Sự tích chó mèo ghét nhau là một câu chuyện thú vị trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam. Câu chuyện này khám phá nguồn gốc của mối quan hệ đặc biệt giữa hai loài vật quen thuộc. Những tình huống hài hước và ý nghĩa sâu sắc sẽ khiến bạn suy ngẫm về tình bạn và sự khác biệt.
Xưa kia, chó và mèo vốn chơi thân với nhau. Tính chó thời luộm thuộm, bạ đâu nằm ngủ đấy. Còn tính mèo thì ưa sạch sẽ, lúc nào cũng nằm trên chiếu. Thế rồi, chó sinh con đúng vào mùa đông trời buốt lạnh.
Thương đàn con của chó rét mướt, nên mèo liền nhường chiếu (tiếng Thái là phụ) cho đàn con của chó nằm. Nhờ thế, mà đàn con của chó sống sót qua được mùa đông rét đó. Thế rồi một ngày kia, chó và mèo cùng về ở sống chung với người.
Thấy mèo có vẻ hiền lành, lại biết bắt chuột, nên người rất quý, cho mèo nằm ngủ chung chăn, cho ăn cơm trộn miếng ngon. Còn với chó thì người cho ăn cơm thừa và canh cặn, bắt nằm ngủ ở dưới sàn, dưới đất. Vì người đối xử không công bằng, nên chó nảy sinh ra ghen tỵ.
Cứ nhìn thấy mèo ở đâu là chó đuổi theo tìm cách cắn. Mỗi lần bị chó đuổi là mèo lại phồng miệng lên kêu “phụ, phụ” (tức là chiếu), để nhắc lại cái ơn của mình đã cho chó mượn chiếu trước đây.
Nhưng chó bỏ qua, vẫn cố đuổi cắn mèo cho bằng được. Mèo tức chó vô ơn, nên kiện lên vua Then ở mường bun, nhờ vua Then phân xử lấy lại công bằng. Khi được vua Then hỏi đến, chó bèn thưa:
– Tại con người đối xử bất công. Mèo chỉ giúp người được mỗi việc bắt chuột thì lại được ăn ngon, ngủ chăn. Còn con làm giúp người bao nhiêu việc, như canh nhà trông trộm, đuổi trâu đuổi gà khi chúng phá vườn,…
Vậy mà lại toàn phải ăn của thừa, của ôi thiu vứt đi, khi ngủ thì phải nằm đất. Cho nên tức quá con mới đuổi cắn mèo. Vua Then nghe thấy có lý nên phán:
– Vậy từ nay, chó và mèo nếu muốn sống chung ở trong một nhà, thì mèo phải lạy chó xin cho được ở cùng.
Thế là từ đấy, nhà nào muốn bắt mèo về nuôi thì khi bắt mèo về phải bế mèo lạy chó ba lạy. Như thế, chó sẽ để cho mèo ở cùng và không đuổi bắt nữa.
Ý nghĩa truyện Sự tích chó mèo ghét nhau
Ơn cũ bị quên vì sự bất công mới
Mèo từng nhường chiếu cho đàn chó con qua mùa đông, vậy mà về sống với người, chó lại đuổi cắn mèo. Truyện không kết tội chó một cách đơn giản: chó ghen vì bị đối xử thiệt thòi, làm nhiều mà ăn cơm thừa, nằm đất, còn mèo chỉ bắt chuột lại được ngủ chăn, ăn miếng ngon. Cái gốc của mối thù nằm ở sự bất công của con người.
Phán xử khéo của vua Then
Vua Then không xử ai thắng ai thua tuyệt đối. Chó có lý vì bị đối xử không công bằng, nên từ nay mèo muốn ở chung nhà thì phải “lạy chó” xin ở. Đây là kiểu phán xử dung hòa rất quen trong truyện dân gian, vừa giải thích một tục lệ, vừa nhắc người nuôi đừng thiên vị con vật này hơn con vật kia.
Bài học cho người lớn và trẻ nhỏ
Đọc theo cách hôm nay, truyện nhắc cha mẹ, thầy cô hay bất cứ ai phải đối xử với nhiều người: sự thiên vị dễ biến những người vốn thân thiết thành kẻ thù. Còn với trẻ nhỏ, truyện dạy nhớ ơn người đã giúp mình, đừng để ganh tị làm quên tình nghĩa cũ.
Nguồn gốc truyện Sự tích chó mèo ghét nhau
Theo các từ ngữ trong bản kể, đây là truyện của người Thái: chiếc chiếu tiếng Thái gọi là “phụ”, và tiếng mèo kêu “phụ, phụ” được hiểu là mèo nhắc ơn cho chó mượn chiếu; người phân xử là vua Then ở mường bun (cõi trời). Truyện cũng ghi lại tục bế mèo mới về lạy chó ba lạy cho chó khỏi đuổi. Người sưu tầm bản trên trang chưa rõ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mèo kêu “phụ, phụ” khi bị chó đuổi?
Theo truyện, “phụ” là chiếc chiếu trong tiếng Thái; mèo kêu như vậy để nhắc chó nhớ ơn mèo từng cho đàn chó con nằm nhờ chiếu qua mùa đông.
Vua Then đã phân xử thế nào?
Vua Then thấy chó có lý vì bị con người đối xử bất công, nên phán mèo muốn sống chung nhà phải lạy chó xin ở cùng. Đọc thêm truyện dân gian Thái Sự tích dưa bở, Sự tích con nhái và truyện về chó mèo trả ơn chủ Con chó, con mèo và anh chàng nghèo khổ.