Tóm tắt Bồng chanh đỏ (Đỗ Chu) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Hoài và anh Hiền rất yêu hai con bồng chanh đỏ làm tổ bên đầm sen làng. Một đêm, Hiền dẫn em đi bắt, được một con nhưng lại thả nó về vì chim còn con nhỏ. Hoài giận anh; hôm sau đôi chim đã đưa con đi nơi khác. Nghe anh giải thích, Hoài ân hận và thầm mong chúng quay về.

Đang ở chiến trường Trường Sơn, anh Hiền viết thư về hỏi em trai xem đôi bồng chanh đỏ đã trở lại đầm làng chưa. Lá thư gợi cho Hoài nhớ về loài chim đỏ rực, tinh khôn mà hai anh em từng ngày ngày ra ngắm. Anh Hiền vốn mê chim, ước được nuôi một đôi; Hoài cũng say mê theo. Một tối, anh rủ em ra đầm, bịt cửa hang, rồi tự tay bắt được một con chim trao cho Hoài. Thế nhưng không bắt được con thứ hai, anh lặng người rồi đặt con chim trở lại tổ vì thương lũ chim non. Hoài tiếc của, hậm hực, định đêm sau sẽ đi bắt một mình. Chiều hôm sau, đầm vắng tanh vì chim đã dời tổ. Khi Hoài trách anh, Hiền hỏi em có muốn làm kẻ phá nhà người khác không. Hoài cứng họng, nằm trên bờ đầm, lo cho đôi chim và cầu mong chúng trở về.

Phần 1 – Lá thư và đôi chim quý. Hoài nhận thư của anh Hiền gửi từ Trường Sơn, trong thư anh nhắc tới đầm sen và đôi bồng chanh đỏ. Hoài kể với bạn đọc về loài chim hiếm có: đậu trên cọng sen khô, mỏ dài, mình đỏ rực, lim dim mà rất nhanh nhạy. Anh Hiền hiểu biết về chim chóc, ao ước nuôi chúng, khiến Hoài cũng ngày nào cũng phải ra đầm ngắm mới yên lòng.

Phần 2 – Cuộc săn chim ban đêm. Sau bữa cơm tối, Hiền dẫn em ra đầm. Anh lặng lẽ áp sát tổ, lấy tay bịt cửa hang. Hoài lội xuống thò tay vào nhưng không thấy gì; anh thay em và lôi được một con. Không tìm được con còn lại, anh đòi lại con chim và đặt vào tổ để chim bố mẹ còn nuôi con. Hoài miễn cưỡng nghe theo, trên đường về giận anh và lên kế hoạch quay lại.

Phần 3 – Đầm sen vắng chim. Hôm sau, Hoài ra đầm thì chim đã biến mất. Anh Hiền cho biết chúng đã dời tổ, mang theo con. Hoài trách anh đã không bắt luôn, anh liền đặt câu hỏi: nếu có kẻ phá nhà em thì sao? Hoài im lặng, rồi nằm bên bờ đầm nghĩ thương đôi chim và lặng lẽ gọi chúng trở về.

Anh Hiền, người anh trai đang đóng quân giữa rừng Trường Sơn, gửi thư về cho Hoài. Trong thư, anh kể rừng có nhiều loài chim lạ mà chưa gặp con bồng chanh đỏ nào, rồi hỏi em đôi chim ở đầm làng đã về chỗ cũ chưa. Lá thư đưa Hoài về những ngày thơ ấu.

Đầm nước làng Hoài là nơi một cặp bồng chanh đỏ, loài chim rất hiếm, chọn làm tổ. Chúng thường đậu trên cọng sen khô, mỏ dài và nhọn, ức vàng, cả thân hình đỏ hồng. Trông chúng như đang ngủ, nhưng chỉ cần một viên sỏi rơi xuống nước là chúng lập tức ngẩng lên. Anh Hiền mê chim từ nhỏ, biết tên và tập tính của đủ loài, bạn bè còn đặt cho anh biệt danh nhà sinh vật học. Anh thổ lộ mong muốn được nuôi đôi bồng chanh. Niềm say mê ấy truyền sang Hoài, khiến cậu bé ngày ngày tìm ra đầm nước để nhìn chúng.

Một buổi tối, anh Hiền rỉ tai em ra đầm. Hai anh em đi trên con bờ cao giữa cánh đồng vừa gặt xong, ánh sao lấp lánh trong ruộng nước. Hoài hồi hộp, vụng về vấp mấy lần, còn anh thì bước nhẹ như lướt. Đến gần cây vối, anh lom khom tiến lên rồi bất ngờ nằm sấp xuống, dùng tay bịt kín miệng hang. Hoài lội ùm xuống, luồn tay vào hang nhưng không chạm được con chim nào. Anh Hiền nhảy xuống thay em và bắt được một con, trao cho Hoài. Cậu bé vuốt ve con chim đang run sợ. Anh tiếp tục mò tìm con thứ hai nhưng rút tay về không. Anh đứng lặng một lúc, rồi giành lấy con chim từ tay em, thả nó vào tổ, nói rằng phải tha cho chúng vì chúng còn con nhỏ.

Hoài tiếc đứt ruột. Cậu hắt hơi thật to để tỏ ý phản đối. Suốt đường về, anh Hiền trầm ngâm còn Hoài thì bực bội, nghĩ bọn bạn sẽ chẳng tin chuyện thả chim, và quyết định đêm sau sẽ quay lại, có khi đi một mình.

