Urashima Taro là một nhân vật nổi tiếng trong văn hóa Nhật Bản. Câu chuyện của anh mang đến những bài học sâu sắc về cuộc sống và thời gian. Những điều kỳ diệu trong hành trình của Urashima Taro sẽ khiến bạn suy ngẫm.
Xưa thật là xưa, ở một làng chài ven biển nọ, có một ngư dân trẻ tuổi tên là Urashima Taro, sống một cuộc sống nghèo khó với người mẹ đã lớn tuổi của mình. Mùa thu, ngày qua ngày biển khô cạn chẳng bắt được một con cá nào. Một buổi sáng, Urashima Taro dậy thật sớm để xem tình hình có khả quan hơn không. Anh thấy trên bờ biển có ba đứa trẻ nhà bên đang đuổi đánh một chú rùa nhỏ đáng thương. Động lòng, Urashima Taro lớn tiếng:
“Sao mấy đứa lại hành hạ con vật đáng thương này!” – rồi đuổi đám trẻ đi và thả chú rùa về biển cả.
Ngày hôm sau, cũng là lúc đang thẩn thơ trên bờ cát, Urashima Taro thoáng thấy bóng chú rùa hôm qua lấp ló trên đầu những ngọn sóng.
“Tôi nợ anh mạng sống này” – chú rùa nói với giọng cảm kích khôn xiết – “Tôi muốn mời anh đến Thủy Cung dạo chơi một chuyến”
Urashima tuy thấy đây là một lời mời thú vị nhưng nghĩ đến mẹ già, anh nói: “Tôi có thể đi nhưng không thể đi lâu”
Rùa gật đầu đồng ý rồi bảo Urashima Taro leo lên lưng và lặn xuống biển sâu.
Chẳng mấy chốc và Urashima Taro cùng chú rùa đã đến Thủy Cung. Đó là một tòa lâu đài tuyệt đẹp, được chạm trổ bởi muôn ngàn vàng bạc lấp lánh. Urashima ngẩn ngơ bước xuống, nhưng càng kinh ngạc hơn khi từ đằng xa, một nàng công chúa đẹp tuyệt trần tiến đến. Sau lưng nàng còn có rất nhiều cung nữ và những chú cá xinh đẹp khác. Nàng mời Urashima Taro vào cung điện, nơi đó đã có sẵn một bàn tiệc thịnh soạn chờ đón chàng.
Được ăn toàn sơn hào hải vị, lại được uống những loại rượu hảo hạng nhất, hơn nữa còn được bao nhiêu là người đẹp ca hát nhảy múa xung quanh, Urashima Taro chìm đắm trong những điều tuyệt diệu thần tiên đó mà không hay biết rằng đã ba năm trôi qua…
Nhưng rồi, Urashima Taro cũng thoát ra được sự cám dỗ đó và muốn quay về nhà. Trước lúc chia tay, công chúa của Thủy Cung trao cho anh một chiếc hộp và nói:
“Nếu chàng có điều gì muộn phiền hay cảm giác mất mát điều gì đó, hãy mở chiếc hộp này ra”
Urashima Taro ôm chặt chiếc hộp trong tay, nói lời từ tạ rồi leo lên lưng rùa về lại với đất liền.
Về lại đến làng, Urashima Taro không khỏi kinh ngạc trước sự thay đổi của vạn vật xung quanh, nào sông nào núi, cả những cây cỏ cũng đã khác trước rất nhiều. Urashima Taro hỏi một lão nông dân đang đứng gần đó:
“Ông làm ơn cho cháu hỏi, có một ngư dân từng sống ở đây tên Urashima Taro, nhà anh ta ở đâu?”
Ông lão trả lời:
“Khi ông nội lão còn trẻ, nghe nói có một ngư dân tên như thế sống ở đây, nhưng ông ta sớm đã đến Thủy Cung rồi, và từ đó không nghe kể thêm gì nữa.”
