Xưởng Sô-cô-la là đoạn trích từ truyện Charlie và nhà máy sô-cô-la của nhà văn Anh Rô-a Đan (Roald Dahl), kể về khoảnh khắc ông chủ nhà máy dẫn các vị khách nhỏ vào căn phòng kì diệu nhất – nơi có dòng sông sô-cô-la, con thác nhào sô-cô-la và những thảm cỏ ăn được. Văn bản được học ở Bài 9 (Trong thế giới viễn tưởng) sách Ngữ văn 7 Chân trời sáng tạo (tập hai). Bài viết tổng hợp thông tin tác giả, xuất xứ, thể loại, bố cục, giá trị nội dung, nghệ thuật và sơ đồ tư duy để em ôn tập nhanh.
Nội dung văn bản Xưởng Sô-cô-la
Trong chuyến tham quan nhà máy kẹo bí ẩn, năm em nhỏ may mắn – trong đó có cậu bé Sác-li – cùng chín người lớn đi theo ông Quơn-cơ, chủ nhà máy, đến trước một cánh cửa lớn. Ông giới thiệu đây là căn phòng quan trọng nhất, là trung tâm và trái tim của cả nhà máy, đồng thời dặn mọi người giữ bình tĩnh, đừng quá phấn khích.
Cánh cửa mở ra, trước mắt mọi người là một thung lũng tuyệt đẹp: hai bên là đồng cỏ xanh, dưới đáy là dòng sông màu nâu cuồn cuộn – một dòng sông sô-cô-la thực sự. Xa xa có một con thác lớn đổ xuống, và hàng loạt đường ống thủy tinh khổng lồ thả từ trần xuống mặt sông. Ông Quơn-cơ tự hào giải thích: con thác nhào trộn sô-cô-la cho thật mịn và xốp, còn các đường ống hút sô-cô-la đưa đi khắp các phân xưởng khác, mỗi giờ hàng nghìn lít.
Ông còn cho biết mình rất chú trọng làm cho xưởng thật đẹp. Hai bên bờ sông, cây cối và các bụi hoa đủ màu mọc rực rỡ. Đặc biệt, cỏ dưới chân mọi người là thứ đường mềm thơm vị bạc hà do chính ông sáng chế, và những bông hoa mao lương vàng cũng ăn được. Ông mời khách nếm thử. Cuối đoạn trích, mọi người sửng sốt khi nhìn thấy dưới chân thác có những con người tí hon – những công nhân Umpơ-Lumpơ của nhà máy. Phần trả lời câu hỏi theo sách giáo khoa có ở bài soạn bài Xưởng Sô-cô-la.
Thông tin tác giả Rô-a Đan (Roald Dahl)
Rô-a Đan (1916 – 1990) là nhà văn người Anh, sinh ở xứ Wales trong một gia đình gốc Na Uy. Thời trẻ, ông làm việc cho một công ty dầu mỏ ở châu Phi; trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông gia nhập Không quân Hoàng gia Anh, làm phi công chiến đấu, sau đó làm công tác ngoại giao và tình báo.
Ông bắt đầu viết văn từ những năm 1940, sáng tác cho cả người lớn và trẻ em, nhưng nổi tiếng nhất với những truyện thiếu nhi giàu trí tưởng tượng, hài hước và có phần tinh quái. Tác phẩm tiêu biểu: James và quả đào khổng lồ (James and the Giant Peach), Charlie và nhà máy sô-cô-la (Charlie and the Chocolate Factory), Fantastic Mr Fox (truyện về ông Cáo), Phù thủy (The Witches), Matilda…
Truyện của Rô-a Đan được dịch ra rất nhiều thứ tiếng, nhiều tác phẩm được chuyển thể thành phim, kịch. Ông được coi là cây bút kể chuyện cho thiếu nhi được yêu thích bậc nhất thế kỉ XX.
Thông tin tác phẩm Xưởng Sô-cô-la
Các mục dưới đây trả lời những câu hỏi thường gặp khi học văn bản.
Xuất xứ văn bản
Văn bản thuộc chương 15 của truyện Charlie và nhà máy sô-cô-la, xuất bản lần đầu năm 1964. Nhan đề đoạn trích do người biên soạn sách giáo khoa đặt.
Tóm tắt truyện Charlie và nhà máy sô-cô-la
Sác-li là cậu bé nhà nghèo, sống cùng bố mẹ và hai cặp ông bà trong một căn nhà nhỏ, nhưng gia đình luôn đầy ắp tình thương. Cậu mê sô-cô-la và thích nghe ông nội kể về nhà máy bí ẩn của ông Quơn-cơ. Một ngày, ông Quơn-cơ thông báo sẽ cho năm em nhỏ tìm được vé vàng giấu trong thanh kẹo vào thăm nhà máy. Sác-li may mắn tìm được chiếc vé cuối cùng. Trong chuyến tham quan, bốn bạn nhỏ kia lần lượt gặp rắc rối vì tham lam, nghịch ngợm, không nghe lời cảnh báo. Cuối cùng chỉ còn Sác-li, và ông Quơn-cơ tiết lộ mục đích thật của chuyến đi: tìm người kế nghiệp nhà máy.
