Rick roll là trò đùa trên mạng: gửi cho ai đó một đường link hứa hẹn nội dung hấp dẫn, nhưng bấm vào thì hiện ra video ca khúc “Never Gonna Give You Up” của ca sĩ người Anh Rick Astley. Người ta còn viết liền là rickroll; ai trót bấm thì gọi là “bị rick roll”. Trò này có từ năm 2007 và đến giờ vẫn được dân mạng mang ra dùng.
| Nghĩa ngắn | Lừa người khác bấm link để rồi mở ra MV “Never Gonna Give You Up” |
| Gốc từ | Tiếng Anh: tên ca sĩ Rick (Astley) ghép với roll, mượn từ trò đùa “duckroll” trước đó |
| Cách viết khác | rickroll, rick-roll, rickrolling, bị rickroll’d |
| Sắc thái | Đùa vô hại, tinh nghịch; người bị lừa thường bật cười hơn là bực |
Rick roll: Rick là ai, roll là gì?
Chữ Rick lấy từ tên Rick Astley. Năm 1987 anh phát hành đĩa đơn đầu tay “Never Gonna Give You Up”, một bài pop sôi nổi đứng đầu bảng xếp hạng ở nhiều nước. Video ca nhạc quay anh nhảy những bước khá vụng về trong chiếc áo khoác dài. Chính sự “cũ” và hơi ngây ngô ấy làm nó buồn cười khi bất ngờ nhảy ra giữa màn hình hai mươi năm sau.
Chữ roll thì không mang nghĩa “lăn” như trong từ điển. Nó đi ra từ một trò đùa cũ hơn trên diễn đàn 4chan tên là duckroll: link hứa một thứ, mở ra lại là hình con vịt gắn bánh xe. Khi bài hát của Rick Astley thay chỗ con vịt, cái tên cũng đổi theo. Vì vậy “rick roll” trong tiếng Anh dùng được cả như danh từ (một vụ rick roll) lẫn động từ (to rickroll someone, bị rickrolled).
Người Việt mượn nguyên chữ, không dịch. Ta nói “bị rick roll rồi”, “rick roll cả lớp”, y như cách nói “bị troll”. Điểm khác là rick roll luôn gắn với đúng một bài hát. Lừa người khác mở một video vớ vẩn bất kỳ thì chỉ là troll thông thường.
Từ một trailer game giả đến trò đùa của YouTube
Theo các tài liệu tổng hợp về meme, vụ rick roll đầu tiên xảy ra vào tháng 5 năm 2007. Khi đó trailer đầu tiên của game Grand Theft Auto IV đang được cả cộng đồng game thủ săn tìm. Một người dùng 4chan tung ra đường link tự xưng là trailer, nhưng ai bấm vào cũng gặp Rick Astley đang hát. Trò này lan rất nhanh sang các diễn đàn khác.
Năm 2008 là lúc rick roll thành hiện tượng đại chúng. Ngày Cá tháng Tư năm ấy, YouTube cho các video nổi bật trên trang chủ đều dẫn về MV “Never Gonna Give You Up”. Cuối năm, chính Rick Astley xuất hiện trong cuộc diễu hành Lễ Tạ ơn của Macy’s ở New York và hát bài này, coi như tự mình “rick roll” khán giả. Đến năm 2021, MV chính thức trên YouTube vượt mốc một tỷ lượt xem, một phần không nhỏ nhờ những người bị lừa bấm vào.
Ở Việt Nam, rick roll quen thuộc với dân chơi game, cộng đồng meme và học sinh hay lướt Reddit, TikTok. Nó hay xuất hiện vào dịp 1/4, cạnh những câu nói dối vui trong ngày Cá tháng Tư.
Bị rick roll trong đời thật trông như thế nào?
Không cần biết tiếng Anh vẫn chơi được. Vài tình huống quen thuộc:
- Nhóm chat lớp: “Đáp án đề cương Sử đây nhé” kèm một link. Mở ra là Rick Astley. Cả nhóm thả một tràng “haha” và chú thích “bị rick roll rồi”.
