Tóm tắt Chiều sương (Bùi Hiển) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Truyện gồm hai lớp: khung chuyện một chiều sương chàng trai đến thăm lão Nhiệm Bình, và câu chuyện lão kể về chuyến biển năm xưa. Bản tóm tắt dưới đây chỉ giữ những sự việc cốt lõi.

Chiều tháng Giêng, chàng trai ghé nhà lão Nhiệm Bình nghe kể chuyện ma ngoài biển. Lão nhớ lần đi biển trên thuyền ông Phó Nhụy gặp bão, sáng ra gặp thuyền Xin Kính trong sương, vớt được anh Hoe Chước thì chiếc thuyền kia biến mất. Về bờ mới rõ thuyền Xin Kính đã vỡ tan trong bão từ đêm trước, chỉ Hoe Chước còn sống.

Vào một buổi chiều sương giăng khắp làng chài, chàng trai đến chơi nhà lão Nhiệm Bình và nài lão kể chuyện ma. Lão kể thản nhiên về những con ma biển hay trêu người, rồi nhớ lại một chuyến ra khơi thời trai trẻ. Thuyền ông Phó Nhụy bị bão đánh suốt đêm, gần sáng mới thoát nạn thì lạc giữa sương mù. Một chiếc thuyền lạ của ông Xin Kính xuất hiện, chỉ đường rồi giương buồm đi trước. Đoàn người vớt được một người sắp chết đuối giống anh Hoe Chước bên thuyền kia; vừa hỏi sang thì chiếc thuyền biến mất, còn thuyền ông Phó Nhụy suýt đâm vào núi đá. Khi tỉnh lại, Hoe Chước cho biết thuyền Xin Kính đã tan xác trong bão, mọi người trên thuyền đều thiệt mạng.

Phần 1 – Chàng trai đến thăm lão Nhiệm Bình: Một chiều trung tuần tháng Giêng, chàng trai thả bộ trong những ngõ hẻm làng chài, sương bay mờ mịt. Chàng rẽ vào nhà ông bạn già Nhiệm Bình đang ngồi đan lưới và nũng nịu đòi lão kể chuyện đi biển, chuyện ma. Lão cười hiền, chiều ý người bạn nhỏ.

Phần 2 – Những câu chuyện đi biển kì ảo: Lão kể vài lần gặp ma khi câu đêm, chuyện ma ngồi mạn thuyền và chuyện ma xin cá ông cụ Bỉnh; chàng trai không tin nhưng thấy thích thú. Rồi lão kể chuyện thuyền ma: thuyền ông Phó Nhụy gặp tố, vật lộn với sóng gió cả đêm; sáng ra, giữa sương mù, thuyền ông Xin Kính hiện đến dẫn đường, thuyền ông Phó Nhụy vớt được anh Hoe Chước, thuyền kia liền biến mất và họ thoát khỏi núi đá trong gang tấc. Về lạch mới hay thuyền Xin Kính đã vỡ trong bão, vợ những người bạn chài ấy từ đó sống cảnh góa bụa.

Cách tóm tắt theo chuỗi sự việc phù hợp khi em cần làm bảng, sơ đồ hoặc trả lời câu hỏi SGK về sự kiện chính.

• Chiều tháng Giêng có sương, chàng trai đi dạo rồi ghé nhà lão Nhiệm Bình.
• Chàng nài lão kể chuyện ma; lão kể chuyện ma trêu người câu đêm, ma ngồi mạn thuyền, ma xin cá ông cụ Bỉnh.
• Chàng hỏi về thuyền ma, lão kể chuyến biển thời trẻ trên thuyền ông Phó Nhụy.
• Thuyền ra khơi gặp nhiều cá, chiều trời đổ ráng báo tố.
• Cả thuyền chống bão: bỏ neo, chặt dây neo, rê neo, tát nước, đổ cá, thả buồm làm neo cản.
• Sáng hôm sau biển lặng, sương mù dày; thuyền Xin Kính xuất hiện, báo vị trí và đi trước.
• Thuyền ông Phó Nhụy vớt được người trôi trên biển, giống anh Hoe Chước.
• Hỏi sang thuyền bên kia thì thuyền im lặng rồi biến mất; thuyền ông Phó Nhụy suýt đâm núi đá.
• Về lạch, Hoe Chước tỉnh lại, kể thuyền Xin Kính đã vỡ tan trong bão, chỉ mình anh sống sót.

