xong, lừa đã vào chuồng, mà hắn đang tìm một chỗ ngoài sân để ngủ, Ali Baba liền mời hắn vào phòng khách, bảo không thể để khách ngủ ngoài sân. Tên thủ lĩnh từ chối mãi, viện cớ ngại làm phiền, nhưng thật ra là để được tự do làm việc hắn đang mưu tính. Mãi sau Ali Baba nài ép quá, hắn mới chịu.
Ali Baba ngồi tiếp chuyện kẻ đang muốn lấy mạng mình cho đến khi Morgiana dọn cơm, rồi lại ngồi chuyện trò vui vẻ đến khi khách ăn xong mới đứng dậy:
– Ông cứ tự nhiên như ở nhà. Cần gì ông cứ bảo, trong nhà này chẳng có gì không sẵn lòng phục vụ ông.
Tên thủ lĩnh đứng dậy tiễn Ali Baba ra cửa. Trong lúc Ali Baba xuống bếp nói chuyện với Morgiana, hắn ra sân, giả vờ ra chuồng xem lừa có thiếu gì không. Ali Baba lại dặn Morgiana phải chăm lo cho khách chu đáo, rồi nói thêm:
– Morgiana này, sáng mai trước lúc trời sáng ta đi nhà tắm. Con nhớ chuẩn bị sẵn khăn áo tắm, đưa cho Abdallah, và nấu cho ta một bát canh thật ngon để ta dùng khi về.
Dặn xong, Ali Baba đi ngủ.
Còn tên thủ lĩnh, từ chuồng lừa ra, hắn đi một lượt từ chum đầu đến chum cuối, dặn từng tên:
– Khi nào ta ném mấy viên sỏi nhỏ từ trên phòng xuống, thì lấy dao rạch chum từ trên xuống dưới mà chui ra. Ta sẽ xuống ngay.
Con dao hắn nói là thứ dao mũi nhọn, lưỡi sắc, được chuẩn bị riêng cho việc này.
Xong, hắn quay vào. Đến cửa bếp, Morgiana cầm đèn dẫn hắn lên phòng đã dọn sẵn, hỏi hắn có cần gì thêm không rồi lui ra. Để khỏi bị nghi, hắn tắt đèn ngay sau đó, mặc nguyên quần áo nằm xuống, định ngủ một giấc rồi dậy hành sự.
Morgiana không quên lời chủ dặn. Cô soạn khăn áo tắm, giao cho Abdallah lúc ấy còn chưa đi ngủ, rồi bắc nồi canh lên bếp. Đang hớt bọt thì đèn tắt phụt. Trong nhà hết sạch dầu, nến cũng không còn. Làm sao bây giờ? Cô cần có ánh sáng để hớt bọt nồi canh. Cô than với Abdallah. Abdallah bảo:
– Có thế mà cũng rối! Cứ ra lấy dầu ở mấy cái chum ngoài sân kia.
Morgiana cảm ơn Abdallah. Trong lúc anh ta đi nằm cạnh phòng Ali Baba để sáng mai theo chủ đi tắm, cô cầm bình đựng dầu ra sân. Cô vừa đến gần chum thứ nhất thì tên cướp nấp trong ấy hỏi khẽ:
– Đến lúc chưa?
Tuy hắn hỏi rất khẽ, Morgiana vẫn nghe rõ, vì sau khi dỡ hàng, tên thủ lĩnh đã mở hé tất cả các chum cho bọn đàn em thở, chúng nằm trong ấy chật chội khổ sở lắm.
Một cô nữ tì khác mà gặp cảnh ấy, thấy trong chum có người thay vì có dầu, hẳn sẽ la toáng lên và gây ra tai họa lớn. Nhưng Morgiana không phải người thường. Chỉ trong nháy mắt, cô hiểu ngay phải giữ bí mật, hiểu mối nguy đang treo trên đầu Ali Baba, cả nhà và chính cô, hiểu phải ra tay ngay mà không được làm ồn, và cô nghĩ ra ngay cách phải làm. Cô trấn tĩnh lại, không để lộ chút bối rối nào, nói thay tên thủ lĩnh:
– Chưa, nhưng sắp rồi.
Cô đến chum thứ hai, lại nghe câu hỏi ấy, lại trả lời như thế, cứ thế cho đến chum cuối cùng, chum đầy dầu. Đến lúc ấy Morgiana biết rằng ông chủ mình tưởng chỉ cho một người buôn dầu ngủ nhờ, hóa ra lại rước vào nhà ba mươi tám tên cướp, kể cả tên thủ lĩnh giả làm lái buôn. Cô vội lấy dầu ở chum cuối đổ đầy bình, về bếp châm đèn, rồi xách cái vạc lớn nhất ra sân, múc đầy dầu mang vào, bắc lên bếp, chất thật nhiều củi cho dầu mau sôi, vì việc cứu cả nhà không thể chậm trễ. Dầu sôi, cô bưng vạc ra, đến từng chum, từ chum đầu đến chum cuối, rót vào mỗi chum một lượng dầu sôi đủ để làm chúng chết ngạt, và chúng chết thật.
Làm xong việc xứng với lòng can đảm ấy mà không gây một tiếng động nào, Morgiana mang vạc không về bếp, đóng cửa lại. Cô dập bớt ngọn lửa lớn, chỉ để lửa vừa đủ nấu cho xong nồi canh của Ali Baba, rồi thổi tắt đèn, ngồi im lặng bên cửa sổ nhà bếp trông ra sân, quyết không đi ngủ cho đến khi thấy chuyện gì sẽ xảy ra, trong chừng mực bóng tối cho phép.
Morgiana đợi chưa được mười lăm phút thì tên thủ lĩnh thức dậy. Hắn mở cửa sổ nhìn xuống, thấy cả nhà tối om, im phăng phắc, liền ném sỏi làm hiệu. Nghe tiếng sỏi rơi lộp cộp, hắn biết nhiều viên đã trúng các chum. Hắn lắng tai nghe, chẳng thấy động tĩnh gì. Hắn lo lắng, ném sỏi lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Sỏi vẫn rơi trúng chum mà không một tên nào nhúc nhích. Hắn không hiểu vì sao. Hắn hốt hoảng rón rén xuống sân, đến gần chum thứ nhất, định hỏi tên đàn em mà hắn tưởng còn sống xem có phải ngủ quên không, thì ngửi thấy mùi dầu nóng và mùi khét bốc lên từ chum. Hắn hiểu ngay âm mưu giết Ali Baba, cướp nhà chàng và lấy lại số vàng của cả bọn đã thất bại. Hắn đi qua chum thứ hai, rồi lần lượt hết các chum khác, tên nào cũng chết cùng một kiểu. Nhìn chum dầu đầy giờ vơi hẳn đi, hắn hiểu người ta đã làm cách gì để cướp mất bọn đàn em của hắn. Tuyệt vọng vì hỏng việc, hắn chạy qua cánh cửa thông từ sân ra vườn, rồi trèo hết tường vườn này sang tường vườn khác mà trốn mất.
Không nghe thêm tiếng động nào, cũng không thấy tên thủ lĩnh quay lại, Morgiana đợi thêm một lúc rồi biết chắc hắn đã trốn qua vườn, vì cửa ngõ đã khóa hai lớp. Mừng vì đã giữ được an toàn cho cả nhà, cô mới đi ngủ, và ngủ một giấc ngon lành.
Ali Baba dậy từ lúc trời chưa sáng, cùng người nô bộc đi nhà tắm, không hề hay biết chuyện kinh hồn vừa xảy ra trong nhà mình lúc chàng ngủ. Morgiana không đánh thức chủ, vì lúc nguy cấp thì không có thì giờ, còn khi đã qua cơn nguy thì chẳng cần làm mất giấc ngủ của chủ nữa.
Khi chàng tắm về thì mặt trời đã lên. Thấy các chum dầu vẫn nằm nguyên chỗ cũ, người lái buôn cũng chưa đưa lừa ra chợ, Ali Baba lấy làm lạ, hỏi Morgiana ra mở cửa cho chàng. Cô cố ý để nguyên mọi thứ như thế cho chủ tận mắt thấy.
– Thưa ông chủ, – Morgiana nói – cầu Thượng đế phù hộ ông và cả nhà! Ông cần biết điều gì thì cứ xem những thứ tôi sắp chỉ cho ông là hiểu. Mời ông đi theo tôi.
Ali Baba đi theo. Đóng cửa xong, cô dẫn chàng đến chum đầu tiên:
– Ông nhìn vào trong chum xem có dầu không.
Ali Baba nhìn vào, thấy một người đàn ông nằm trong chum, sợ hãi kêu lên một tiếng, lùi lại.
– Ông đừng sợ, – Morgiana nói – kẻ này không làm hại ông được đâu. Hắn đã định làm hại, nhưng giờ không làm hại được ai nữa. Hắn chết rồi.
– Morgiana, – Ali Baba kêu lên – con cho ta xem cái gì thế này? Nói ta nghe đi.
