Tóm tắt Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Chúa Trịnh Sâm mải mê dựng đình đài, dạo chơi Tây Hồ và vơ vét cây quý, đá đẹp về bày trong phủ. Bọn hoạn quan nương thế chúa, vu cho dân cất giấu đồ dâng chúa để cướp của, dọa tiền. Nhiều nhà, kể cả nhà tác giả, phải tự chặt cây quý để tránh tai họa.

Khoảng năm 1774 – 1775, chúa Trịnh Sâm mê trò đèn đuốc, lập nhiều hành cung và cho dựng đình đài nối tiếp. Mỗi tháng mấy lần, chúa ra Tây Hồ dạo chơi cùng cả đoàn lính hầu, nội thần đóng giả người bán hàng, nhạc công tấu nhạc. Thứ gì quý hiếm trong dân, từ chim muông, thú hiếm đến gỗ cổ, đá đẹp, chúa đều bắt nộp, có lần chở cả một cây đa lớn qua sông về phủ. Nương thế chúa, hoạn quan đi dò của quý, đánh dấu chữ phụng thủ, đêm đến cho lính lấy rồi đổ tội để dọa lấy tiền. Gia đình tác giả ở phường Hà Khẩu cũng đành đốn cây lê, cây lựu quý cho khỏi vạ lây.

Thời Thịnh Vương Trịnh Sâm, đất nước tạm yên, chúa sinh tật ham chơi: hành cung mọc lên quanh Tây Hồ, núi Tử Trầm, núi Dũng Thúy, đình đài xây hết chỗ này đến chỗ khác. Mỗi chuyến chúa ra cung Thụy Liên đều được bày vẽ cầu kì: lính đứng kín ven hồ, các nội thần giả làm phụ nữ dựng quầy hàng như phiên chợ để quan lớn ghé thuyền mua bán, nhạc công lên tận gác chuông chùa Trấn Quốc mà hòa nhạc. Của quý trong dân, từ chim thú đến chậu cảnh, chúa đều bắt dâng; một cây đa cổ thụ được chở từ bờ bắc về, cả đội lính mới khiêng nổi. Đêm khuya trong phủ, chim muông kêu ầm ĩ khiến người có hiểu biết thấy lo cho vận nước. Bọn hoạn quan thừa cơ vơ vét: dò nhà có của, đánh dấu chữ phụng thủ, ban đêm cho lính đến lấy rồi vu chủ nhà giấu đồ dâng chúa để đòi tiền; nhiều nhà phải phá non bộ, chặt cây cảnh, trong đó có cả nhà tác giả.

Phần 1 – Chúa Trịnh Sâm ăn chơi. Chúa cho dựng hết đình này đến đài khác, thường xuyên du ngoạn Tây Hồ với nghi thức tốn kém: quân lính dàn hầu, nội thần đóng vai người bán hàng, quan hầu ghé thuyền mua đồ, nhạc công tấu nhạc. Chúa gom về chim muông, cây lạ khắp nơi, kể cả một cây đa cổ thụ phải cả đội lính khiêng, rồi bày thành non bộ trong phủ; đêm đêm cảnh vật ồn ào khiến người hiểu biết thấy điềm gở.

Phần 2 – Thói lộng hành của hoạn quan. Lũ hoạn quan, cung giám mượn thế chúa đi rình rập, đánh dấu chữ phụng thủ lên cây cảnh, chim quý nhà dân, đêm đến sai lính khiêng đi, rồi khép tội cất giấu đồ dâng chúa để dọa tiền; đá hay cây quá to thì dỡ cả nhà, đổ cả tường. Dân phải mất tiền chạy tội hoặc tự hủy cây cảnh; nhà tác giả cũng đành đốn cây lê và đôi cây lựu.

• Khoảng 1774 – 1775, chúa Trịnh Sâm mê trò đèn đuốc, cho dựng đình đài không dứt.
• Chúa thường xuyên ra cung Thụy Liên bên Tây Hồ dạo chơi với nghi thức xa hoa, tốn kém.
• Chúa bắt dân nộp chim muông, thú hiếm, gỗ cổ, đá đẹp; có lần chở cả cây đa lớn qua sông.
• Phủ chúa được bày thành non bộ; đêm khuya chim muông kêu ầm ĩ, người hiểu biết cho là điềm chẳng lành.
• Hoạn quan dò nhà có của quý, đánh dấu chữ phụng thủ, đêm đến cho lính lấy, rồi đổ tội để dọa tiền.
• Dân phải mất của chạy tội, có nhà tự phá non bộ, chặt cây cảnh.
• Nhà tác giả ở phường Hà Khẩu cũng đành đốn cây lê và đôi cây lựu quý vì lẽ ấy.

