Throwback là từ tiếng Anh chỉ một thứ gợi lại quá khứ; trên mạng, người Việt dùng nó để gọi việc đăng lại ảnh, video hay kỷ niệm cũ, kiểu “nhìn lại ngày xưa”. Hỏi throwback nghĩa là gì trên Facebook hay Instagram thì câu trả lời gần như luôn là vậy: một tấm ảnh cũ kèm vài dòng nhớ nhung, nhiều khi gắn hashtag #tbt.
| Nghĩa ngắn | Đăng lại, nhắc lại một khoảnh khắc đã qua; thứ mang dáng dấp thời trước |
| Gốc từ | Tiếng Anh, danh từ tạo từ cụm động từ throw back (ném ngược về sau) |
| Viết tắt hay gặp | #tbt (Throwback Thursday), #fbf (Flashback Friday) |
| Sắc thái | Thân mật, vui, hơi bồi hồi; hợp mạng xã hội, ít dùng trong văn bản trang trọng |
Throwback nghĩa đen là gì?
Tách ra thì dễ hiểu: throw là ném, back là về phía sau. Cụm động từ throw back vốn có nghĩa ném trả lại, đẩy lùi về. Khi thành danh từ, throwback chỉ một thứ “lùi về” một giai đoạn sớm hơn.
Trong từ điển tiếng Anh, chữ này có mấy nét nghĩa khá xa nhau. Ở sinh học, nó chỉ một cá thể bỗng mang lại đặc điểm của tổ tiên xa, hiện tượng mà sách vở gọi là lại giống. Ở đời thường, nó chỉ người hay vật làm ta nhớ tới một thời đã qua: một chiếc áo đấu kiểu cũ, một bài hát mang âm hưởng thập niên 90, một món đồ chơi tưởng đã tuyệt chủng. Nghĩa lóng mới nhất là cái người Việt mượn về: throwback = một lần quay lại kỷ niệm.
Đi vào tiếng Việt, chữ này hẹp lại khá nhiều. Hầu như không ai nói “con gà này là một throwback”. Người ta chỉ dùng nó cho ảnh, video, bài đăng, đôi khi cho một bài hát hoặc một xu hướng thời trang quay lại.
Hashtag #tbt bắt đầu từ đâu?
Trước khi thành trend, cụm Throwback Thursday đã có mặt ở vài chuyên mục trên mạng. Nhưng cái tên chỉ thật sự phủ sóng khi Instagram có tính năng hashtag. Khoảng năm 2011, người dùng bắt đầu gắn #ThrowbackThursday cho ảnh ngày bé; sang 2012, khi nhiều người nổi tiếng chơi theo, nó thành một nếp quen: cứ thứ Năm là lục album cũ. Ai là người gắn thẻ đầu tiên thì vẫn chưa rõ chắc, vì nhiều bài cũ đã mất.
Vì “thứ Năm” quá gò bó, dân mạng nghĩ thêm Flashback Friday cho thứ Sáu. Dần dần chữ throwback đứng một mình, ngày nào cũng đăng được. Ở Việt Nam, Facebook góp thêm một cú hích bằng mục “kỷ niệm” tự nhắc bài cũ, khiến nút chia sẻ lại một tấm ảnh năm năm trước trở nên quá dễ.
Đặt throwback vào câu cho tự nhiên
Chữ này linh hoạt: làm danh từ, làm tính từ đứng trước danh từ, có khi thành động từ theo kiểu nói của giới trẻ.
- Caption ảnh tốt nghiệp cấp 3: “Throwback mùa hè năm ấy, cả lớp còn đủ 42 đứa.”
- Bình luận dưới ảnh bạn: “Ảnh throwback mà nhìn mặt vẫn y chang, không già đi tí nào.”
- Nhắn trong nhóm: “Tối nay ai rảnh throwback lại album đi Đà Lạt không, tự nhiên nhớ quá.”
- Nói về âm nhạc: “Bản phối này nghe rất throwback, như băng cát-sét thời bố mẹ.”
- Ở chỗ làm: “Phòng marketing định làm chuỗi bài throwback mười năm thành lập công ty.”
Một lưu ý nhỏ: ảnh vừa chụp hôm qua mà gắn #tbt thì sẽ bị trêu ngay. Theo thói quen chung, ảnh throwback phải cũ đủ để người xem thấy có một khoảng cách: kiểu tóc khác, khung cảnh khác, hoặc chính mình hồi còn nhỏ.
Throwback, flashback, retro: ba chữ, ba hướng
| Từ | Nghĩa chính | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Throwback | Chủ động đăng lại, gợi lại một kỷ niệm cũ | Ảnh, bài đăng, caption |
| Flashback | Cảnh hồi tưởng chen vào giữa mạch kể; ký ức bất chợt ùa về | Phim, truyện, lời kể |
| Retro | Phong cách mô phỏng một thời đã qua | Thời trang, thiết kế, âm nhạc |
Nói theo kiểu Việt, throwback gần với “nhìn lại” hay “ôn kỷ niệm”, trong khi cảm xúc đi kèm nó lại là nỗi nhớ về những gì đã qua. Cùng họ với nó trên mạng còn có kiểu ảnh khoe bộ đồ hôm nay: một cái nhìn về hôm nay, một cái nhìn về ngày xưa. Viết văn hay báo cáo thì nên thay throwback bằng “nhìn lại”, “hồi tưởng”, “ảnh kỷ niệm”; để nguyên chữ Anh trong bài nghị luận sẽ lạc giọng.
Câu dễ dùng sai nhất là “throwback lại”: vì chữ back đã mang nghĩa quay về, nói “throwback lại” hơi thừa, dù trong chat ai cũng hiểu.
Còn khi khen những bài hát, món đồ hay bộ phim đã cũ mà vẫn hay, dân mạng chuộng câu old but gold, nghĩa là cũ mà vẫn chất.
Throwback trên Facebook, Instagram và mấy chuyện quanh nó
Throwback trên Facebook là gì?
Là bài đăng chia sẻ lại ảnh, video, trạng thái cũ, thường kèm lời kể ngắn về hoàn cảnh lúc đó. Nhiều bài throwback trên Facebook bắt đầu từ mục kỷ niệm do chính nền tảng gợi ý.
Tbt trên Instagram là gì?
#tbt là viết tắt của Throwback Thursday, hashtag gắn cho ảnh cũ đăng vào thứ Năm. Bây giờ nhiều người gắn #tbt cả những ngày khác, miễn ảnh đủ cũ.
Ảnh throwback là ảnh như thế nào?
Là ảnh chụp từ một thời đã qua và được đăng lại để nhớ: ảnh thời đi học, ảnh chuyến đi cũ, ảnh lúc bé. Ảnh mới chụp gần đây thì không còn đúng tinh thần throwback.
Throwback tiếng Việt nói thế nào?
Không có một từ tương đương trọn vẹn. Tùy câu có thể dịch là “nhìn lại”, “ôn lại kỷ niệm”, “ảnh ngày xưa”; với âm nhạc hay thời trang thì “mang hơi hướng xưa” sát nghĩa hơn.