– Tôi sẽ nói, – cô đáp – nhưng ông hãy bình tĩnh, đừng để hàng xóm tò mò biết chuyện, vì chuyện này ông cần giữ thật kín. Ông xem hết các chum kia đã.
Ali Baba nhìn lần lượt từng chum, đến chum cuối cùng thì thấy dầu đã vơi đi nhiều. Xem xong, chàng đứng như trời trồng, lúc nhìn các chum, lúc nhìn Morgiana, không nói nên lời. Mãi sau chàng mới hỏi được:
– Thế còn người lái buôn, hắn đâu rồi?
– Người lái buôn ấy, – Morgiana đáp – chẳng phải lái buôn gì hơn tôi đâu. Tôi sẽ nói ông biết hắn là ai và đã đi đâu. Nhưng ông vào phòng nghe cho thong thả, ông vừa tắm về, cũng đến lúc phải dùng bát canh cho khỏe người.
Morgiana bưng canh lên phòng. Ali Baba bảo cô kể ngay cho chàng nghe, kể đủ mọi chi tiết. Cô kể lại từ lúc đèn hết dầu, Abdallah bảo cô ra sân lấy dầu, tiếng hỏi trong chum, nồi dầu sôi, cho đến lúc tên lái buôn giả ném sỏi ba lần, xuống sân đi từ chum này sang chum khác rồi trốn qua vườn. Cô kể thêm:
– Tôi tin chuyện này nối tiếp với một điều tôi để ý từ hai ba hôm trước mà chưa thưa với ông. Một sáng đi chợ về, tôi thấy cửa nhà mình có một dấu phấn trắng, hôm sau lại có thêm một dấu đỏ. Lần nào tôi cũng đánh dấu y như thế lên hai ba cửa nhà hàng xóm mỗi bên. Ông ghép lại với chuyện đêm qua thì thấy cả là mưu của bọn cướp trong rừng. Chẳng hiểu sao bọn chúng bớt đi hai đứa, nhưng dù sao thì giờ cũng chỉ còn nhiều nhất là ba tên. Chúng đã thề lấy mạng ông, nên chừng nào còn một đứa sống sót thì ông còn phải đề phòng. Phần tôi, tôi sẽ không bỏ qua điều gì để giữ an toàn cho ông.
Morgiana nói xong, Ali Baba cảm động vô cùng:
– Ta chưa đền đáp xứng đáng cho con thì ta chưa chết được. Con đã cứu mạng ta. Ngay từ bây giờ ta trả tự do cho con, rồi ta sẽ còn đền ơn con hơn thế nữa. Ta cũng tin như con rằng bốn mươi tên cướp đã giăng bẫy hại ta. Thượng đế đã cứu ta nhờ tay con. Việc trước mắt là chôn ngay xác lũ người độc ác này thật kín, để không ai nghi ngờ gì. Ta sẽ cùng Abdallah làm việc ấy.
Khu vườn nhà Ali Baba rất dài, cuối vườn có nhiều cây lớn. Chàng cùng người nô bộc ra gốc cây đào một cái hố vừa dài vừa rộng. Đất xốp nên chẳng mấy chốc đã đào xong. Hai người lôi xác ra khỏi chum, cất riêng vũ khí của bọn cướp, rồi khiêng xác ra cuối vườn xếp xuống hố, lấp đất lên, rải số đất thừa ra xung quanh cho mặt đất phẳng như cũ. Ali Baba sai giấu kỹ các chum dầu và vũ khí. Còn đàn lừa, chàng chưa dùng đến, nên sai người nô bộc đem ra chợ bán dần làm nhiều lần.
Trong khi Ali Baba lo mọi bề để người ngoài khỏi biết vì sao chàng giàu lên nhanh như vậy, thì tên thủ lĩnh đã về đến hang, lòng nhục nhã không sao tả xiết. Hắn rối trí đến mức suốt dọc đường không quyết được nên làm gì với Ali Baba. Một mình trong cái hang tối tăm, hắn thấy cảnh cô quạnh thật đáng sợ. Hắn kêu lên:
– Hỡi những anh em gan dạ đã cùng ta thức đêm, rong ruổi, vất vả, các anh em ở đâu? Không có các anh em, ta làm được gì? Ta tụ họp, chọn lựa các anh em, đâu phải để thấy các anh em chết cùng lúc một cách thảm hại, chẳng xứng với lòng can đảm của mình như thế! Giá các anh em chết trong lúc cầm gươm như những trang hảo hán thì ta còn đỡ tiếc. Biết bao giờ ta mới lập được một bọn tay chân như các anh em? Mà nếu có muốn thì ta cũng không dám, khi kho vàng bạc này còn phơi ra trước mắt kẻ đã lấy đi một phần. Trước khi lấy được mạng hắn, ta không được nghĩ đến chuyện gì khác. Việc mà ta cùng bao nhiêu anh em không làm được, nay ta sẽ làm một mình. Khi đã giữ được kho báu khỏi bị cướp phá, ta sẽ lo cho nó có người kế nghiệp, để nó còn mãi và ngày một nhiều thêm.
Quyết định xong, hắn chẳng mấy khó khăn nghĩ ra cách thực hiện. Lòng đầy hy vọng, đầu óc yên ổn, hắn ngủ thiếp đi, qua một đêm khá yên giấc.
Sáng hôm sau, tên thủ lĩnh dậy sớm, mặc một bộ quần áo thật sang theo kế đã tính, rồi vào thành, thuê một phòng trong quán trọ dành cho khách buôn. Đoán rằng chuyện ở nhà Ali Baba có thể đã ầm ĩ, hắn làm như vô tình hỏi người gác quán trong thành có chuyện gì mới không. Người gác quán kể đủ thứ chuyện, trừ điều hắn cần biết. Hắn hiểu Ali Baba giữ kín đến thế là vì không muốn ai biết chàng biết kho báu và cách vào hang, và chàng cũng thừa biết người ta muốn lấy mạng chàng chính vì thế. Điều ấy càng thôi thúc hắn phải dùng cách kín đáo mà trừ khử chàng.
Tên thủ lĩnh sắm một con ngựa, đi lại nhiều chuyến vào rừng, chở về chỗ trọ đủ loại vải vóc quý và hàng dệt mịn, mỗi chuyến đều cẩn thận giấu nơi lấy hàng. Khi đã gom đủ hàng, hắn tìm thuê một cửa hàng, bày biện hàng hóa rồi ngồi bán. Cửa hàng đối diện chính là cửa hàng trước kia của Casim, nay con trai Ali Baba mới đến trông coi.
Tên thủ lĩnh lấy tên là Cogia Houssain. Là người mới đến, hắn không quên chào hỏi các nhà buôn xung quanh theo lệ. Con trai Ali Baba là một chàng trai trẻ, đẹp người, sáng dạ, lại ở ngay trước mặt nên hắn có dịp trò chuyện với chàng nhiều hơn cả, và chẳng mấy chốc hai người đã thân nhau. Ba bốn hôm sau, hắn thấy Ali Baba đến thăm con, đứng nói chuyện với con như thường lệ. Ali Baba đi rồi, hắn hỏi thì được biết đó là cha chàng trai. Từ đó hắn càng ra sức chiều chuộng chàng: tặng quà nhỏ, mời chàng ăn uống, đãi chàng nhiều bữa.
Con trai Ali Baba không muốn mang ơn Cogia Houssain mãi mà không đáp lễ. Nhưng chỗ chàng ở chật hẹp, không đãi khách được như ý. Chàng nói chuyện với cha, bảo rằng không đáp lại tấm lòng tốt của Cogia Houssain thì thật không phải. Ali Baba vui vẻ nhận lo việc ấy:
– Con à, mai là thứ Sáu, ngày các nhà buôn lớn như ông Cogia Houssain và con đều đóng cửa hàng. Chiều mai con rủ ông ấy đi dạo, lúc về thì khéo đưa ông ấy qua nhà ta và mời vào. Làm thế tự nhiên hơn là mời trịnh trọng. Ta sẽ dặn Morgiana làm sẵn cơm tối.
Chiều thứ Sáu, con trai Ali Baba và Cogia Houssain gặp nhau ở chỗ hẹn rồi cùng đi dạo. Lúc về, chàng trai cố ý đưa khách đi qua phố nhà cha mình. Đến trước cửa, chàng dừng lại, gõ cửa và nói:
– Đây là nhà cha tôi. Nghe tôi kể về tình thân ông dành cho tôi, cha tôi bảo tôi mời ông ghé để ông cụ được làm quen. Xin ông cho tôi thêm niềm vui này, bên cạnh bao nhiêu điều tôi đã mang ơn ông.
Cogia Houssain đã đạt đúng điều hắn muốn là được vào nhà Ali Baba để lấy mạng chàng mà không phải liều mạng mình, không gây ồn ào. Thế mà hắn vẫn làm bộ từ chối, định cáo từ. Nhưng người nô bộc vừa ra mở cửa, con trai Ali Baba đã thân mật nắm tay khách, bước vào trước và kéo khách vào như thể khách không muốn.