Vào những năm 1774 – 1775, khi chiến sự tạm lắng, Thịnh Vương Trịnh Sâm đâm ra mê trò đèn đuốc. Chúa có nhiều hành cung quanh Tây Hồ, núi Tử Trầm, núi Dũng Thúy, và công việc dựng đình đài chẳng lúc nào ngơi. Mỗi tháng vài ba lần, chúa ngự ra cung Thụy Liên bên hồ. Quân lính đứng dàn quanh mặt nước; các nội thần đội khăn, giả trang phụ nữ, bày hàng như họp chợ; thuyền chúa dừng chỗ nào, các quan theo hầu cứ việc ghé vào mua bán. Có lúc nhạc công được đưa lên gác chuông chùa Trấn Quốc, có lúc ngồi dưới gốc cây bên bến nước mà dạo vài khúc nhạc.

Thời ấy, nhà dân nào có chim hay, thú hiếm, gỗ cổ, đá đẹp, chậu cảnh, chúa đều bắt đem nộp. Có lần chúa cho rước về một cây đa lớn, tán lá xum xuê, rễ dài mấy trượng, chở từ bờ bắc qua sông; cả đội lính mới khiêng được, lại có người vác gươm, gõ thanh la thúc cho nhịp bước đều. Trong phủ, cây và đá được sắp thành cảnh non nước. Những đêm vắng, tiếng chim muông vang khắp, có lúc ầm ĩ như giông bão, người có học thức nghe thấy thì lo đó là điềm gở.

Bọn hoạn quan, cung giám nhân dịp ấy ra ngoài hù dọa dân. Chúng rình nhà ai có cây đẹp, chim hay là đánh dấu hai chữ phụng thủ; đêm xuống, chúng trèo tường lẻn ra, sai tay chân dẫn lính đến khiêng đi, rồi khép chủ nhà vào tội cất giấu đồ dâng chúa để đòi tiền. Gặp hòn đá, gốc cây quá lớn, chúng dỡ nhà, phá tường mà đưa ra. Nhà giàu bị vu oan phải mất tiền van xin, có nhà đành tự đập non bộ, chặt cây cảnh cho yên thân. Ngay nhà tác giả ở phường Hà Khẩu, trước sân có cây lê cao, hoa trắng thơm ngát, phía trong có đôi cây lựu một trắng một đỏ sai quả, cũng bị mẹ ông cho đốn đi để tránh tai vạ.

Ngày ấy, ai ở kinh thành cũng biết chúa Trịnh thích chơi lớn. Đình đài trong phủ dựng mãi không xong; mỗi lần chúa ra Tây Hồ là lính đứng kín bờ, các quan nội thần giả đàn bà bày hàng, tiếng nhạc vang cả mặt hồ. Chúa ưa cây lạ, đá quý, chim hay, nên ai có thứ gì đẹp đều phải nộp; có hôm tôi đứng xem cả đội lính khiêng một cây đa to từ bên kia sông về. Khổ nhất là bọn hoạn quan. Chúng đi dò từng nhà, thấy chậu cảnh nào ưng ý là dán hai chữ phụng thủ, tối đến cho lính đến khiêng, sáng hôm sau lại bắt tội chủ nhà giấu đồ dâng chúa để đòi tiền. Nhà ông hàng xóm giàu có phải phá tường cho chúng khiêng hòn non bộ, rồi còn mất thêm tiền chạy tội. Thế là ai có cây quý cũng lặng lẽ chặt đi; tôi nghe nói đến nhà họ Phạm ở phường Hà Khẩu cũng đành chặt cây lê, cây lựu mà họ quý nhất.

Kết luận

Bản tóm tắt Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh cần giữ đủ hai mảng: cảnh hưởng lạc của chúa (xây dựng, dạo chơi, thu gom của quý) và thói lộng hành của hoạn quan (đánh dấu phụng thủ, vu oan, dọa tiền), cùng chi tiết nhà tác giả phải chặt cây. Em nên diễn đạt bằng lời văn của mình, giữ đúng thứ tự ghi chép.

Xem thêm:

• Tóm tắt Hoàng Lê nhất thống chí ngắn gọn, đầy đủ
• Chuyện người con gái Nam Xương: Tóm tắt, tác phẩm – tác giả
• Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh (Phạm Đình Hổ) – Ngữ văn 9: Tác giả, tác phẩm
• Soạn bài Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh (Phạm Đình Hổ) – Ngữ văn 9 cũ