Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng của Hồ Nguyên Trừng là truyện trung đại về y đức, học ở Bài 16 sách Ngữ văn 6 tập một chương trình cũ. Bài viết tổng hợp nội dung truyện, tiểu sử tác giả, xuất xứ, thể loại, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật, ý nghĩa nhan đề và sơ đồ tư duy để em ôn nhanh. Các bài học khác của khối 6 có tại chuyên mục Ngữ văn lớp 6.
Nội dung truyện Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
Ông Phạm Bân theo nghề thuốc của gia đình, làm Thái y lệnh dưới triều vua Trần Anh Vương. Ông dùng tiền của mình mua thuốc quý, trữ thóc gạo để nuôi và chữa bệnh cho người nghèo; những năm mất mùa, dịch bệnh, ông còn dựng nhà cho người khốn khó ở, cứu sống hàng nghìn người.
Một lần, có người đàn bà nhà nghèo mắc bệnh nguy kịch đến cầu cứu, đúng lúc quan trung sứ mang lệnh vua triệu ông vào cung chữa cho một quý nhân bị sốt. Ông nhận định bệnh của quý nhân chưa nguy, còn người đàn bà có thể chết ngay, nên quyết đi chữa cho người nghèo trước và sẵn lòng chịu tội. Chữa xong, ông vào cung trình bày. Nhà vua từ chỗ trách mắng chuyển sang khen ngợi, gọi ông là bậc lương y chân chính. Về sau con cháu ông nhiều người làm thầy thuốc giỏi, được người đời kính trọng.
Thông tin tác giả Hồ Nguyên Trừng
Hồ Nguyên Trừng (1374 – 1446), tên tự Mạnh Nguyên, hiệu Nam Ông, là con trưởng của Hồ Quý Ly và là anh của vua Hồ Hán Thương. Ông giữ chức vụ cao trong triều Hồ, có nhiều đóng góp về chế tạo vũ khí và tham gia chỉ huy kháng chiến chống quân Minh xâm lược.
Năm 1407, nhà Hồ thất bại, ông cùng cha và em bị quân Minh bắt đưa về Trung Quốc. Nhờ tài chế tạo súng thần cơ, ông được nhà Minh trọng dụng, làm quan đến chức Thượng thư, rồi mất ở đất khách. Khi ở Trung Quốc, ông lấy lại họ Lê, kí tên là Lê Trừng.
Tác phẩm tiêu biểu của ông là Nam Ông mộng lục, tập văn xuôi chữ Hán ghi chép những câu chuyện về nhân vật, sự việc của nước Việt thời Trần – Hồ, thể hiện lòng tự hào và nỗi nhớ quê hương của người con xa xứ.
Thông tin tác phẩm Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
Dưới đây là những câu hỏi học sinh thường tìm khi học truyện.
Truyện trích từ đâu?
Văn bản trích từ Nam Ông mộng lục, tập sách Hồ Nguyên Trừng viết trong thời gian sống ở Trung Quốc. Nhan đề chữ Hán của thiên truyện là “Y thiện dụng tâm”; sách giáo khoa dịch là “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”.
Thể loại, phương thức biểu đạt
- Thể loại: truyện trung đại (kể người thật, việc thật).
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp nghị luận (lời bình của người viết).
- Ngôi kể: ngôi thứ ba.
Bố cục Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng có mấy phần?
- Phần 1 (từ đầu đến “người đương thời trọng vọng”): giới thiệu Thái y lệnh và tấm lòng nhân ái của ông.
- Phần 2 (tiếp theo đến “lòng ta mong mỏi”): tình huống thử thách, ông cứu người nghèo trước khi vào cung và được vua khen.
- Phần 3 (phần cuối): phúc đức để lại cho con cháu ông.
Tình huống truyện
Cùng một lúc, người đàn bà nghèo đang nguy kịch cần cứu ngay, còn trong cung có quý nhân đang sốt và lệnh vua đòi ông vào. Tình huống đặt vị Thái y lệnh trước ngã rẽ: theo lương tâm nghề y hay theo quyền uy, qua đó làm sáng lên phẩm chất của vị lương y.
Giá trị nội dung
- Ca ngợi Thái y lệnh họ Phạm: giỏi nghề, nhân ái, coi tính mạng người bệnh hơn cả quyền uy và sự an nguy của bản thân.
- Khắc họa vua Trần Anh Vương sáng suốt, trọng người tài đức, thương dân.
- Nêu bài học y đức còn nguyên giá trị với các thầy thuốc ngày nay.
Giá trị nghệ thuật
- Truyện ngắn gọn, ít tình tiết nhưng có một tình huống gay cấn, nhiều kịch tính.
- Lời đối thoại ngắn gọn, sắc sảo, bộc lộ rõ tính cách nhân vật.
- Kết thúc có hậu, thể hiện quan niệm “ở hiền gặp lành”.
Ý nghĩa nhan đề
“Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng” khẳng định: người thầy thuốc cần giỏi nghề, nhưng điều quan trọng nhất là tấm lòng với người bệnh. Chữ “cốt nhất” giúp nhan đề diễn đạt trọn vẹn tinh thần của “Y thiện dụng tâm”.
Sơ đồ tư duy Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
Sơ đồ dưới đây giúp em ghi nhớ nhanh các ý chính.
Tóm tắt Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
Hai mẫu tóm tắt ngắn; bài tóm tắt riêng có nhiều mẫu hơn.
Mẫu 1 – Tóm tắt Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng ngắn nhất
Thái y lệnh Phạm Bân hết lòng chữa bệnh cho người nghèo; khi lệnh vua triệu vào cung trùng lúc có người đàn bà nghèo nguy kịch, ông cứu người nghèo trước rồi mới vào chịu tội, và được vua khen là bậc lương y chân chính.
Mẫu 2 – Tóm tắt Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng đầy đủ
Phạm Bân có nghề thuốc gia truyền, làm Thái y lệnh dưới thời Trần Anh Vương. Ông bỏ tiền mua thuốc, trữ gạo để chữa trị, nuôi người bệnh nghèo, cứu sống rất nhiều người. Một hôm, người đàn bà nghèo bệnh nặng đến xin chữa đúng lúc vua sai người triệu ông vào cung khám cho một quý nhân bị sốt. Xét thấy bệnh người đàn bà nguy cấp hơn, ông đi cứu bà trước và chấp nhận chịu tội. Khi ông vào cung trình bày, vua từ giận dữ chuyển sang khen ngợi. Về sau con cháu ông đều thành đạt, được người đời ca tụng.
Lời kết
Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng là bài học sâu sắc về y đức. Khi ôn, em cần nhớ xuất xứ từ Nam Ông mộng lục, tình huống truyện gay cấn, những phẩm chất đáng quý của vị lương y, thái độ của nhà vua và ý nghĩa của nhan đề.
Xem thêm: