Cường Bạo Đại Vương là một trong những truyện cổ tích nổi bật của Việt Nam. Câu chuyện này không chỉ phản ánh những giá trị văn hóa mà còn chứa đựng bài học sâu sắc về lòng dũng cảm và sự khôn ngoan.
Ngày xửa ngày xưa, có một chàng trẻ tuổi làm nghề mò tôm bắt cá tại vùng sông Bối. Tuy quanh năm chỉ che thân một mảnh khố rách, chui rúc trong một túp lều ven sông, nhưng anh vẫn vui vẻ làm ăn, miệng luôn luôn ca hát.
Bố mất từ thuở lọt lòng, anh sống với người mẹ cho đến khôn lớn, rồi bỏ nhà đến đây. Vốn tính ngang tàng, từ người đến thần, anh chẳng sợ một ai, lại thường tự xưng mình là Cường Bạo.
Nhất sinh Cường Bạo chỉ làm quen với Táo Quân. Lúc bắt được cá ngon tôm béo, Cường Bạo thường dọn mời Táo Quân cùng ăn. Bởi thế hai bên chơi với nhau thân thiết lắm. Những khi trời sắp bão lụt, hay ở đâu có xảy ra việc gì lạ, Táo Quân thường bảo cho Cường Bạo biết.
Cậy có chỗ dựa tốt, Cường Bạo ngày càng tỏ ra kiêu căng, khinh thị mọi yêu ma thần thánh, thậm chí coi Trời chỉ bằng cái vung. Từ ngày có vợ, Cường Bạo đối đãi với mẹ không được như trước.
Đã nhiều lần anh tỏ ra ngỗ ngược quá lắm, làm cho người mẹ hết sức giận dữ, phải kêu lên đến tận Trời. Thấy một tên dân hạ giới không tuân phép tắc, Ngọc Hoàng thượng đế phái ngay Thiên Lôi xuống trừng phạt. Nghe tin chẳng lành, Táo Quân liền báo cho anh biết. Cường Bạo vấn kế:
“Làm thế nào để tránh được lưỡi búa của Thiên Lôi?” Táo Quân đáp: “Tối nay anh đừng có đi đâu cả, Thiên Lôi xuống thế nào cũng phải đứng trên nóc chòi. Vậy giá có một thứ nước nhờn đặt trên nóc làm cho Thiên Lôi trượt ngã thì hay nhất.
Lúc đó chỉ có việc cho hắn ăn đòn”. Cường Bạo nghe lời, cứ theo cách ấy để trị Thiên Lôi. Bèn lấy rau mùng tơi giã ra lấy nước rồi hòa với dầu vừng thành một thứ nước nhờn sền sệt như mỡ. Đoạn anh dùng thứ ấy rưới lên nóc lều, lại quét vào lá chuối gác lên mái.
Xong mọi việc, anh nấp trong xó tối ngồi đợi Thiên Lôi. Quả nhiên đêm hôm ấy Thiên Lôi cùng với thần Mưa thần Gió ầm ầm lao xuống. Vừa đặt chân lên nóc lều Cường Bạo, Thiên Lôi vô tình giẫm phải thứ nước trơn, trượt chân ngã lăn oạch xuống đất.
Thế là Cường Bạo nhảy xổ ra cầm gậy vụt lấy vụt để. Sa cơ, Thiên Lôi bị đòn đau, cố gắng lắm mới nhỏm dậy được rồi chạy vụt về Trời.
Trong khi hốt hoảng, Thiên Lôi đánh rơi cả búa. Cường Bạo mừng lắm, nhặt lấy búa Thiên Lôi làm vũ khí tùy thân. Từ đấy đi đâu cũng khoe với mọi người rằng ta đã đánh gục được Thiên Lôi rồi.
Về đến Thiên đình, Thiên Lôi chẳng những đau ê ẩm cả người mà còn bị Ngọc Hoàng mắng cho một trận nên thân. Lập tức Ngọc Hoàng ra lệnh cho vua Thủy phải trừ ngay Cường Bạo vì hắn đã xúc phạm đến tướng nhà Trời.
Vua Thủy vốn có một lũ bộ hạ rất đông và đắc lực. Thoạt đầu vua Thủy giao công việc ấy cho Quận Rết. Quận Rết vâng lệnh bò đến chỗ nằm của vợ chồng chàng đánh cá, chui vào trong gối, định đến khuya sẽ ra cắn vào cổ. Táo Quân được tin, vội báo cho Cường Bạo biết. Anh bèn bảo vợ nấu một nồi nước sôi rồi đem chiếc gối nhúng vào. Quận Rết chết không kịp ngáp.
Đợi mãi không thấy Quận Rết về, vua Thủy lại sai Quận Rắn lên. Biết hai vợ chồng Cường Bạo hay đi đái đêm ở sau hè, Quận Rắn bèn nấp vào đống rạ gần đó. Táo Quân lại kịp thời mách cho Cường Bạo biết. Đêm ấy hai vợ chồng hai gậy đón đánh dập đầu Quận Rắn. Thấy cả hai bộ hạ có đi không về, vua Thủy vô cùng tức tối, mới tìm đến Diêm vương kể chuyện cho nghe và nhờ báo thù.