Ali Baba đón Cogia Houssain với nét mặt tươi cười, niềm nở hết mực, cảm ơn khách đã tốt với con mình:
– Cháu nó còn trẻ, chưa từng trải việc đời, ông không chê mà còn dạy bảo cho, nên cháu với tôi đều mang ơn ông.
Cogia Houssain đáp lễ, bảo con trai Ali Baba tuy chưa có kinh nghiệm như các bậc lão thành, nhưng có óc phán đoán hơn hẳn khối người từng trải. Chuyện trò một lúc, Cogia Houssain muốn cáo từ. Ali Baba giữ lại:
– Ông đi đâu vội thế? Xin ông cho tôi hân hạnh được mời ông ở lại dùng bữa tối. Bữa cơm đạm bạc, chẳng xứng với ông, nhưng tôi thành tâm mời, mong ông vui lòng nhận cho.
– Thưa ông Ali Baba, – Cogia Houssain đáp – tôi biết ông thật lòng. Nếu tôi xin phép về mà không nhận lời, thì xin ông tin rằng không phải vì tôi coi thường hay thất lễ, mà vì một lẽ mà nếu ông biết thì ông cũng sẽ cho là phải.
– Lẽ gì vậy, thưa ông? Tôi hỏi có được không?
– Tôi xin nói: tôi không ăn thịt, cũng không ăn món nào có muối. Ông thử nghĩ tôi ngồi vào mâm của ông thì sẽ ra sao.
– Nếu chỉ vì thế thì ông chẳng có cớ gì từ chối tôi cả, – Ali Baba nài. – Bánh mì nhà tôi không cho muối. Còn thịt và các món khác, tôi hứa những món dọn cho ông sẽ không có muối, tôi đi dặn ngay đây. Ông ở lại nhé, tôi quay lại ngay.
Ali Baba xuống bếp dặn Morgiana đừng cho muối vào thịt sắp dọn, và mau làm thêm hai ba món không muối. Morgiana đã sắp dọn cơm, nghe lệnh mới thì không giấu được bực dọc:
– Ai mà khó tính thế, không ăn muối? Dọn muộn thì bữa cơm của ông còn ra gì nữa.
– Đừng cáu, Morgiana, – Ali Baba bảo – đó là người tử tế. Con cứ làm như ta dặn.
Morgiana vâng lời, nhưng trong lòng không vui. Cô tò mò muốn xem mặt người không ăn muối ấy. Nấu xong, Abdallah dọn bàn, cô giúp anh ta bưng thức ăn lên. Vừa nhìn Cogia Houssain, cô nhận ra ngay đó là thủ lĩnh bọn cướp dù hắn đã cải trang. Nhìn kỹ hơn, cô còn thấy hắn giắt một con dao găm dưới áo. Cô nghĩ bụng: “Bây giờ thì ta không lạ gì cái thằng gian ác này không chịu ăn muối với chủ ta nữa. Nó là kẻ thù không đội trời chung của chủ ta, nó định giết chủ ta. Nhưng ta sẽ không để nó làm thế.”
Dọn cơm xong, trong lúc mọi người ăn, Morgiana tranh thủ chuẩn bị cho một việc hết sức táo bạo. Vừa xong thì Abdallah vào báo đã đến lúc dọn hoa quả. Cô bưng hoa quả lên, đợi Abdallah dọn bàn xong thì bày ra. Rồi cô kê một chiếc bàn nhỏ cạnh Ali Baba, đặt lên đó rượu và ba cái chén, rồi rủ Abdallah ra ngoài như để hai người cùng đi ăn tối, để chủ nhà được tự do chuyện trò vui vẻ, mời khách uống cho thỏa, theo đúng lệ thường.
Bấy giờ Cogia Houssain giả, hay đúng hơn là thủ lĩnh bốn mươi tên cướp, tin rằng thời cơ giết Ali Baba đã đến. Hắn tính: “Ta sẽ chuốc cho hai cha con say. Thằng con, ta tha cho nó sống, cũng chẳng ngăn được ta đâm dao vào tim cha nó. Rồi ta sẽ trốn qua vườn như lần trước, trong lúc chị bếp và gã nô bộc còn đang ăn hoặc đã ngủ gục trong bếp.”
Nhưng Morgiana đã đoán được ý đồ của hắn, nên thay vì đi ăn, cô không để hắn kịp ra tay. Cô mặc bộ quần áo của vũ nữ thật đẹp, đội mũ cho hợp, thắt một chiếc đai bằng bạc mạ vàng, giắt vào đó một con dao găm có vỏ và chuôi cùng chất kim loại ấy, rồi đeo lên mặt một chiếc mặt nạ rất đẹp. Hóa trang xong, cô bảo Abdallah:
– Abdallah, anh cầm trống lục lạc lên, ta đi múa hát cho khách của ông chủ, bạn của cậu chủ, xem như mấy lần trước.
Abdallah cầm trống vừa đi trước vừa gõ, bước vào phòng. Morgiana theo sau, cúi chào thật sâu, dáng điệu đường hoàng, như xin phép được trổ tài. Thấy Ali Baba muốn nói, Abdallah ngừng gõ trống.
– Vào đi, Morgiana, vào đi, – Ali Baba nói. – Để ông Cogia Houssain xem con múa giỏi đến đâu rồi cho biết ý. Thưa ông, – chàng quay sang khách – ông đừng nghĩ tôi tốn kém mời người đến múa để đãi ông đâu nhé. Trò vui này có sẵn trong nhà: người nô bộc của tôi, và cô vừa là người nấu bếp vừa là người coi việc nhà của tôi đấy. Mong ông không chê.
Cogia Houssain không ngờ Ali Baba còn bày thêm trò vui sau bữa cơm. Hắn sợ sẽ lỡ mất dịp tốt vừa có. Nếu vậy thì hắn tự an ủi rằng cứ tiếp tục làm thân với hai cha con, thể nào cũng có dịp khác. Dù trong lòng chẳng muốn, hắn vẫn làm ra vẻ cảm ơn chủ nhà, và chiều lòng bảo rằng điều gì làm chủ nhà vui thì hẳn cũng làm hắn vui.
Thấy hai người đã thôi chuyện, Abdallah lại gõ trống, cất giọng hát một điệu múa. Morgiana múa đẹp chẳng kém gì vũ nữ nhà nghề, đến mức bất kỳ ai xem cũng phải trầm trồ. Trong phòng có lẽ chỉ có tên Cogia Houssain giả là chẳng mấy để tâm.
Múa xong mấy điệu vừa duyên dáng vừa khỏe khoắn, cô rút dao găm ra, cầm trong tay mà múa một điệu cuối, điệu múa mà cô vượt lên chính mình với những thế đẹp, những bước nhẹ nhàng, những cú nhảy bất ngờ. Lúc cô chĩa dao về phía trước như sắp đâm, lúc lại làm như tự đâm vào ngực mình.
Cuối cùng, như đã đuối hơi, cô dùng tay trái giật lấy chiếc trống trong tay Abdallah, tay phải vẫn cầm dao, ngửa lòng trống đưa ra trước mặt Ali Baba, theo cách các vũ công nhà nghề vẫn làm để xin tiền thưởng của người xem. Ali Baba bỏ vào trống một đồng tiền vàng. Morgiana đưa trống sang con trai Ali Baba, chàng cũng làm theo cha. Cogia Houssain thấy cô sắp đến lượt mình, đã rút túi tiền trong ngực áo ra định thưởng. Hắn vừa thò tay vào túi thì Morgiana, với lòng can đảm và quả quyết như cô đã tỏ ra từ đầu, đâm phập con dao vào giữa tim hắn, và chỉ rút ra khi hắn đã tắt thở.
Ali Baba và con trai kinh hoàng kêu lên. Ali Baba quát:
– Trời ơi, con khốn khổ! Con làm gì thế? Con muốn hại cả nhà ta à?
– Tôi không hại ông, – Morgiana đáp – tôi làm thế để cứu ông đấy.
Rồi cô vạch áo Cogia Houssain ra, chỉ cho Ali Baba thấy con dao găm hắn giắt sẵn:
– Ông xem kẻ thù của ông độc ác thế nào. Ông nhìn kỹ mặt hắn đi, ông sẽ nhận ra tên lái buôn dầu giả và thủ lĩnh bốn mươi tên cướp! Ông không để ý là hắn không chịu ăn muối với ông sao? Còn cần gì hơn nữa để biết hắn có dã tâm? Ngay khi ông cho tôi biết ông có một người khách như thế, tôi đã ngờ ngợ. Đến khi nhìn thấy hắn, ông thấy đấy, tôi ngờ không sai.
