Tóm tắt Cõi lá (Đỗ Phấn) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Mẫu này dùng khi đề yêu cầu tóm tắt trong 3 – 4 câu hoặc giới thiệu nhanh văn bản ở phần mở bài.

Dù mùa xuân đến muộn, lòng người Hà Nội vẫn rộn ràng bừng tỉnh theo cây lá. Tác giả ngắm hàng bồ đề đổi lá trên phố Trần Nhân Tông, ngẫm về mùa lá rụng đặc trưng của Hà Nội, về nỗi nhớ lá ven Hồ Gươm của cô em gái xa quê và về cây xà cừ đẹp bất ngờ trong heo may. Giữa cõi lá ấy, con người như trẻ lại.

Mùa xuân năm ấy đến muộn, nắng đã gắt như đầu hè, nhưng tác giả vẫn thấy lòng mình náo nức cùng cây lá. Chín cây bồ đề trên đường Trần Nhân Tông khoác màu lá non trong trẻo, dưới gốc là tiếng trẻ con ríu rít, còn người Hà Nội thì vòng xe qua chỉ để ngắm lá. Lá cây trong phố thường sống chưa đầy một năm, nên lá rơi lai rai suốt nhiều tháng – nét riêng khiến người đi xa nhớ và người ở lại mong chờ. Cô em gái sống ở nước ngoài lần nào gọi về cũng hỏi lá ven Hồ Gươm đã rụng chưa. Ngay cả cây xà cừ tưởng vô duyên cũng làm nên một mùa thu đẹp. Tác giả kết lại: giữa cõi lá mùa xuân, ai cũng thấy mình trẻ ra.

Phần 1 – Cảm xúc khi xuân muộn: Mùa xuân đến trễ, nắng đầu hè đã chiếu trên lộc non, vậy mà lòng người bỗng xôn xao, như tỉnh giấc cùng lá cành.

Phần 2 – Cõi lá Hà Nội: Tác giả đưa người đọc qua những góc phố có cây: hàng bồ đề đường Trần Nhân Tông lá non trong veo, người qua đường dừng lại ngắm; vòng đời ngắn ngủi của lá và mùa lá rụng từ thu sang đông; con đường ven Hồ Gươm với lá sấu, lá bằng lăng, lá bàng trong câu hỏi quen thuộc của cô em gái xa quê; cây xà cừ to lớn, tưởng thô kệch, lại trút lá xanh lá vàng ngập lối đi khi heo may đến sớm.

Phần 3 – Chiêm nghiệm: Lạc vào cõi lá mùa xuân, gương mặt mọi người như trẻ lại; tác giả tự hỏi phải chăng đó chỉ là cảm nhận của chính mình.

Cách tóm tắt từng đoạn giúp em trả lời câu hỏi về bố cục và theo dõi mạch cảm xúc của văn bản.

• Đoạn 1: Xuân đến muộn, lòng người vẫn rộn ràng, bừng thức cùng cây lá.
• Đoạn 2: Chín cây bồ đề đường Trần Nhân Tông với lá non, tiếng chuông chùa tưởng tượng, trẻ nhỏ tan trường và những người Hà Nội đi ngắm lá.
• Đoạn 3: Vòng đời chưa trọn năm của lá bồ đề và nhiều loài cây trong phố – đặc trưng làm nên mùa lá rụng Hà Nội.
• Đoạn 4: Cô em gái xa quê luôn hỏi về lá ven Hồ Gươm; người anh trả lời bừa cho em vui, dù các loài lá không rụng cùng lúc.
• Đoạn 5: Cây xà cừ tưởng vô duyên nhưng khi heo may về lại tạo nên mùa thu quyến rũ.
• Đoạn 6: Giữa cõi lá mùa xuân, ai cũng như trẻ lại – hay chỉ là mình tự thấy như thế.

Tản văn mở đầu bằng một cảm giác vừa tiếc vừa vui: mùa xuân Hà Nội năm ấy đến muộn, lúc nắng đã chói chang trên những chồi non như báo mùa hè sắp tới, nhưng lòng người lại rộn ràng khó hiểu, như bừng tỉnh cùng tiếng lá cành xôn xao.

Tác giả dừng lại trước chín cây bồ đề trên đường Trần Nhân Tông. Tán lá non của chúng như một vòm trời trong trẻo; tiếng lá đu đưa khiến ông liên tưởng đến tiếng chuông chùa vọng lại từ một cõi thanh tịnh. Lũ trẻ tan học chơi đùa bên gốc cây, trong trẻo như những thiên thần nhỏ. Nhiều người Hà Nội dù không có việc cần vẫn cố tình đi qua con phố đông, chật ấy chỉ để ngắm sắc lá đầu năm.