-Hà! Hà! Việc ấy chẳng có gì khó. Để tôi sai bộ hạ lên lôi cổ nó xuống giam dưới tầng ngục thứ mười tám cho nó biết tay. Bác cứ yên trí. Diêm vương nói vậy, lập tức sai Quận Cú lên làm phận sự.
Quận Cú lên trần đúng vào lúc Cường Bạo còn đang đi đánh cá vắng. Đứng trên nóc lều của Cường Bạo, Quận Cú kêu lên ba tiếng. Ngay lúc đó vợ Cường Bạo nằm trong lều thiếp đi và tắt thở. Chừng Cường Bạo về thấy thế, vội vã đi cầu cứu Táo Quân, Táo Quân bảo:
-Anh khéo tay, hãy làm cho tôi một cái lồng chim cho thật đẹp. Tôi sẽ có cách cứu vợ anh. Cường Bạo đan lồng không mấy chốc đã xong. Táo Quân xách lồng đi một mạch xuống cõi âm tìm đến nhà Quận Cú. Thấy cái lồng Quận Cú vui vẻ:
-Kính chào ngài Táo Quân. Ngài đi đâu mà xách cái lồng xinh thế kia. Ngài có thể vui lòng cho tôi xin được không? Táo Quân đáp:
-Vật chẳng đáng là bao, ta sẵn sàng biếu ngươi. Nhưng trước hết ngươi hãy vào lồng xem có vừa mắt không đã. Quận Cú không nghi ngờ gì cả, chui ngay vào lồng. Lập tức Táo Quân đóng sập cửa lại, bảo:
-Ngươi bây giờ là tù của ta. Ta chỉ cho mớ lửa là ngươi đi đứt.
-Cắn cỏ lạy ngài Táo Quân. Xin ngài sinh phúc tha cho tôi.
-Được thôi. Miễn là ngươi cho ta biết cách ngươi làm cho người ta chết như thế nào. Cứ nói thật đi, ta hứa sẽ thả.
-Tôi có hai cái lưỡi: một lưỡi âm và một lưỡi dương. Hễ bao giờ tôi kêu bằng lưỡi âm thì có người phải chết, kêu bằng lưỡi dương thì người sống lại.
-Ngươi hãy thè lưỡi âm ra cho ta xem. Quận Cú vừa há miệng thè lưỡi âm thì Táo Quân bèn rút dao xẻo đứt ngay. Đoạn Táo Quân xách lồng đi gấp lên nhà Cường Bạo, bắt Quận Cú phải kêu lên ba tiếng.
Tiếng kêu vừa dứt thì người vợ Cường Bạo tự nhiên sống lại. Táo Quân mở lồng cho Quận Cú về. Diêm vương tiu nghỉu khi thấy tướng tài của mình phái đi trở về thân tàn ma dại, bèn tâu báo lên Ngọc Hoàng biết.
Ngọc Hoàng chưa bao giờ kinh ngạc và giận dữ đến như thế. Bèn hạ lệnh cho vua Thủy phải hợp sức với Thiên Lôi và các thần Mưa, thần Bão mau mau dâng nước cho thật cao làm cho vợ chồng Cường Bạo chìm xuống tận đáy biển, lôi cổ đến để trị tội. Được tin, Táo Quân lại mách cho Cường Bạo hay. Cường Bạo hỏi kế, Táo Quân bảo:
-Vua Thủy và thần Mưa chỉ giỏi về nghề dâng nước đổ nước; thần Bão và thần Gió chẳng qua cũng chỉ thổi bạt đi đó đi đây. Hãy chuẩn bị làm cho cái bè thật chắc, như thế dù cho nước dâng lên đến tận đâu, bão thổi bạt đi đến phương nào, cũng không làm gì được.
Nhưng nhớ phải chuẩn bị cái ăn và phải đề phòng Thiên Lôi đánh lén. Cường Bạo một mực tuân lời. Lúc vua Thủy bắt đầu dâng nước thì vợ chồng Cường Bạo đã ngồi trên một bè chuối, trên bè có dựng rạp bằng lá chuối quét sẵn thứ nước trơn hôm nọ.
Ngoài ra anh còn cắm mỗi góc một lá cờ và đặt trước chỗ mình ngồi một cái trống, một cái chiêng. Lại có mang theo một con gà. Chẳng bao lâu, nước dâng lên mênh mông như biển cả, ngập hết làng mạc núi non; mặt khác, bão thổi đùng đùng mỗi lúc một dữ dội.
