Sự tích chó sói là một trong những câu chuyện cổ tích nổi tiếng. Những hình ảnh và bài học từ câu chuyện này vẫn còn vang vọng đến ngày nay. Hãy cùng tìm hiểu về nguồn gốc và ý nghĩa của nó.
Ngày xưa, sau khi Thượng đế tạo ra Trái Đất và muôn loài, ngài liền cho gọi Quỷ sứ đến và hỏi nó:
– Ngươi xem, công việc của ta có đáng tự hào không?
Quỷ sứ nói:
– Tâu Thượng đế, tác phẩm của ngài quả là toàn mĩ, nhưng vẫn còn thiếu một con vật nữa.
Thượng đế hỏi:
– Đó là con vật gì?
Quỷ sứ trả lời:
– Đó là con vật có thể canh giữ được cả cánh rừng rộng lớn. Nó có thể giữ cho cánh rừng khỏi bị chặt phá bừa bãi.
Thượng đế băn khoăn:
– Chẳng phải ta đã tính đến chuyện đó khi tạo ra gấu và các loài thú dữ rồi đó sao?
Quỷ sứ đồng ý: “Đúng là ngài đã tính đến chuyện ấy, nhưng khi mùa đông đến, gấu và các loài thú dữ đi ngủ để tránh rét. Rừng xanh lúc ấy chẳng còn ai ngó ngang trông nom”
Thực ra Quỷ sứ muốn tạo ra con vật quái ác để hại muôn loài. Nó tâu với Thượng đế:
– Nếu Người cho phép thì thần xin tự tay mình làm ra loài vật đó ạ!
Thượng đế đồng ý:
– Được, ta cho phép.
Quỷ sứ lại nài nỉ:
– Xin Ngài hãy cho thần một câu thần chú để thần có thể tạo ra một con vật sống cho Trái Đất.
Thượng đế dặn dò:
– Khi nào làm xong con vật đó, ngươi hãy nói: “Sống dậy và diệt trừ ma quỷ”
Suốt đêm Quỷ sứ hì hục tạo ra một con vật theo ý muốn của nó.
Một cây sào cứng hình trụ dài làm xương sống cho con vật. Một khúc gỗ to hình trụ làm đầu. Quỷ sứ lại lấy một cục gạch hình khối chữ nhật làm lưng, cây dương xỉ làm đuôi, chân là bốn khúc cây nhỏ hình trụ, trái tim của con vật là một hòn đá cuội tròn xoe như khối hình cầu, còn lông phủ trên mình con vật làm từ rong rêu.
Hai con mắt được gắn từ hai hòn than hồng cũng là hình cầu, còn răng và móng vuốt thì làm từ đinh sắt. Khi tạo xong con vật, Quỷ sứ vui mừng đặt tên cho nó là chó sói.
Khi đọc câu thần chú mà Thượng đế ban cho, Quỷ sứ đã cố tình đọc sai là: “Hãy sống dậy và diệt trừ Thượng đế” Quỷ sứ lập đi lập lại câu thần chú láo toét của nó cả chục lần mà con sói vẫn không nhúc nhích.
Cuối cùng, bực mình quá nó gào lên với con sói:
– Sói! Hãy sống dậy mà diệt trừ Thượng đế!
Ý đồ đen tối của Quỷ sứ vẫn không được thực hiện, nó đành chạy thật xa con sói và nói: “Chó sói hãy sống dậy…” rồi ngừng lại, Quỷ sứ thì thào: “và diệt trừ ma quỷ”.
Lập tức chó Sói động đậy và trở thành con vật sống. Nó lao như tên bắn đuổi theo Quỷ sứ rồi nhanh chóng xé xác kẻ đã có ý đồ xấu xa khi tạo ra nó. Cho tới tận ngày nay, chó sói vẫn còn truy đuổi loài quỷ sứ độc ác.
(Truyện dân gian Nga)
Ý nghĩa truyện Sự tích chó sói
Gieo ác thì gặt ác
Quỷ sứ tạo ra con sói với ý đồ dùng nó chống lại chính đấng tạo ra muôn loài. Nhưng con vật chỉ sống dậy khi câu thần chú được đọc đúng: “diệt trừ ma quỷ”. Thế là thứ quỷ dày công nặn ra quay lại xé xác kẻ tạo ra nó. Truyện nói bằng hình ảnh rất trẻ con một bài học người lớn cũng cần nhớ: công cụ làm điều ác có ngày sẽ quay lại hại chính người dùng nó.
Lời nói dối không làm nên phép màu
Quỷ sứ cố tình đọc sai thần chú cả chục lần, gào to đến đâu con sói vẫn bất động. Chỉ khi chạy thật xa và thì thào câu đúng, phép màu mới linh nghiệm. Chi tiết này vừa buồn cười vừa sâu sắc: sự gian dối không thể thay đổi bản chất của điều tốt, kẻ mưu mô cuối cùng vẫn phải nói ra sự thật dù rất miễn cưỡng.
Một con vật được ghép từ những hình khối
Cách tả con sói được ghép từ cây sào hình trụ, cục gạch hình hộp chữ nhật, hòn cuội hình cầu, hai hòn than hồng làm mắt rất gần với trẻ nhỏ. Người đọc có thể vừa nghe truyện vừa nhận ra các hình khối quen thuộc trong bài học toán, và hình dung con sói như một món đồ chơi lắp ghép bỗng biết chạy.
Nguồn gốc truyện Sự tích chó sói
Bài ghi đây là truyện dân gian Nga. Trong kho truyền thuyết dân gian của các dân tộc Đông Slav (Nga, Ukraina, Belarus) có kiểu truyện giải thích nguồn gốc loài sói: quỷ muốn tự tay tạo ra một sinh vật nhưng không làm nó sống được, cuối cùng con sói sống dậy theo lời của Thượng đế và lao vào đuổi chính quỷ. Những truyện như vậy cũng giải thích vì sao trong dân gian, sói được coi là con vật đánh đuổi tà ma.
Các chi tiết hình học (hình trụ, khối chữ nhật, khối hình cầu) trong bản tiếng Việt nhiều khả năng do người kể thêm vào khi phỏng theo truyện cho thiếu nhi; bài không ghi tên người kể.
Đọc thêm những truyện giải thích nguồn gốc loài vật: Sự tích cái chân sau của con chó, Sự tích chó mèo ghét nhau, Sự tích con sư tử; và một con sói nổi tiếng khác trong Cô bé quàng khăn đỏ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chó sói lại đuổi theo quỷ sứ?
Vì câu thần chú làm nó sống dậy là “Chó sói hãy sống dậy và diệt trừ ma quỷ”. Quỷ sứ muốn đọc sai nhưng sói chỉ sống khi nghe câu đúng, nên vừa sống dậy nó đã lao đi diệt kẻ tạo ra mình.
Con sói được quỷ sứ làm từ những gì?
Sống lưng là cây sào, đầu là khúc gỗ, lưng là cục gạch, đuôi là cây dương xỉ, chân là bốn khúc cây, tim là hòn cuội, lông là rong rêu, mắt là hai hòn than hồng, răng và móng làm bằng đinh sắt.