Soạn bài Ca Huế – Ngữ văn 7 Cánh diều (trang 103, 104, 105)

Trả lời:
Văn bản giới thiệu một hoạt động nghệ thuật: diễn xướng ca Huế – cách hát, cách chơi đàn và tổ chức một buổi ca Huế, loại hình ca nhạc truyền thống của cố đô Huế.

Trả lời:

• Diễn trong không gian hẹp, không hát trước đám đông hay ngoài trời nắng; người nghe không nhiều.
• Mỗi buổi có khoảng 8–10 người trình diễn, trong đó 5–6 nhạc công.
• Dàn nhạc gồm 4–5 cây đàn thuộc dàn ngũ tuyệt (nguyệt, tì bà, nhị, tranh, tam); có thể thay đổi thành dàn tứ tuyệt hoặc dàn lục ngự tùy trường hợp.
• Có hai phong cách biểu diễn: biểu diễn truyền thống và biểu diễn cho du khách.

Đề bài: Cách trình bày của văn bản (nhan đề, sa pô, các tiểu mục, sự kết hợp kênh chữ và kênh hình,…) có tác dụng gì?

Trả lời:

• Nhan đề ngắn gọn, nêu đúng đối tượng được giới thiệu.
• Các phần được đánh số (1), (2), (3) theo trình tự: nguồn gốc – quy tắc, luật lệ – giá trị, giúp người đọc theo dõi mạch thông tin dễ dàng.
• Trong phần (2), hai phong cách biểu diễn được tách thành hai ý có gạch đầu dòng, giúp so sánh nhanh.
• Kênh hình (ảnh buổi biểu diễn ca Huế, nhạc cụ) đi kèm kênh chữ giúp người đọc hình dung trực quan, tăng sức hấp dẫn.

Trả lời:

• Với xã hội: văn bản phổ biến hiểu biết về một di sản văn hóa của dân tộc, giúp nhiều người biết, yêu và có ý thức gìn giữ ca Huế; đồng thời quảng bá cho du lịch Huế.
• Với cá nhân em: em hiểu ca Huế không phải hát tùy tiện mà có quy tắc chặt chẽ; biết thêm tên các nhạc cụ dân tộc; biết cách thưởng thức một buổi ca Huế đúng nghĩa và thêm tự hào về văn hóa Việt Nam.

Trả lời:
Một vài thông tin em tìm hiểu thêm:

• Ca Huế là loại hình ca nhạc thính phòng gồm nhiều bài bản, chia thành hai hệ điệu chính là điệu Bắc (thường vui tươi, trong sáng) và điệu Nam (thường buồn, sâu lắng).
• Ngày nay, du khách đến Huế có thể nghe ca Huế trên những chiếc thuyền rồng trôi trên sông Hương vào buổi tối; các ca sĩ mặc áo dài, nhạc công ngồi quanh khoang thuyền, người nghe ngồi gần nên rất thân mật.
• Ca Huế thường được nhắc cùng nhã nhạc cung đình Huế – di sản đã được UNESCO ghi danh năm 2003 – nhưng đây là hai loại hình khác nhau.

Trả lời:
Các thông tin thể hiện quy tắc, luật lệ: không gian diễn xướng hẹp, ít người nghe vì ca Huế có tính chất “tâm tình, tự sự”; không biểu diễn ở chỗ đông người hay giữa trời nắng; mỗi buổi có 8–10 người trình diễn, trong đó 5–6 nhạc công; dàn nhạc cần đủ 4 hoặc 5 cây đàn của dàn ngũ tuyệt, có thể đổi sang dàn tứ tuyệt hoặc dàn lục ngự; trình diễn theo hai phong cách (truyền thống và cho du khách).

Trả lời:

Trả lời:
Phần (3) nêu giá trị của ca Huế: đây là thể loại hòa quyện yếu tố dân gian với yếu tố chuyên nghiệp, bác học, thuộc hàng đỉnh cao trong kho tàng âm nhạc cổ truyền của dân tộc; năm 2015, ca Huế có tên trong Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trả lời:
Văn bản giới thiệu hoạt động trình diễn ca Huế: nguồn gốc, những quy định về không gian, số người, nhạc cụ, cách biểu diễn và giá trị của loại hình nghệ thuật này.

Đề bài: Văn bản Ca Huế gồm ba phần. Có ý kiến cho rằng: Phần (1) nêu giá trị, phần (2) nói về nguồn gốc và phần (3) nêu môi trường diễn xướng của ca Huế. Ý kiến này chưa đúng, em hãy xác định lại nội dung từng phần cho phù hợp.

Trả lời:

• Phần (1): giới thiệu ca Huế từ đâu mà có (nguồn gốc).
• Phần (2): môi trường diễn xướng và các quy định, luật lệ khi trình diễn ca Huế (số người, nhạc cụ, phong cách biểu diễn, đặc điểm nghệ thuật).
• Phần (3): giá trị và sự công nhận dành cho ca Huế.

Đề bài: Văn bản giới thiệu các đặc điểm của ca Huế, nhưng cũng chính là nêu lên các quy tắc, luật lệ trong hoạt động ca Huế. Hãy làm sáng tỏ điều đó bằng cách nêu quy định cụ thể của các quy tắc, luật lệ ở phần (2) theo mẫu trong SGK.

Trả lời:

Như vậy, mỗi đặc điểm được giới thiệu cũng là một điều người tổ chức, người biểu diễn phải tuân theo nếu muốn có một buổi ca Huế đúng nghĩa.

Trả lời:
Đó là câu văn ở phần (3), mở đầu bằng: “Là thể loại âm nhạc kết hợp giữa dân gian, chuyên nghiệp và bác học của ca nhạc thính phòng”. Phần sau của câu khẳng định ca Huế thuộc hàng đỉnh cao trong kho tàng âm nhạc cổ truyền của nước ta, rồi nêu sự kiện ngày 08/6/2015: ca Huế chính thức có tên trong Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trả lời:
Ca Huế là loại hình ca nhạc thính phòng truyền thống của xứ Huế. Ban đầu, đây là lối hát dành cho vua chúa, quan lại trong cung đình; dần dần, ca Huế trở nên gần gũi với người dân. Một buổi ca Huế thường diễn ra trong không gian nhỏ, ít người nghe, gồm 8 đến 10 người trình diễn, trong đó 5 đến 6 nhạc công sử dụng các nhạc cụ như đàn nguyệt, tì bà, nhị, tranh, tam hoặc bầu. Có hai phong cách biểu diễn: truyền thống, giữa những người quen biết, am hiểu, và biểu diễn phục vụ khách du lịch, có phần thuyết minh đi kèm. Với giai điệu đẹp, lời ca giàu chất văn chương, kĩ thuật tinh tế, ca Huế đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.

Trả lời:
Em xin giới thiệu hát ca trù – loại hình ca nhạc thính phòng của miền Bắc. Giống ca Huế, ca trù diễn ra trong không gian nhỏ, số người ít: một ca nương vừa hát vừa gõ phách, một kép đàn đáy và người thưởng thức (quan viên) đánh trống chầu để khen hay chê. Ca trù cũng có quy tắc riêng về bài bản, nhạc cụ và cách thưởng thức, đòi hỏi người nghe có hiểu biết. Năm 2009, ca trù được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Ngoài ra, em có thể kể thêm đờn ca tài tử Nam Bộ hoặc hát quan họ Bắc Ninh.