Từ lá bồ đề, tác giả nghĩ về vòng đời của lá. Lá bồ đề ở Hà Nội hay ở nơi Đức Phật thuyết pháp cũng chỉ sống chưa đầy một năm, và nhiều loài cây trong phố cũng vậy. Nhờ vậy Hà Nội có những tháng lá rơi nối nhau từ cuối thu tới hết đông – thứ khiến người xa nhớ về, người ở lại mong chờ như những phút nghỉ ngơi giữa bộn bề cơm áo.

Ông nhớ cô em gái đã sống xa Tổ quốc hơn hai mươi năm. Mỗi lần gọi điện, cô lại hỏi lá ven Hồ Gươm đã rụng chưa. Thương em, người anh cứ trả lời rằng những hàng sấu, bằng lăng, bàng quanh hồ đang trút lá vàng lá đỏ, dù thực ra các loài lá ấy không bao giờ rụng cùng lúc, có khi cách nhau cả một mùa.

Tác giả còn nhắc đến cây xà cừ: cây to lớn, rậm rạp, chỉ được cái kích thước, mùa bão lại phải cắt tỉa cho khỏi đổ. Vậy mà trước cơn heo may sớm, cây trút lá xanh lẫn lá vàng phủ kín lối đi, làm nên một mùa thu đẹp đến say lòng. Khép lại văn bản, tác giả cảm thấy giữa cõi lá mùa xuân, gương mặt ai cũng như trẻ lại, rồi hóm hỉnh tự hỏi phải chăng đó chỉ là cảm giác của riêng mình.

Năm nay xuân về muộn quá, nắng đã hanh như đầu hè mà lòng tôi vẫn cứ náo nức theo từng đợt lá non. Tôi hay đi qua đường Trần Nhân Tông, nơi chín cây bồ đề đang thay lá, nghe lá reo như tiếng chuông chùa, nhìn lũ trẻ tan trường chơi dưới gốc cây. Không chỉ tôi, nhiều người Hà Nội cũng vòng xe qua đấy chỉ để ngắm lá.

Lá cây phố mình phần nhiều sống chưa trọn một năm, nên mùa lá rụng cứ kéo dài hết thu sang đông. Em gái tôi xa nhà hơn hai chục năm, lần nào gọi về cũng hỏi đường ven Hồ Gươm đã rụng lá chưa. Tôi thương em, cứ bảo lá sấu, lá bằng lăng, lá bàng đang rụng đầy ven hồ, dù chúng chẳng bao giờ rụng cùng một lúc. Đến cây xà cừ tôi vẫn chê vô duyên, gặp heo may sớm cũng trút lá xanh lá vàng thành một mùa thu đẹp lạ. Đi giữa cõi lá mùa xuân, tôi thấy ai cũng trẻ ra – hay chỉ tôi tự nghĩ vậy?

Cõi lá ghi lại những cảm nhận của Đỗ Phấn về thế giới cây lá Hà Nội trong những ngày giao mùa. Từ niềm rộn ràng khi xuân muộn, tác giả đi qua những hình ảnh tiêu biểu: hàng bồ đề lá non trên phố Trần Nhân Tông, mùa lá rụng dài từ thu sang đông, những hàng sấu, bằng lăng, bàng quanh Hồ Gươm trong nỗi nhớ của người em xa xứ, và cây xà cừ bất ngờ đẹp khi trút lá. Mỗi hình ảnh cây lá đều gắn với con người: người đi ngắm lá, người nhớ lá, người trẻ lại vì lá. Qua đó, tác giả bày tỏ tình yêu Hà Nội sâu nặng và nhắn nhủ mỗi người hãy biết dừng lại giữa nhịp sống vội vã để cảm nhận vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên quanh mình.

Kết luận

Khi tóm tắt Cõi lá, em cần giữ đúng trình tự các hình ảnh (xuân muộn – bồ đề – vòng đời lá – cô em gái và Hồ Gươm – cây xà cừ – chiêm nghiệm cuối bài), dùng lời văn của mình và làm nổi bật mối liên hệ giữa cây lá với con người. Không nên chép nguyên câu văn của tác giả vào bài tóm tắt.

Xem thêm:

• Soạn bài Cõi lá – Ngữ văn 11 Chân trời sáng tạo
• Soạn bài Chiều xuân (Anh Thơ)
• Soạn bài Trăng sáng trên đầm sen