Chiều hôm sau, tan học, Hoài vội ra đầm nhưng không thấy bóng chim. Anh Hiền đến và cho biết đôi bồng chanh đã cắp con đi nơi khác, vì loài chim này hễ bị động là chuyển tổ. Hoài nổi nóng trách anh. Anh Hiền mắng em tồi, rồi hỏi nếu có đứa phá nhà mình thì em làm gì, và em có muốn đóng vai kẻ cướp với gia đình con chim không. Hoài đuối lí, nằm im trên bờ đầm. Cậu nghĩ tới cảnh đôi chim phải làm tổ mới nơi một vùng nước lạ, vất vả tìm mồi nuôi con, chắc đang oán giận lũ trẻ. Hoài thầm gọi chúng hãy yên tâm trở về, vì ở đây chúng được yêu thương.

Giữa rừng Trường Sơn có biết bao loài chim lạ, vậy mà tôi vẫn nhớ đôi bồng chanh đỏ ở đầm sen làng mình. Hồi ở nhà, tôi mê chim lắm, và mê nhất là đôi chim đỏ rực ấy. Thằng Hoài, em tôi, cũng mê lây, ngày nào cũng phải ra ngắm chúng.

Một tối, tôi rủ nó ra đầm bắt chim. Tôi bịt miệng hang, nó thò tay vào mà chẳng thấy gì; tôi thay nó và bắt được một con. Khi mò mãi không thấy con kia, tôi chợt hiểu trong tổ còn chim non, chim bố mẹ phải thay nhau đi kiếm mồi. Tôi đòi lại con chim, đặt nó về tổ. Thằng em giận tôi ra mặt.

Hôm sau, tôi thấy nó nấp ngoài đầm chờ chim. Tôi bảo đôi chim đã dời đi rồi. Nó trách tôi sao không bắt hết. Tôi hỏi nó: nếu có đứa phá nhà em thì em làm sao, em có muốn làm kẻ cướp với gia đình con chim không. Nó im lặng. Giờ ở nơi xa, tôi viết thư hỏi em xem đôi chim đã về chưa, vì tôi tin chúng không nỡ bỏ đầm sen quê mình.

Truyện kể về cậu bé Hoài và người anh trai tên Hiền. Khi Hiền đã vào bộ đội ở Trường Sơn, anh gửi thư về, hỏi thăm đôi bồng chanh đỏ ở đầm làng. Hoài nhớ lại: đôi chim ấy hiếm và đẹp, thân đỏ như lửa, khiến hai anh em say mê. Hiền ham chim, hiểu biết nhiều, mong có được hai con chim ấy để nuôi. Một đêm, Hiền dẫn Hoài ra đầm, bắt được một con chim trong hang. Không bắt được con thứ hai, Hiền nghĩ tới đàn chim non nên thả con chim lại vào tổ, mặc cho Hoài phụng phịu. Hôm sau, đôi chim đã đưa con đi nơi khác. Hoài trách anh, nhưng câu hỏi của Hiền về chuyện phá tổ khiến em hiểu ra. Cậu bé nằm bên đầm, thương đôi chim và mong chúng trở lại.

Lúc đầu, Hoài say mê và tự hào về đôi bồng chanh đỏ hiếm hoi ở đầm làng, đến mức một ngày không ra ngắm là không yên. Khi được anh rủ ra đầm ban đêm, cậu háo hức đoán trước một điều thú vị, ngực phập phồng hồi hộp. Thò tay vào hang không thấy chim, cậu thất vọng não nề; được cầm con chim trong tay, cậu sung sướng vuốt ve nó. Bị anh lấy lại chim thả về tổ, Hoài tiếc nuối, ấm ức, hắt hơi cho bõ giận, trên đường về còn giận anh và tính chuyện bắt lại. Hôm sau thấy đầm vắng, cậu nổi xung trách anh. Nhưng trước câu hỏi về kẻ cướp phá nhà người khác, Hoài đuối lí, im lặng. Cuối cùng, tình yêu ích kỉ nhường chỗ cho sự xót thương: cậu lo đôi chim vất vả nơi xa lạ và thầm gọi chúng trở về.

Cách ghi nhanh bằng gạch đầu dòng, thuận tiện khi ôn tập:

• Anh Hiền viết thư từ Trường Sơn, hỏi thăm đôi bồng chanh đỏ ở đầm làng.
• Hoài nhớ lại vẻ đẹp hiếm có của đôi chim và niềm mê chim của anh Hiền.
• Một tối, hai anh em ra đầm; anh Hiền bắt được một con chim.
• Không thấy con kia, anh Hiền thả con chim về tổ vì chúng còn con nhỏ.
• Hoài giận anh, định đêm sau quay lại bắt.
• Hôm sau đôi chim đã đưa con chuyển đi nơi khác.
• Anh Hiền hỏi Hoài có muốn làm kẻ cướp với gia đình con chim không; Hoài đuối lí.
• Hoài thương đôi chim và thầm mong chúng trở về đầm.

Kết luận

Khi tóm tắt Bồng chanh đỏ, em nhớ giữ ngôi kể và trình tự: lá thư, kỉ niệm về đôi chim, đêm bắt chim, việc anh Hiền thả chim và hôm sau đầm vắng. Hai chi tiết không được bỏ là lúc anh Hiền đặt con chim lại tổ và lời gọi thầm của Hoài ở cuối – đó là nơi thể hiện rõ nhất bài học về tình yêu thiên nhiên.

Xem thêm:

• Soạn bài Bồng chanh đỏ (Chân trời sáng tạo)
• Phân tích truyện Bồng chanh đỏ
• Soạn bài Bố của Xi-mông (cùng Bài 7)