- Bình luận dưới bài đăng game: “Link tải bản mod full ở đây”, bên dưới có người trả lời “đừng bấm, rickroll đấy”.
- Thuyết trình cuối kì: slide cuối hiện mã QR “Quét để xem tài liệu tham khảo”, cô giáo quét xong bật cười vì nghe ngay giai điệu quen.
- Nhắn tin trêu bạn thân: “Ảnh hồi nhỏ của mày nè” cùng một đường link rút gọn. Bạn trả lời: “Lần thứ ba trong tuần tao bị rick roll rồi đấy.”
- Caption video: “POV: bạn tưởng mình xem được bí mật của game, nhưng không” rồi đoạn nhạc vang lên.
Cái thú của trò này nằm ở sự bất ngờ. Người lừa cố làm cho đường link trông thật nhất, còn người bị lừa thường nhận ra chỉ sau một hai giây đầu tiên của bài hát.
Rick roll khác troll, clickbait chỗ nào
| Rick roll | Troll | Clickbait | |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Đánh tráo link để mở một bài hát cố định | Trêu chọc nói chung, đủ mọi hình thức | Tít giật gân để kéo lượt bấm |
| Mục đích | Đùa cho vui, ai cũng biết “luật” | Có khi đùa, có khi chọc tức thật | Kiếm lượt xem, lượt tương tác |
| Người bị lừa thấy | Buồn cười, “bị rồi” | Tùy, có khi khó chịu | Thường hụt hẫng, thấy mất thời gian |
Có thể coi rick roll là một kiểu troll rất “có văn hóa riêng”. Còn với kiểu tít giật gân để câu nhấp chuột, mục đích lại nằm ở lượt xem chứ không phải tiếng cười.
Đùa vui nhưng đừng quên cẩn thận với link lạ
Bản thân rick roll vô hại: link dẫn về YouTube, nghe xong một đoạn nhạc là hết. Nhưng thói quen bấm bừa mọi đường link lại là thứ kẻ xấu lợi dụng. Cùng một chiêu “hứa thứ này, mở ra thứ khác”, có những link dẫn tới trang giả mạo, trang đòi đăng nhập hay tải tệp lạ. Trước khi bấm, nhìn tên miền một chút. Link rút gọn từ người không quen thì đừng vội mở, nhất là khi trang yêu cầu nhập mật khẩu hoặc mã OTP.
Khi tự mình đi rick roll người khác, cũng nên chọn đúng lúc. Trêu bạn thân trong nhóm chat thì vui. Gửi vào nhóm công việc lúc đang gấp, hay lừa người lớn tuổi không biết meme, có thể chỉ khiến người ta bực mình.
Những thắc mắc quanh chuyện bị rick roll
Bị rick roll là gì?
Là khi bạn bấm vào một đường link tưởng là nội dung mình cần, nhưng thực ra mở ra MV “Never Gonna Give You Up”. Câu “bị rick roll rồi” thường đi kèm tiếng cười, kiểu thừa nhận mình đã mắc lừa.
Rickroll là gì, có khác rick roll không?
Không khác. Rickroll viết liền, rick roll viết tách hay rick-roll có gạch nối đều là một trò đùa. Dạng tiếng Anh đầy đủ của hành động là rickrolling.
Rick roll nghĩa là gì nếu dịch sang tiếng Việt?
Chưa có từ tiếng Việt tương đương nên người ta giữ nguyên chữ. Nếu cần diễn giải, có thể nói “trò lừa bấm link để mở bài Never Gonna Give You Up”.
Vì sao lại chọn đúng bài Never Gonna Give You Up?
Không có lý do nghệ thuật nào cả. Đó chỉ là bản hit cũ được dùng trong vụ lừa đầu tiên, video lại mang vẻ ngộ nghĩnh của thập niên 1980. Khi trò đùa nổi lên, bài hát gắn luôn với nó và không ai thay nữa.
Rick roll có nguy hiểm không?
Trò đùa gốc thì không, vì chỉ mở một video ca nhạc. Nguy hiểm nằm ở những đường link giả dạng tương tự nhưng dẫn tới trang lừa đảo, nên vẫn nên kiểm tra tên miền trước khi bấm.