Tóm tắt Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) ngắn gọn, đầy đủ – 9 mẫu hay nhất

Trước cảnh xuân tươi tắn của thiên nhiên, nhà thơ say sưa lắng nghe tiếng chim và ngợi ca mùa xuân của một đất nước đang hối hả dựng xây. Từ niềm vui ấy, ông mong được làm một tiếng chim, một cành hoa, một nốt nhạc trầm, lặng lẽ góp phần mình vào mùa xuân chung. Bài thơ khép lại bằng lời ca ngợi quê hương qua làn điệu dân ca Huế.

Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng của Thanh Hải trong những ngày cuối đời. Mở đầu, ông vẽ một bức tranh xuân trong trẻo: dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện vang trời. Tiếp đó, ông nói về mùa xuân của đất nước, gắn với người lính giữ nước và người nông dân ra đồng, với một dân tộc bốn nghìn năm vất vả mà vẫn vững bước đi lên. Từ đó, nhà thơ bày tỏ ước nguyện khiêm nhường: được hòa mình vào bản hòa ca của cuộc đời, cống hiến trọn đời, dù khi còn trẻ hay lúc tuổi già. Cuối bài là lời hát ngợi ca quê hương, đất nước.

Phần 1 (khổ 1) – Mùa xuân của thiên nhiên: Giữa dòng sông xanh nổi bật một bông hoa tím biếc; chim chiền chiện hót vang cả bầu trời. Tiếng chim như đọng thành từng giọt long lanh, nhà thơ đưa tay ra hứng lấy, trân trọng vẻ đẹp của mùa xuân.

Phần 2 (khổ 2 và 3) – Mùa xuân của đất nước: Mùa xuân theo chân người cầm súng và người ra đồng, chồi lộc có mặt ở cả tiền tuyến lẫn nương mạ. Khắp nơi rộn ràng, khẩn trương. Đất nước trải qua bốn nghìn năm gian lao nhưng vẫn sáng như vì sao và không ngừng tiến về phía trước.

Phần 3 (khổ 4 và 5) – Ước nguyện của nhà thơ: Nhà thơ muốn làm con chim hót, làm cành hoa, làm một nốt trầm trong bản hòa ca chung. Ông nguyện lặng lẽ dâng cho đời “một mùa xuân nho nhỏ”, bền bỉ từ tuổi hai mươi đến khi tóc bạc.

Phần 4 (khổ 6) – Lời ngợi ca quê hương: Nhà thơ cất lên câu hát Nam ai, Nam bình theo nhịp phách tiền của đất Huế, gửi vào đó tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.

• Khổ 1: Cảnh xuân xứ Huế với sông xanh, hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện; nhà thơ nâng niu từng “giọt” âm thanh của mùa xuân.
• Khổ 2: Mùa xuân của người lính và người nông dân – hai lực lượng giữ nước và làm ra của cải; cả đất nước hối hả, xôn xao.
• Khổ 3: Suy ngẫm về đất nước bốn nghìn năm vất vả, gian lao mà vẫn tỏa sáng, vẫn đi lên như một vì sao.
• Khổ 4: Ước muốn hóa thân thành tiếng chim, cành hoa, nốt nhạc trầm để góp vào bản hòa ca của cuộc đời.
• Khổ 5: Nguyện làm một mùa xuân nhỏ, âm thầm cống hiến suốt đời, không kể tuổi trẻ hay tuổi già.
• Khổ 6: Lời hát Nam ai, Nam bình ngợi ca quê hương xứ Huế và đất nước.

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải mở ra bằng cảnh sắc một buổi xuân trên dòng sông quê hương: nước xanh trong, một bông hoa tím biếc vươn lên, tiếng chim chiền chiện ngân vang như rót xuống những giọt long lanh để nhà thơ đưa tay hứng lấy. Niềm say mê ấy mở rộng sang mùa xuân của cả đất nước. Người lính ra trận mang theo cành lộc ngụy trang, người nông dân xuống đồng làm cho lộc non trải khắp ruộng mạ, không khí đâu đâu cũng khẩn trương, rộn rã. Nhìn lại chặng đường bốn nghìn năm nhiều gian khổ, nhà thơ tin đất nước sẽ mãi tỏa sáng và tiến lên. Từ niềm tin đó, ông khát khao được góp phần mình: làm tiếng chim, làm cành hoa, làm một nốt trầm lắng trong khúc ca chung, lặng lẽ cống hiến dù đang tuổi thanh xuân hay khi mái đầu đã bạc. Bài thơ kết thúc bằng những câu hát mang âm hưởng dân ca Huế, ngợi ca quê hương, đất nước.

Mùa xuân nho nhỏ ra đời tháng 11 năm 1980, khi đất nước đã thống nhất và đang bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới trong muôn vàn khó khăn. Lúc ấy Thanh Hải đang bệnh nặng, chưa đầy một tháng sau thì ông mất. Vì vậy, bài thơ như lời tâm niệm cuối cùng mà nhà thơ gửi lại cho đời.