Nhưng ở trên bè, Cường Bạo đã ung dung phất cờ gióng trống chiêng. Lại giục gà trèo lên nóc lều gáy lên từng hồi dõng dạc. Đoạn đứng dậy múa lưỡi búa lấy được của Thiên Lôi, và nói:
-Phen này ta quyết lên phá trời một chuyến chơi! Ngọc Hoàng đang ngồi ở thiên đình chợt nghe tiếng chiêng trống vang lừng và tiếng hò hét, bèn phái một thiên thần xuống xem thử là tiếng gì. Thiên thần nghe ngóng lúc lâu rồi về báo là Cường Bạo đang chống cự với các thần, và nhân nước lớn đang dọa lên phá cả Thiên đình. Ngọc Hoàng thượng đế cả sợ, bèn phán:
-Thôi, kíp bảo Thủy thần lập tức rút nước ngay đi, và gọi các thần kia lập tức trở về Trời, mặc cho nó muốn làm gì thì làm, để dịp khác sẽ hay. Nhờ vậy, Cường Bạo lại sống yên ổn với vợ. Anh càng yêu quý Táo Quân và không quên biện rượu thịt, thỉnh thoảng mời Táo Quân chè chén.
Nhưng một hôm, trong khi Cường Bạo đi thăm đồng, anh bỗng thấy từ dưới ruộng đi lên một con cua. Cua dừng lại trước mặt anh giương mắt, giơ cả hai cái càng đòi kẹp. Cường Bạo cười hề hề nói:
-Thiên Lôi, Hà Bá, tao chẳng sợ thay, thứ mày tí hon có mấy sức mà dám hỗn láo. Nói rồi co chân đạp một cái như trời giáng xuống mình cua; cua chết không kịp ngáp. Nhưng Cường Bạo đâu có ngờ rằng cái càng cua có mảnh nhọn xóc vào chân mình, lâu dần da thịt thối loang ra.
Vợ Cường Bạo lo lắng, hết sức tìm thầy chạy thuốc, nhưng không kịp nữa. Chẳng bao lâu Cường Bạo lăn ra chết. Đó là bộ hạ vua Thủy theo lệnh chủ tìm cách lên trần hại Cường Bạo bằng chước khiêu khích.
Người ta nói do việc Cường Bạo la hét, đánh trống chiêng, cho gà gáy, chống cự các thần và làm cho Ngọc Hoàng phải ra lệnh lui binh, nên từ đấy về sau, Thiên Lôi rất sợ tiếng gà gáy, còn vua Thủy thì lại sợ tiếng chiêng trống, tiếng la hét.
Mỗi lần có sấm sét người ta bắt chước tiếng gà gáy để cho Thiên Lôi không dám bén mảng, hay khi bão lụt người ta thường gióng chiêng trống hay la hét cho Thủy thần phải trốn chạy, hy vọng nhờ thế nước lụt có thể mau rút.
Ý nghĩa truyện Cường Bạo Đại Vương
Người dân dám đánh Thiên Lôi
Cường Bạo chỉ là anh đánh cá đóng khố rách, nhưng không sợ thần, không sợ trời. Khi Thiên Lôi xuống trị tội, anh rưới nước mùng tơi trộn dầu lên mái cho Thiên Lôi trượt ngã rồi vụt cho một trận, còn lấy luôn lưỡi búa. Truyện là tiếng cười của người lao động trước những thế lực tưởng như không ai chống nổi.
Táo Quân, người bạn bên bếp lửa
Mỗi lần nguy hiểm, Táo Quân đều báo trước và bày cách: nhúng gối vào nước sôi để giết Quận Rết, rình đánh Quận Rắn, nhốt Quận Cú vào lồng để cắt lưỡi âm cứu vợ Cường Bạo. Vị thần bếp gần gũi nhất với con người lại là đồng minh của con người. Tình bạn giữa họ bắt đầu từ những bữa tôm cá chia nhau.
Một nhân vật không hoàn hảo
Cường Bạo ngỗ ngược với mẹ, kiêu căng coi trời bằng vung, và cuối cùng chết vì một con cua nhỏ mà anh khinh thường. Dân gian vừa phục cái gan của anh, vừa không quên nhắc rằng ngạo mạn và bất hiếu thì sớm muộn cũng trả giá. Chính sự hai mặt ấy làm truyện sống động hơn một truyện anh hùng thông thường.
Nguồn gốc truyện Cường Bạo Đại Vương
Truyện thuộc nhóm cổ tích về người dám chống lại thần linh, đồng thời giải thích các tục xưa: khi có sấm sét thì bắt chước tiếng gà gáy, khi lụt lội thì gióng chiêng trống, la hét cho nước rút, vì Thiên Lôi sợ gà gáy và thủy thần sợ tiếng chiêng trống. Truyện về Táo Quân và về sấm sét trên trang: Sự tích Táo Quân, Sự tích sấm sét và Đứa con trời đánh.
Câu hỏi thường gặp
Cường Bạo đánh bại Thiên Lôi bằng cách nào?
Anh giã rau mùng tơi trộn dầu vừng thành nước nhớt rưới lên nóc lều; Thiên Lôi đặt chân xuống thì trượt ngã, anh nhảy ra đánh.
Vì sao Thiên Lôi sợ tiếng gà gáy?
Theo truyện, trong trận chống thần, Cường Bạo cho gà gáy, gióng chiêng trống khiến Ngọc Hoàng phải rút quân; từ đó Thiên Lôi sợ gà gáy.
Cường Bạo chết vì sao?
Anh đạp chết một con cua nhưng bị mảnh càng cua đâm vào chân, vết thương thối loét mà chết; đó là mưu của bộ hạ vua Thủy.