Urashima Taro cảm thấy cô đơn và hụt hẫng. Mẹ anh đã qua đời, đến nhà cũng không còn nữa. Quả là một mất mát quá lớn lao.
Còn hoang mang chưa biết phải làm sao thì Urashima Taro chợt nhớ đến lời dặn của công chúa chốn Thủy Cung khi trao cho anh chiếc hộp báu. Urashima Taro mở nắp của ngăn trên cùng thì thấy chỉ có một cọng lông vũ. Mở tiếp ngăn ở giữa thì bất ngờ một làn khói trắng phun ra, bao lấy Urashima Taro. Anh như chết lặng khi nhìn thấy một ông già râu tóc bạc phơ qua hình ảnh phản chiếu từ chiếc gương được tìm thấy ở ngăn cuối cùng.
Trong khi đang tự hỏi, làm thế nào mà chuyện này có thể xảy ra thì một cơn gió ùa tới, thổi tung cọng lông vũ bay lên trời, lượn mấy vòng rồi chạm vào lưng của Urashima Taro. Trong chớp mắt, Urashima Taro biến thành cọng lông vũ và bay lên tận trời cao.
Ý nghĩa truyện Urashima Taro
Cứu một con rùa nhỏ
Giữa lúc biển không cho cá, chàng ngư dân nghèo vẫn đuổi lũ trẻ để cứu chú rùa bị hành hạ. Lòng tốt ấy mở cho chàng cánh cửa xuống Thủy Cung, nơi có công chúa, yến tiệc và ca múa. Truyện mở đầu như mọi truyện báo ơn, nhưng kết thúc lại đi theo một hướng buồn hơn nhiều.
Ba năm ở cõi tiên, mấy đời ở trần gian
Mải vui chốn Thủy Cung, Urashima tưởng mới ba năm, về làng thì cảnh vật đổi khác, người già nhất chỉ còn nghe ông nội kể về một ngư dân tên ấy. Mẹ đã mất, nhà đã không còn. Truyện nói về thời gian không thể quay lại và nỗi mất mát của người mải theo niềm vui mà bỏ quên người thân đang chờ đợi.
Chiếc hộp không nên mở
Chiếc hộp công chúa trao là ranh giới giữa hai thế giới. Mở nó ra, làn khói trắng trả lại cho Urashima tất cả số năm tháng đã trôi qua, chàng thành ông già râu tóc bạc phơ. Nhiều người đọc thấy trong chi tiết này lời nhắc về giới hạn của con người: có những điều kỳ diệu chỉ giữ được khi biết dừng lại.
Nguồn gốc truyện Urashima Taro
Urashima Taro là một trong những truyện cổ quen thuộc nhất của Nhật Bản. Câu chuyện về người đánh cá Urashima đến cõi tiên dưới biển đã được ghi trong các sách cổ thế kỷ 8 như “Nihon shoki” và thơ “Man’yōshū”. Trong bản kể phổ biến, Thủy Cung gọi là Ryūgū-jō và nàng công chúa tên Otohime. Chi tiết chiếc hộp ba ngăn có lông vũ, làn khói và tấm gương, Urashima hóa thành chim bay lên trời, là một trong nhiều dị bản. Bản tiếng Việt trên không ghi người kể.
Người Việt có câu chuyện rất giống: chàng Từ Thức lên cõi tiên, khi về trần thì đã qua mấy trăm năm, đọc tại Từ Thức gặp tiên và Sự tích động Từ Thức. Đọc thêm truyện cổ Nhật Bản: Nàng Hạc, Bunbuku Chagama – Chiếc ấm thần kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Urashima Taro ở Thủy Cung bao lâu?
Chàng tưởng mới ba năm, nhưng khi về làng thì đã qua nhiều đời người; một ông lão chỉ còn nghe ông nội mình kể về chàng.
Trong chiếc hộp của công chúa Thủy Cung có gì?
Theo bản kể này, hộp có ba ngăn: ngăn trên là một chiếc lông vũ, ngăn giữa là làn khói trắng biến chàng thành ông già, ngăn dưới là tấm gương.