Hồi còn là chú trai, lão Nhiệm Bình đi biển trên thuyền ông Phó Nhụy. Sau một ngày trúng cá, thuyền gặp cơn tố dữ, phải chặt dây neo, đổ bớt cá, thả buồm xuống nước để khỏi bị cuốn ra xa. Qua một đêm vật lộn, sáng ra ai nấy kiệt sức, thuyền lạc giữa màn sương mù mặn lạnh. Bỗng một bóng thuyền đen hiện ra: đó là thuyền ông Xin Kính, người trên thuyền chèo êm như lướt, giọng nói nghe lạ lùng, bảo đang ở ngang Cương Gián và rủ chạy vào lạch. Thuyền ông Phó Nhụy bám theo, dọc đường vớt được một người đuối nước tay còn cắp chiếc chèo ngắn – trông như anh Hoe Chước của thuyền Xin Kính. Ông Phó Nhụy gọi hỏi, thuyền bên kia lặng thinh rồi tan vào sương; ngay sau đó một khối núi đá sừng sững hiện ra, ông vội giằng lèo cho thuyền ngoặt tránh. Về đến bờ, Hoe Chước kể thuyền của anh đã bị sóng đập vào núi vỡ nát trong bão, bạn chài không ai sống sót.

Một chiều trung tuần tháng Giêng, sương bay lãng đãng khắp làng chài. Chàng trai đi lang thang không mục đích rồi rẽ vào nhà lão Nhiệm Bình, ông bạn già vốn rất thương và chiều chuộng chàng. Lão đang ngồi đan lưới, người quàng manh chiếu làm áo tơi. Chàng gọi lão là cố, nũng nịu nài lão kể chuyện đi biển, nhất là chuyện ma.

Lão Nhiệm Bình kể bằng giọng bình thường như nói chuyện người sống: có đêm câu mực thấy dây nặng, kéo lên chỉ thấy bóng ma xòa ra, mồi vẫn còn nguyên; có người thấy ma trèo lên ngồi dọc mạn thuyền, bảo nhau đừng trêu thì chúng nhảy xuống bơi đi; ông cụ Bỉnh ngày trước bị bầy ma giật cá dưới gốc đa trước miếu, quát một câu thì cá lại trở về rổ. Chàng trai không tin có ma nhưng say sưa lắng nghe và nghĩ rằng với người làng chài, cõi sống và cõi chết chẳng cách biệt.

Chàng hỏi có ai gặp thuyền ma chưa, lão kể chuyện chính mắt mình chứng kiến. Năm ấy lão còn làm chú trai trên thuyền ông Phó Nhụy. Buổi sáng trời trong, thuyền kéo được nhiều mẻ cá; xế chiều trời đổ ráng đỏ ba phía, báo trước cơn tố. Gió từ bờ thổi ra, mưa ập tới, thuyền bỏ neo nhưng bị sóng dìm, ông Phó Nhụy phải chặt đứt dây neo, thả neo sắt đã chặt cánh cho thuyền rê chậm. Mọi người tát nước, đổ cá, thả buồm xuống biển làm vật cản, co ro chịu trận đến quá nửa đêm.

Rạng sáng biển lặng, sương mù từ ngoài khơi ùn tới. Một chiếc thuyền hiện ra, xưng là thuyền Xin Kính, báo đang ở ngang Cương Gián rồi giương buồm đi trước. Thuyền ông Phó Nhụy chạy theo, vớt được một người sắp chết giống Hoe Chước. Hỏi sang thuyền kia thì chỉ có sự im lặng, rồi chiếc thuyền vụt biến mất. Thuyền ông Phó Nhụy suýt lao vào núi đá, may ông lái bẻ kịp. Về đến lạch, Hoe Chước tỉnh lại kể thuyền Xin Kính đã bị sóng đánh vỡ trong bão, những người bạn chài của anh vĩnh viễn nằm lại biển khơi, để lại những người vợ sống góa.

Chiều hôm ấy trời sương, tôi đang đan lưới thì cậu bạn trẻ lại ghé chơi, nằng nặc đòi tôi kể chuyện ma. Tôi kể mấy lần câu đêm bị mấy chú ma trêu, chuyện ông cụ Bỉnh bị ma xin cá, rồi cậu ấy hỏi có bao giờ tôi thấy thuyền ma không. Có chứ, chính mắt tôi thấy, hồi tôi còn đi làm chú trai cho thuyền ông Phó Nhụy.

Hôm đó thuyền ra khơi trúng cá, chiều thì trời đổ ráng, cơn tố ập đến. Anh em tôi chống chọi cả đêm, ông Phó Nhụy phải chặt dây neo, chúng tôi tát nước, đổ cá, thả buồm xuống biển cho thuyền đỡ trôi. Sáng ra biển lặng, sương mù mịt, chẳng biết mình đang ở đâu. Bỗng thuyền ông Xin Kính hiện ra, bên ấy chèo nhẹ đến lạ, bảo đang ngang Cương Gián rồi giương buồm chạy trước, thuyền tôi bám theo. Tôi thấy một người trôi trên mặt nước, anh em vớt lên, mặt mũi co rúm, tôi đoán là anh Hoe Chước. Ông Phó Nhụy gọi sang hỏi, bên kia im lặng rồi cả thuyền biến mất, còn thuyền tôi suýt đâm vào núi đá. Về tới lạch, anh Hoe Chước tỉnh lại, kể thuyền anh đã vỡ tan trong bão đêm trước. Những người bạn chài ấy không bao giờ về nữa.

Chiều trung tuần tháng Giêng năm ấy, tôi lang thang trong làng chài giữa màn sương mỏng rồi ghé nhà lão Nhiệm Bình – ông bạn già mà tôi vẫn gọi là cố. Tôi nài cố kể chuyện ma. Cố kể thản nhiên về những con ma biển hay đùa, như thể đang nói về người trong xóm. Tôi vốn không tin ma quỷ, nhưng giọng kể hiền hòa ấy làm tôi rùng mình thích thú.

Tôi hỏi tiếp về thuyền ma. Cố kể hồi còn trẻ đi biển với ông Phó Nhụy, thuyền gặp bão suốt một đêm, gần sáng lạc giữa sương mù thì gặp thuyền của ông Xin Kính dẫn đường. Thuyền cố vớt được một người đuối nước là anh Hoe Chước bên thuyền ấy; vừa hỏi sang, chiếc thuyền kia biến mất, còn thuyền cố thoát khỏi núi đá trong gang tấc. Mãi khi về bờ, mọi người mới biết thuyền Xin Kính đã vỡ tan từ trong cơn bão. Nghe xong, tôi hiểu vì sao người làng chài nhắc đến người đã khuất bằng giọng thân thương đến vậy.

Kết luận

Dù chọn mẫu ngắn hay chi tiết, bản tóm tắt Chiều sương cần giữ đúng hai lớp truyện (chàng trai nghe chuyện – lão Nhiệm Bình kể chuyện), đúng trình tự chuyến biển (trúng cá, gặp bão, gặp thuyền Xin Kính, vớt Hoe Chước, thuyền biến mất) và chi tiết kết thúc hé lộ sự thật về chiếc thuyền ma. Khi đã nắm cốt truyện, em có thể chuyển sang tìm hiểu yếu tố thực – ảo, người kể chuyện và điểm nhìn để làm bài đọc hiểu.

Xem thêm:

• Soạn bài Chiều sương – Ngữ văn 11 Chân trời sáng tạo
• Tóm tắt Muối của rừng (Nguyễn Huy Thiệp)
• Soạn bài Muối của rừng – Chân trời sáng tạo