Sương sương là cách nói khẩu ngữ, phổ biến trong giới trẻ, có nghĩa là nhẹ nhàng, vừa phải, ở mức tạm tạm, làm qua cho có chứ không cầu kỳ: “trang điểm sương sương”, “ăn sương sương”, “học sương sương”. Nhiều khi sương sương còn là lời khiêm tốn giả vờ, nói nhẹ đi một chuyện thật ra không hề nhẹ.
| Nghĩa ngắn | Nhẹ, vừa phải, tàm tạm, sơ qua; đôi khi là nói giảm cho vui |
| Cấu tạo | Láy toàn bộ từ “sương” (hạt sương mỏng, nhẹ) |
| Loại từ | Tính từ, phụ từ chỉ mức độ (khẩu ngữ, tiếng lóng) |
| Sắc thái | Thân mật, vui; không hợp văn bản trang trọng |
Sương sương mượn hình ảnh gì?
Sương là lớp hơi nước rất mỏng đọng trên lá, trên cỏ lúc sáng sớm: có đấy, nhưng chạm vào thì gần như không thấy. Láy lại thành sương sương, người nói mượn đúng cảm giác mỏng nhẹ ấy để đo mức độ của một việc. Trang điểm sương sương là lớp phấn mỏng như sương, nhìn kỹ mới biết có trang điểm.
Chữ này lan rộng trên mạng xã hội cùng trào lưu “makeup sương sương”, kiểu trang điểm mỏng nhẹ, trông như mặt mộc. Từ chuyện làm đẹp, nó đi sang mọi việc thường ngày: đi chơi sương sương, chụp ảnh sương sương, dọn nhà sương sương. Ai là người dùng đầu tiên thì chưa rõ; các trang giải thích đều chỉ nói đây là từ của giới trẻ trên mạng.
Cũng vì là từ mới, sương sương chưa có mặt trong các cuốn từ điển phổ thông. Trong khi đó, một từ cùng họ là sơ sơ đã được ghi từ lâu với nghĩa một chút ít thôi, không đáng kể.
Đọc lên thì “s” và “x” ở nhiều vùng không phân biệt, nên có người gõ thành “xương xương”. Cách viết đúng có trong bài phân biệt xương xương với sương sương.
Ba kiểu dùng chữ sương sương
Đặt vào câu, sương sương thường mang một trong ba ý sau:
- Nhẹ, mỏng, không cầu kỳ. Đi học thì tô son sương sương thôi, đánh đậm cô nhắc.
- Tạm tạm, sơ qua, chưa kỹ. Bài này tớ mới đọc sương sương, chưa dám chắc đáp án. / Món này nấu sương sương cũng ăn được.
- Nói giảm để khoe khéo. Đây là kiểu dùng gây cười: chữ thì nhẹ mà chuyện thì to. Hôm qua chạy bộ sương sương 21 cây số. / Tết này nhà tớ làm sương sương năm mâm cỗ.
Kiểu thứ ba dễ làm người lớn tuổi hiểu lầm. Nghe “nhậu sương sương”, họ tưởng ngồi một lát; người trẻ nói câu ấy thì nhiều khi là cả buổi tối. Muốn đoán đúng, hãy nhìn con số hay sự việc đi sau chữ sương sương.
Sương sương, sơ sơ, hòm hòm hay qua loa?
| Từ | Nhấn vào | Sắc thái |
|---|---|---|
| Sương sương | Nhẹ, vừa phải; có khi nói giảm cho vui | Thân mật, trẻ |
| Sơ sơ | Một chút ít, không đáng kể | Khẩu ngữ, trung tính |
| Tàm tạm | Ở mức tạm được, chưa tốt hẳn | Trung tính |
| Hòm hòm | Gần xong, gần đủ | Khẩu ngữ |
| Qua loa, phiên phiến | Làm cho có, thiếu cẩn thận | Chê |
Chỗ khác quan trọng nhất là thái độ. Nói “làm qua loa” là đang chê; nói “làm sương sương” thì người nói tự chọn làm nhẹ, không thấy có gì phải xấu hổ. Còn khi việc đã gần xong, chỉ thiếu chút nữa, thì đúng chữ là hòm hòm trong khẩu ngữ, đừng nhầm với sương sương. Khi muốn chê ai làm cẩu thả, có sẵn một từ đúng ý hơn: làm phiên phiến cho xong.
Trong bài văn, bài kiểm tra, nên thay sương sương bằng sơ lược, nhẹ nhàng, vừa phải hay đơn giản. Viết “em ôn bài sương sương” vào bài văn nghị luận thì giám khảo sẽ trừ điểm diễn đạt.
Sương sương ở bàn trang điểm, bàn học và bàn tiệc
Makeup sương sương là gì?
Là kiểu trang điểm mỏng nhẹ: lớp nền mỏng, má hồng nhạt, son màu tự nhiên, mục tiêu là trông như không trang điểm. Kiểu này hợp đi học, đi làm hằng ngày hơn là dự tiệc.
Ăn sương sương, nhậu sương sương nghĩa là gì?
Theo nghĩa đen là ăn nhẹ, uống vài ly cho vui. Nhưng giới trẻ hay dùng theo kiểu nói giảm, nên “nhậu sương sương” đôi khi lại là một buổi kéo dài.
Sương sương có phải từ tiếng lóng không?
Có. Đây là từ khẩu ngữ của giới trẻ, chưa được các từ điển phổ thông ghi nhận, chỉ nên dùng khi nói chuyện thân mật hoặc viết mạng xã hội.
Sương sương tiếng Anh là gì?
Không có từ tương đương hoàn toàn. Tùy ý, có thể dùng a little, lightly (makeup lightly), just a bit; khi nói giảm để khoe thì tiếng Anh hay nói casually hoặc no big deal.