Soạn bài Vượt thác (Võ Quảng) – Ngữ văn 6 chương trình cũ ngắn gọn

Hãy tìm bố cục của văn “Vượt thác” của Võ Quảng theo trình tự miêu tả.

Trả lời:

Bài văn tả theo hành trình của con thuyền ngược dòng sông Thu Bồn, nên có thể chia ba phần:

• Phần 1: cảnh dòng sông và hai bên bờ khi thuyền còn ở vùng đồng bằng, trước lúc tới chân thác.
• Phần 2: cảnh thuyền vượt các thác dữ, tập trung vào hình ảnh dượng Hương Thư.
• Phần 3: cảnh khi thuyền đã vượt qua thác Cổ Cò, sông nước và bờ bãi hiện ra rộng mở.

Cảnh dòng sông và hai bên bờ qua sự miêu tả ở trong bài đã có đổi thay như thế nào theo từng chặng đường của con thuyền? Theo em, vị trí quan sát để miêu tả của người kể chuyện trong bài văn này là ở chỗ nào? Vị trí quan sát ấy có thích hợp không? Vì sao?

Trả lời:

• Đoạn sông ở đồng bằng: dòng nước êm, thuyền lướt nhẹ và nhanh, hai bên bờ là bãi dâu bạt ngàn, làng xóm trù phú, cảnh vật thanh bình, thơ mộng.
• Đoạn gần thác: vườn tược um tùm hơn, núi cao dần, những chòm cổ thụ đứng trầm ngâm bên bờ như đang dõi xuống dòng nước, báo hiệu chặng đường khó khăn phía trước.
• Đoạn thác dữ: nước “từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng chảy đứt đuôi rắn”, dòng sông trở nên hung dữ, hiểm trở.
• Đoạn sau thác: dòng sông lại hiền hòa, những cây to bên bờ như đang vẫy gọi con người tiến lên.

Vị trí quan sát: người kể ở ngay trên con thuyền. Vị trí này rất thích hợp, vì thuyền di chuyển nên người kể có thể nhìn thấy cảnh vật hai bên bờ thay đổi liên tục, đồng thời chứng kiến tận mắt cuộc vượt thác và từng động tác của những người chèo chống.

Cảnh con thuyền vượt thác được miêu tả như thế nào? Hãy tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động của nhân vật dượng Hương Thư trong cuộc vượt thác. Những cách so sánh nào đã được sử dụng? Nêu ý nghĩa của hình ảnh so sánh dượng Hương Thư giống như “một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh”.

Trả lời:

• Cảnh vượt thác: nước thác đổ xuống dữ dội, thuyền phải chống sào ngược dòng; mọi người dồn hết sức, có lúc thuyền như bị dòng nước cuốn ngược lại, phải gắng gượng từng chút mới tiến lên được. Đó là cuộc vật lộn quyết liệt giữa con người và thiên nhiên.
• Ngoại hình dượng Hương Thư: cởi trần, “các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa”.
• Hành động: khom người lao sào xuống đáy sông, ghì chặt đầu sào giữ cho thuyền đứng vững, rút sào rồi lại phóng xuống nhanh như cắt, mỗi động tác đều dứt khoát, nhịp nhàng.
• Các so sánh: dượng Hương Thư “như một pho tượng đồng đúc”, giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh; còn khi ở nhà, dượng lại là người hiền lành, ăn nói nhỏ nhẹ, ai bảo gì cũng vâng dạ.
• Ý nghĩa của so sánh “hiệp sĩ”: tôn lên sự oai phong, hiên ngang của người lao động trước thiên nhiên hùng vĩ; con người hiện lên như một anh hùng chinh phục núi sông. Sự đối lập giữa lúc ở nhà và lúc vượt thác càng tôn lên phẩm chất khiêm nhường mà quả cảm của dượng.

Ở đoạn văn đầu và đoạn cuối của bài có hai hình ảnh miêu tả những cây cổ thụ trên bờ sông. Em hãy chỉ ra hai hình ảnh ấy và cho biết tác giả đã sử dụng cách chuyển nghĩa nào ở mỗi hình ảnh. Nêu ý nghĩa của từng trường hợp.

Trả lời:

Qua bài văn, em cảm nhận như thế nào về thiên nhiên và con người lao động đã được miêu tả?

Trả lời:

• Thiên nhiên: vừa thơ mộng, trù phú ở vùng đồng bằng, vừa hùng vĩ, dữ dội ở vùng núi thác. Dòng sông Thu Bồn mang vẻ đẹp đa dạng, đầy sức sống của miền Trung.
• Con người: mạnh mẽ, gan dạ, khéo léo; dám đương đầu và chiến thắng thử thách của thiên nhiên. Dượng Hương Thư là hình ảnh tiêu biểu cho người lao động quả cảm.
• Bài văn thể hiện tình yêu quê hương và niềm tự hào của tác giả về con người lao động.

Ghi lại những nét đặc sắc của cảnh thiên nhiên được miêu tả trong hai bài Sông nước Cà Mau và Vượt thác.

Trả lời: