Sự tích Táo Quân là một trong những câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Truyện không chỉ phản ánh văn hóa dân gian mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Hãy cùng khám phá những điều thú vị trong câu chuyện này.
Mấy trăm năm trước đây có một cặp vợ chồng rất nghèo. Anh chồng làm không đủ ăn nên đâm ra buồn bã và tìm giải sầu trong men rượu. Khi nhậu say thì về nhà đánh đập vợ. Người đàn bà bất hạnh không chịu đựng nổi, đành bỏ nhà ra đi.
Một hôm đi lạc trong rừng suốt mấy ngày, đói lả và mệt lả. Sau cùng bà tìm thấy nhà của một anh thợ săn. Người thợ săn này rất tử tế, cho bà ăn uống đầy đủ lại còn bảo bà ta ở lại nhà ông ta nghỉ ngơi. Bà ta ở đó và dọn dẹp nhà cửa cho anh. Sau một thời gian, họ nên vợ chồng và sống thật hạnh phúc. Người đàn bà đã quên người chồng cũ rồi.
Một ngày kia, trong khi người chồng thợ săn đang đi săn trong rừng, thì một người đàn ông trông có vẻ đau yếu, quần áo tả tơi bẩn thỉu đến nhà xin ăn. Người đàn bà động lòng thương mời vào nhà cho ăn.
Trong khi anh ta ăn uống bà ta mới quan sát kỹ hơn và nhận ra đó là người chồng trước của bà. Bà cảm thấy thương hại anh ta, nên cho đồ ăn và một ít tiền bạc. Vừa lúc đó người chồng thợ săn trở về trông thấy vợ mình đưa cho người đàn ông lạ mặt vật gì liền sinh ra nghi ngờ.
Anh ta cho là vợ mình lăng nhăng và không còn tin cậy nữa. Bà vợ cố gắng giải thích cho chồng nghe nhưng ông chồng không tin, không nghe. Bà vợ buồn rầu lắm. Một hôm trong khi nấu ăn bà ta nhảy vào lửa tự tử.
Khi người chồng thứ nhất nghe tin vợ chết thì cảm thấy hối hận vì cho rằng đó là lỗi mình gây ra. Thế rồi anh ta cũng tự thiêu chết theo vợ. Người chồng thứ hai lúc bấy giờ mới tin vợ là người ngay lành. Anh ta cảm thấy hổ thẹn về thái độ của mình và buồn phiền về cái chết của vợ mình. Anh ta thấy không thể tiếp tục sống cô đơn nữa bèn tự thiêu chết theo vợ.
Ngọc Hoàng trên trời biết được chuyện yêu đương tam giác và những lỗi lầm của họ nên cho họ biến thành “táo quân” (3 người thành 3 đầu chụm lại đỡ nồi nấu ở trên) có nhiệm vụ theo dõi việc nội bộ của các gia đình dưới trần gian.
Vào cuối năm âm lịch, ngày 23 tháng chạp, táo quân lên chầu Ngọc Hoàng tâu lại mọi điều đã xảy ra trong nhà mình ở. Ngày đó, dân chúng dọn bữa cơm ngon để cúng, đưa ông táo về trời. Họ cũng đốt giấy bằng bạc, áo quần bằng giấy, vì cho rằng chuyện đó sẽ giúp ông táo trong cuộc hành trình về chầu Ngọc Hoàng.
Ý nghĩa truyện Sự tích Táo Quân
Một chuyện tình tay ba không có kẻ ác
Người chồng cũ say rượu đánh vợ nhưng về sau biết hối hận; người chồng mới tử tế nhưng nhất thời ghen; người vợ thương cả hai theo hai cách khác nhau. Không ai trong ba người là kẻ xấu hẳn. Bi kịch đến từ nghèo khó, từ hiểu lầm và từ một lúc nóng giận, những điều rất đời thường.
Ba cái chết vì tình nghĩa
Người vợ chết để chứng minh mình trong sạch, người chồng cũ chết vì thấy mình có lỗi, người chồng sau chết vì thương vợ và hổ thẹn. Cả ba cùng nhảy vào lửa, và lửa bếp cũng chính là nơi họ được thờ. Câu chuyện giải thích vì sao Táo Quân lại là “hai ông một bà” luôn ở bên nhau.
Ông Táo giữ bếp và giữ nếp nhà
Theo truyện, Táo Quân theo dõi mọi việc trong nhà rồi cuối năm lên tâu với Ngọc Hoàng. Cách nghĩ ấy nhắc mỗi gia đình sống cho tử tế quanh năm, vì bếp lửa nào cũng có người chứng giám.
Nguồn gốc truyện Sự tích Táo Quân
Tục cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là một phong tục lâu đời của người Việt; nhiều nơi thả cá chép làm phương tiện cho ông Táo về trời. Sự tích có nhiều dị bản: bản phổ biến gọi tên ba nhân vật là Trọng Cao, Thị Nhi và Phạm Lang, còn bản trên trang không nêu tên và để người chồng sau làm nghề săn bắn. Hình ảnh ba ông đầu rau chụm đầu đỡ nồi trong bếp đun củi chính là ba vị Táo. Đọc một dị bản khác ở bài Sự tích ông Công ông Táo.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Táo Quân là hai ông một bà?
Vì theo sự tích, một người vợ và hai người chồng (cũ và mới) cùng chết trong lửa, được Ngọc Hoàng cho làm thần bếp.
Ngày nào cúng ông Táo?
Ngày 23 tháng Chạp âm lịch, ngày ông Táo lên trời báo cáo việc trong nhà với Ngọc Hoàng.
Còn sự tích nào về ngày Tết?
Bạn có thể đọc Sự tích cái chổi và Sự tích cây nêu ngày Tết.