Mở đầu bài thơ là mùa xuân của thiên nhiên. Chỉ với vài nét chấm phá – một dòng sông xanh, một bông hoa tím biếc mọc giữa dòng – nhà thơ đã gợi ra một không gian xuân vừa rộng vừa tươi. Rồi tiếng chim chiền chiện vang lên, ngọt ngào đến mức nhà thơ tưởng như nó đọng thành từng giọt long lanh, và ông đưa tay ra hứng lấy như nâng niu một món quà.

Từ mùa xuân của trời đất, cảm xúc chuyển sang mùa xuân của con người và đất nước. Người cầm súng mang lộc xuân theo mình ra trận, người ra đồng gieo lộc xuân trên nương mạ; hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước song hành. Khắp nơi là nhịp sống hối hả, xôn xao. Nhà thơ nghĩ về lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc: dù vất vả, gian lao, đất nước vẫn lấp lánh như một vì sao và không ngừng tiến về phía trước.

Trước mùa xuân lớn lao ấy, nhà thơ tự nhủ mình phải góp phần. Ông viết:

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Ước nguyện ấy rất khiêm nhường: không cần là tiếng hát vang dội, chỉ cần là một nốt trầm, một “mùa xuân nho nhỏ” lặng lẽ dâng cho đời. Ông mong được cống hiến như thế trọn đời, lúc còn tuổi hai mươi cũng như khi tóc đã bạc.

Khép lại bài thơ, Thanh Hải trở về với làn điệu Nam ai, Nam bình và nhịp phách tiền của quê hương xứ Huế. Câu hát dân ca ấy là lời ngợi ca đất nước và cũng là lời chào tha thiết của nhà thơ gửi lại cuộc đời.

Một sớm xuân, tôi ngồi ngắm dòng sông quê hương. Giữa làn nước xanh, một bông hoa tím biếc vừa nở, trên cao chim chiền chiện hót vang. Tiếng chim trong đến nỗi tôi tưởng nó rơi thành từng giọt, bèn đưa tay ra hứng. Rồi tôi nghĩ đến mùa xuân của đất nước: những người lính mang cành lộc trên lưng, những người nông dân làm xanh cả cánh đồng mạ non. Đất nước tôi đã đi qua bốn nghìn năm nhiều gian khó, vậy mà vẫn sáng như vì sao, vẫn bước tới phía trước. Tôi tự nhủ: mình cũng phải làm một điều gì đó. Tôi xin làm một tiếng chim, một cành hoa, một nốt nhạc trầm trong bản hòa ca chung; xin làm một mùa xuân nhỏ, lặng lẽ dâng cho đời, khi còn trẻ và cả lúc về già. Và tôi cất lên câu hò Nam ai, Nam bình của xứ Huế để hát về quê hương, đất nước mà tôi yêu.

Bài thơ thể hiện tình yêu thiết tha của Thanh Hải đối với thiên nhiên, cuộc sống và đất nước, đồng thời bày tỏ khát vọng được cống hiến phần nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung. Mạch thơ đi từ cái đẹp của mùa xuân đất trời đến sức sống của mùa xuân đất nước, rồi lắng lại thành ước nguyện riêng. Điều làm nên giá trị của bài thơ là quan niệm sống đẹp: mỗi người hãy là một mùa xuân, dù nhỏ bé, để góp vào mùa xuân lớn của dân tộc, và cống hiến một cách tự nguyện, khiêm nhường, bền bỉ. Thể thơ năm chữ, giọng điệu lúc trong sáng, lúc tha thiết, cùng âm hưởng dân ca xứ Huế giúp lời thơ dễ nhớ, dễ thấm. Bài thơ đã được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ nhạc thành bài hát cùng tên.

• Mùa xuân thiên nhiên: sông xanh, hoa tím biếc, chim chiền chiện hót; nhà thơ nâng niu vẻ đẹp ấy.
• Mùa xuân đất nước: người cầm súng, người ra đồng; nhịp sống hối hả, xôn xao.
• Đất nước bốn nghìn năm gian lao vẫn tỏa sáng, đi lên như vì sao.
• Ước nguyện: làm con chim, cành hoa, nốt trầm – một mùa xuân nhỏ lặng lẽ dâng cho đời, suốt cả cuộc đời.
• Kết bài: lời hát Nam ai, Nam bình ngợi ca quê hương xứ Huế, đất nước.

Kết luận

Chín mẫu tóm tắt trên cùng bám theo bố cục bốn phần của bài thơ: mùa xuân thiên nhiên – mùa xuân đất nước – ước nguyện cống hiến – lời ngợi ca quê hương. Khi làm bài đọc hiểu, em có thể dùng mẫu 1 hoặc mẫu 2; khi cần giới thiệu tác phẩm trong bài văn phân tích, cảm nhận, mẫu 5 và mẫu 6 sẽ phù hợp hơn. Vì bài thơ còn trong thời hạn bảo hộ bản quyền, bài viết chỉ trích một khổ; em hãy đọc toàn văn trong SGK trước khi tóm tắt.

Xem thêm:

• Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải): Tác giả, tác phẩm
• Soạn bài Mùa xuân nho nhỏ
• Cảm nhận bài thơ Mùa xuân nho nhỏ
• Dàn ý phân tích Mùa xuân nho nhỏ từng khổ thơ
• Tuyển tập thơ Thanh Hải