Thể loại, ngôi kể, phương thức biểu đạt
- Thể loại: truyện khoa học viễn tưởng (truyện giả tưởng cho thiếu nhi).
- Ngôi kể: ngôi thứ ba.
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả.
Nhân vật
- Ông Quơn-cơ: chủ nhà máy, nhà sáng chế tài ba, vui tính, tự hào về những phát minh kì lạ của mình.
- Sác-li: cậu bé nghèo, ngoan, say mê và háo hức trước thế giới kì diệu của nhà máy.
- Các bạn nhỏ khác và người lớn đi cùng: cùng chứng kiến, kinh ngạc trước căn phòng.
- Những người Umpơ-Lumpơ: công nhân tí hon của nhà máy, xuất hiện ở cuối đoạn trích.
Bố cục: Xưởng Sô-cô-la có mấy phần?
Văn bản có thể chia làm hai phần:
- Phần 1 (từ đầu đến lời dặn mọi người giữ bình tĩnh): ông Quơn-cơ giới thiệu về xưởng sô-cô-la – trái tim của nhà máy.
- Phần 2 (còn lại): mọi người bước vào và khám phá căn phòng kì diệu: dòng sông, con thác, đường ống, cỏ và hoa ăn được, những người tí hon.
Giá trị nội dung
Đoạn trích đưa người đọc vào một không gian sản xuất kì diệu được tạo nên từ trí tưởng tượng phong phú: dòng sông sô-cô-la, con thác nhào trộn, cỏ và hoa ăn được. Qua nhân vật ông Quơn-cơ, tác giả ca ngợi óc sáng tạo, khả năng phát minh và tình yêu cái đẹp của con người; đồng thời gợi niềm say mê khám phá, ước mơ ứng dụng khoa học vào đời sống.
Giá trị nghệ thuật
- Sự việc, chi tiết mang tính giả tưởng nhưng có cơ sở từ các quy trình sản xuất thực tế (nhào trộn, vận chuyển bằng đường ống).
- Miêu tả không gian sinh động, giàu màu sắc, kích thích trí tưởng tượng.
- Nhân vật ông Quơn-cơ được khắc họa qua lời nói, cử chỉ hào hứng, tự hào.
- Lời kể hóm hỉnh, nhịp kể hấp dẫn, gợi sự tò mò ở cuối đoạn.
Sơ đồ tư duy Xưởng Sô-cô-la
Sơ đồ dưới đây tóm lược các ý cần nhớ.
Tóm tắt Xưởng Sô-cô-la
Mẫu 1 – Tóm tắt Xưởng Sô-cô-la ngắn nhất
Ông Quơn-cơ dẫn năm em nhỏ và những người lớn đi cùng vào xưởng sô-cô-la – trái tim của nhà máy. Ở đó có dòng sông sô-cô-la, con thác nhào trộn, những đường ống thủy tinh khổng lồ, cỏ và hoa đều ăn được. Cuối cùng, mọi người kinh ngạc khi thấy những người thợ bé xíu.
Mẫu 2 – Tóm tắt Xưởng Sô-cô-la đầy đủ
Ông Quơn-cơ đưa các vị khách đến trước cánh cửa lớn, giới thiệu đây là nơi quan trọng nhất nhà máy và dặn mọi người bình tĩnh. Cửa mở, cả đoàn sững sờ trước một thung lũng với đồng cỏ xanh và dòng sông nâu chảy giữa. Ông giải thích dòng sông là sô-cô-la thượng hạng, con thác giúp nhào trộn cho sô-cô-la mịn và nhẹ, còn những đường ống thủy tinh hút sô-cô-la chuyển đi khắp nhà máy. Ông tự hào vì xưởng của mình rất đẹp, cỏ làm bằng đường mềm vị bạc hà, hoa mao lương vàng cũng ăn được, và mời mọi người nếm thử. Bất ngờ, đám trẻ phát hiện bên chân thác có những người tí hon đang làm việc.
Lời kết
Xưởng Sô-cô-la là đoạn trích hấp dẫn tiêu biểu cho trí tưởng tượng bay bổng của Rô-a Đan. Nắm vững thông tin tác giả, xuất xứ, bố cục và các chi tiết giả tưởng sẽ giúp em học tốt bài truyện khoa học viễn tưởng trong chương trình Ngữ văn 7.
Xem thêm: