Tóm tắt Bàn về nhân vật Thánh Gióng (Hoàng Tiến Tựu) ngắn gọn – 6 mẫu hay nhất

Văn bản khẳng định Thánh Gióng là nhân vật được dân gian khắc họa rất độc đáo: vừa là người anh hùng phi thường mang ước mơ của nhân dân, vừa là một con người bình thường lớn lên từ cơm áo của làng Phù Đổng. Vì thế, Gióng trở thành biểu tượng đẹp cho sức mạnh chống giặc của toàn dân.

Theo tác giả, truyện Thánh Gióng đã mở ra đề tài chống giặc ngoại xâm trong văn học dân gian. Gióng phi thường từ lúc chưa chào đời đến khi một mình đánh tan quân Ân. Dù vậy, Gióng vẫn là người con của một làng quê cụ thể, ăn cơm, mặc áo do bà con lo cho. Chú bé chẳng nói chẳng cười bỗng lớn vụt khi có lời gọi cứu nước chính là hình ảnh sức mạnh nhân dân lúc thường thì ẩn kín, khi có giặc thì trỗi dậy. Bởi vậy, nhân vật Gióng vừa sâu sắc vừa đẹp như thơ, như tranh.

Phần 1 – Nêu vấn đề. Tác giả giới thiệu truyện Thánh Gióng như tác phẩm lớn khởi đầu cho chủ đề giữ nước và nêu ý kiến: Gióng mang cùng lúc hai vẻ đẹp – lí tưởng và đời thường.

Phần 2 – Chứng minh. Vẻ lí tưởng thể hiện ở sự thụ thai kì lạ của mẹ Gióng và sức mạnh thể chất, tinh thần phi thường của cậu bé. Vẻ đời thường thể hiện ở lai lịch rõ ràng và ở chỗ Gióng gắn bó với người dân trong mọi chặng đường: được nuôi lớn bằng cơm cà của làng, được trang bị vũ khí nhờ tay thợ rèn. Từ đó, tác giả chỉ ra Gióng là hình ảnh sức mạnh nhân dân.

Phần 3 – Kết luận. Nhìn lại hành trình từ đứa trẻ nằm im đến người anh hùng bay về trời, tác giả khẳng định nhân vật vừa giàu ý nghĩa vừa đẹp như một bức tranh thơ.

• Ý kiến thứ nhất – Gióng kì vĩ, khác thường. Tác giả lí giải: dân gian thêu dệt những chi tiết hoang đường để tôn Gióng lên tầm thần thánh. Dẫn chứng là chuyện bà mẹ có mang sau khi đặt chân lên vết chân lạ, mang thai suốt một năm, và chuyện Gióng nhổ những bụi tre ven đường để đánh tiếp.
• Ý kiến thứ hai – Gióng gần gũi, đời thường. Lí do: phần kì diệu không làm mất đi con người thật của Gióng, và mọi chặng đời Gióng đều có bàn tay người dân. Dẫn chứng là quê hương, thời đại cụ thể của Gióng; cơm áo do bà con lo; vũ khí do thợ giỏi rèn đúc.
• Ý kiến thứ ba – Gióng tượng trưng cho sức mạnh toàn dân. Lí do: lúc bình yên, sức mạnh ấy ẩn kín; lúc nguy nan, nó bùng dậy. Dẫn chứng là hình ảnh cậu bé ba tuổi chưa biết nói bỗng lớn bổng lên khi sứ giả đến.

Đây là yêu cầu của câu hỏi 4 phần Suy ngẫm và phản hồi (SGK trang 46). Em có thể tham khảo đoạn văn sau:

Trong văn bản Bàn về nhân vật Thánh Gióng, Hoàng Tiến Tựu cho rằng truyện Thánh Gióng mở đầu cho dòng tác phẩm lớn của văn học dân gian viết về công cuộc đánh giặc giữ nước, và nhân vật Gióng mang cả vẻ đẹp phi thường lẫn vẻ đẹp bình dị. Gióng phi thường vì có sự ra đời kì lạ: bà mẹ có mang sau khi thử đặt chân lên một vết chân lạ, phải một năm mới sinh; lớn lên, Gióng có sức mạnh và ý chí lớn lao, đánh tan giặc Ân. Nhưng Gióng cũng rất gần gũi: là người làng Phù Đổng thời vua Hùng, được dân làng nuôi bằng cơm cà, may áo cho mặc, được thợ rèn đúc vũ khí. Hình ảnh cậu bé nằm im, khi nghe tiếng gọi của đất nước thì vụt lớn tượng trưng cho sức mạnh tiềm tàng của nhân dân. Vì vậy, nhân vật Thánh Gióng vừa có ý nghĩa lớn lao vừa rất nên thơ.

Mở đầu văn bản, Hoàng Tiến Tựu đặt truyện Thánh Gióng vào vị trí đặc biệt: đây là tác phẩm quan trọng đầu tiên mà dân gian dành cho đề tài chống ngoại xâm. Theo ông, sức hấp dẫn của truyện đến từ nhân vật chính – một người anh hùng được xây dựng với hai vẻ đẹp song hành.

Vẻ đẹp thứ nhất là sự phi thường. Gióng ra đời một cách kì lạ: bà mẹ chỉ đặt chân thử lên một vết chân khổng lồ mà có mang, mười hai tháng sau mới sinh. Gióng lại có sức mạnh cả về thể lực lẫn ý chí, có thể nhổ tre đằng ngà bên đường để tiếp tục truy đuổi quân giặc. Những chi tiết hoang đường ấy cho thấy nhân dân muốn tôn vinh người anh hùng, gửi gắm vào Gióng ước mơ về một sức mạnh có nguồn gốc thần thánh.

Vẻ đẹp thứ hai là sự bình thường, gần gũi. Theo tác giả, những yếu tố kì diệu không lấn át được phần con người trong Gióng. Gióng có quê quán rõ ràng ở làng Phù Đổng, sống vào thời vua Hùng thứ sáu. Gióng cũng được mẹ mang nặng đẻ đau, cũng phải ăn uống, mặc áo do dân làng lo liệu; còn vũ khí ra trận do những bàn tay thợ rèn khéo léo làm ra.

Từ hai vẻ đẹp ấy, tác giả rút ra ý nghĩa sâu xa: Gióng là hình ảnh sức mạnh giữ nước của nhân dân. Lúc bình thường, sức mạnh ấy lặng im như cậu bé không nói không cười; khi đất nước cần, nó được đánh thức và làm nên người anh hùng. Cuối cùng, tác giả bày tỏ sự thán phục trước hành trình đầy chất thơ của nhân vật: từ đứa trẻ nằm im đến người tráng sĩ thắng giặc rồi bay về trời.

Kết luận

Sáu mẫu tóm tắt trên đi từ ngắn đến dài, giúp em vừa nhớ ý chính, vừa luyện cách tóm tắt văn bản nghị luận: nêu ý kiến của người viết trước, sau đó lần lượt trình bày lí lẽ, bằng chứng và kết luận, dùng lời văn của mình chứ không chép nguyên câu trong bài. Khi viết đoạn khoảng 150 chữ theo yêu cầu SGK, em nên chọn cách trình bày như mẫu 5.

Xem thêm:

• Soạn bài Bàn về nhân vật Thánh Gióng (Chân trời sáng tạo 6)
• Tóm tắt truyện Thánh Gióng ngắn nhất
• Phân tích nhân vật Thánh Gióng – dàn ý và bài văn mẫu
• Tóm tắt Học thầy, học bạn