Ali Baba hiểu rằng mình lại mang ơn Morgiana lần nữa vì cô đã cứu mạng chàng lần thứ hai. Chàng ôm lấy cô:
– Morgiana, ta đã trả tự do cho con, và đã hứa sẽ còn đền ơn con hơn thế. Giờ là lúc ấy đây: ta nhận con làm con dâu.
Rồi chàng quay sang con trai:
– Con ạ, cha tin con là đứa con hiếu thảo, sẽ không lấy làm lạ khi cha gả Morgiana cho con mà không hỏi ý con trước. Con cũng mang ơn cô ấy không kém gì cha. Con thấy đấy, Cogia Houssain làm thân với con chỉ để dễ bề lừa lấy mạng cha. Nếu hắn được việc, con cũng không thoát khỏi tay hắn đâu. Con nghĩ xem, cưới Morgiana là con cưới được chỗ dựa của gia đình ta chừng nào cha còn sống, và là chỗ dựa của gia đình con cho đến trọn đời.
Chàng trai chẳng những không phật ý mà còn tỏ ra ưng thuận, không chỉ vì không muốn trái lời cha mà còn vì chính lòng chàng cũng muốn thế.
Sau đó, cả nhà Ali Baba lo chôn xác tên thủ lĩnh bên cạnh xác bọn đàn em. Việc làm kín đáo đến mức mãi nhiều năm về sau, khi chẳng còn ai bị liên lụy nữa, người ta mới biết đến câu chuyện đáng nhớ này.
Ít ngày sau, Ali Baba làm lễ cưới cho con trai và Morgiana thật long trọng, có tiệc tùng linh đình, múa hát và đủ các trò vui như thường lệ. Bạn bè, hàng xóm được mời đến dự tuy không biết lý do thật của đám cưới, nhưng vốn biết Morgiana là người tốt và giỏi giang, nên ai cũng hết lời khen Ali Baba rộng lượng, có tấm lòng tốt.
Từ ngày mang xác anh và vàng về trên lưng ba con lừa, Ali Baba không dám quay lại hang vì sợ gặp bọn cướp. Cả sau khi ba mươi tám tên cướp, kể cả tên thủ lĩnh, đã chết, chàng vẫn không dám đi, vì nghĩ hai tên còn lại mà chàng không rõ số phận hẳn vẫn còn sống. Nhưng một năm trôi qua, thấy không có gì đe dọa mình, chàng tò mò muốn đến xem, có đề phòng cẩn thận. Chàng cưỡi ngựa đi. Đến gần hang, không thấy dấu vết người hay ngựa, chàng lấy làm mừng. Chàng xuống ngựa, buộc ngựa lại, đến trước cửa hang đọc câu thần chú mà chàng chưa hề quên:
– Vừng ơi mở cửa ra!
Cửa mở. Chàng bước vào, nhìn cảnh vật trong hang thì biết từ khoảng lúc tên Cogia Houssain giả đến mở hàng trong thành, chẳng ai vào đây nữa. Vậy là cả bọn bốn mươi tên cướp đã bị tiêu diệt hết từ dạo ấy. Chàng tin chắc trên đời chỉ còn mình chàng biết bí mật mở cửa hang, và kho báu trong hang giờ là của chàng. Chàng mang theo một cái túi da, xếp vàng vào đầy, vừa sức ngựa chở, rồi trở về thành.
Từ đó, Ali Baba và con trai, người được chàng dẫn đến hang và truyền cho bí mật, rồi con cháu đời sau được truyền lại bí mật ấy, đều biết dùng của cải một cách chừng mực, sống trong sung túc vẻ vang và được giữ những chức vị cao nhất trong thành.
(Đoạn từ “Giết Casim xong, bọn cướp kéo nhau vào hang” đến hết được kể bổ sung sát theo bản tiếng Pháp “Histoire d’Ali Baba, et de quarante voleurs exterminés par une esclave” trong Les Mille et Une Nuits của Antoine Galland (1646–1715), in năm 1717; văn bản đối chiếu là bản in lại năm 1806 trên fr.wikisource. Bản tiếng Việt đăng trước đây trên trang dừng ở cái chết của Casim.)
Chú thích:
- Không ăn muối: theo tục hiếu khách xưa ở Trung Đông, đã cùng ăn muối dưới mái nhà ai thì coi như kết nghĩa với người ấy, không được hại họ; tên thủ lĩnh từ chối món có muối vì đã định giết chủ nhà, và Morgiana nhận ra ý đồ ấy.
- Quán trọ cho khách buôn: bản gốc gọi là khan, loại nhà trọ lớn có sân rộng cho các đoàn buôn và lữ khách nghỉ chân.
Ý nghĩa truyện Alibaba và 40 tên cướp
Hai anh em, hai cách đối xử với của cải
Casim giành hết gia tài cha mẹ, lấy vợ giàu và khinh em nghèo. Ali Baba không tranh giành, vẫn qua lại thăm anh cho phải đạo. Khi tình cờ tìm thấy kho báu, Ali Baba chỉ lấy vừa đủ chất lên lưng một con lừa rồi đóng cửa hang cẩn thận; còn Casim dắt theo mười con lừa, nhét vàng vào cả người. Câu chuyện đặt hai con người cạnh nhau để người đọc tự thấy lòng tham dẫn đến đâu.
Câu thần chú bị quên
Chi tiết đáng nhớ nhất là Casim đứng giữa núi vàng mà quên mất câu “Vừng ơi mở cửa ra”, gọi đủ “thần Mè”, “thần Mẻ”, “thần Mì”. Người kể dùng tiếng cười để nói một điều nghiêm túc: khi lòng tham chiếm hết đầu óc, con người quên cả điều đơn giản nhất giúp mình thoát thân.
Sự tò mò của chị dâu
Vợ Casim trét hắc ín vào đáy cái đấu chỉ để xem nhà em chồng đong thứ gạo gì. Một đồng tiền vàng dính lại đã làm lộ hết bí mật. Chi tiết nhỏ ấy cho thấy lòng đố kỵ trong nhà có thể gây tai họa lớn hơn cả bọn cướp ngoài rừng.
Morgiana, người cứu cả nhà bằng trí khôn
Ali Baba gặp may, còn Morgiana giữ cho cái may ấy khỏi thành tai họa. Thấy dấu phấn lạ trên cửa, cô lặng lẽ vẽ thêm lên nhà hàng xóm cho kẻ gian lạc hướng. Nghe tiếng người hỏi trong chum dầu, cô bình tĩnh đáp thay tên thủ lĩnh rồi một mình xử lý cả bọn. Đến bữa tiệc, chỉ một chi tiết vị khách không ăn muối cũng đủ để cô nhận ra kẻ thù. Lòng trung thành của Morgiana không nằm ở lời thề mà ở hành động kịp thời, kín đáo. Việc cô được trả tự do rồi thành con dâu cho thấy người kể đề cao trí tuệ và sự tận tụy hơn thân phận.
Nguồn gốc truyện Alibaba và 40 tên cướp
“Ali Baba và bốn mươi tên cướp” là một trong những truyện nổi tiếng nhất gắn với Nghìn lẻ một đêm, nhưng không có trong các bản chép tay tiếng Ả Rập cổ. Truyện xuất hiện lần đầu trong bản dịch tiếng Pháp của Antoine Galland (in đầu thế kỷ 18); Galland ghi rằng ông nghe truyện từ một người kể chuyện gốc Syria tên Hanna Diyab. Câu thần chú gốc là “Sésame, ouvre-toi”, tức “Vừng ơi, mở ra”, vì thế các tên “thần Mè” trong bản tiếng Việt là cách dịch vui chữ vừng (mè).
Bản tiếng Việt đăng trước đây trên trang chỉ kể đến cái chết của Casim. Phần sau, khi bọn cướp lần tìm nhà Ali Baba và cô nữ tì thông minh Morgiana nhiều lần phá mưu của chúng, cứu cả nhà chủ, đã được kể bổ sung sát theo văn bản của Galland. Trong bản Galland, Morgiana được Ali Baba trả tự do rồi cưới làm vợ cho con trai mình.
Đọc thêm truyện Nghìn lẻ một đêm trên trang: Aladdin và cây đèn thần, Viên tể tướng bị trừng phạt và Ông vua trẻ của đất nước những hòn đảo đen.
Câu hỏi thường gặp
Câu thần chú mở cửa hang trong truyện Alibaba là gì?
Câu thần chú là “Vừng ơi mở cửa ra” để mở và “Vừng ơi, hãy đóng lại” để đóng cửa hang.
Vì sao Casim bị bọn cướp giết?
Casim tham lam ở lại hang quá lâu, đến lúc ra thì quên mất câu thần chú, cứ gọi nhầm tên các loại hạt khác. Bọn cướp trở về, bắt gặp hắn trong hang và giết chết.
Truyện Alibaba có phải của Nghìn lẻ một đêm không?
Truyện được Antoine Galland đưa vào bản dịch Nghìn lẻ một đêm tiếng Pháp và từ đó gắn liền với tập truyện, dù không có trong các bản chép tay tiếng Ả Rập cổ.