Trốn tìm là trò chơi dân gian trong đó một người nhắm mắt đếm số, những người còn lại đi trốn; đếm xong, người tìm đi tìm từng người, ai bị phát hiện mà không kịp chạy về “nhà” thì thua. Trò chơi cần từ ba người trở lên, không cần dụng cụ, chỉ cần một khu vực có nhiều chỗ nấp. Bài này hướng dẫn luật chơi trốn tìm từng bước, mẹo trốn và mẹo tìm, các cách chơi khác nhau, lợi ích và lưu ý an toàn cho trẻ.
Trốn tìm là gì?
Trẻ em ở rất nhiều nước đều biết trò này; người nói tiếng Anh gọi nó là “hide and seek”. Wikipedia tiếng Việt ghi trò này còn được gọi là “chơi 5-10”, vì ở Việt Nam người tìm thường đếm to theo từng bước năm: năm, mười, mười lăm… cho đến một trăm. Trò chơi được trẻ em truyền nhau qua nhiều thế hệ, không có sách luật chính thức, nên mỗi xóm lại có một vài điều lệ riêng.
| Thông tin | Trốn tìm |
|---|---|
| Số người | Từ 3 người, vui nhất khoảng 5–10 người |
| Độ tuổi phù hợp | Từ khoảng 4 tuổi; trẻ nhỏ chơi theo cặp với anh chị |
| Dụng cụ | Không cần; có thể thêm một chiếc khăn bịt mắt |
| Không gian | Sân, vườn, nhà rộng có nhiều chỗ nấp an toàn |
| Một ván | 5–15 phút, tùy số người và khu vực trốn |
Chuẩn bị trước khi chơi
- Chọn khu vực: thống nhất ranh giới được trốn (trong sân, trong vườn, không ra đường). Khu vực càng rõ, ván chơi càng công bằng.
- Chọn “nhà”: một gốc cây, cột nhà hay bức tường nơi người tìm úp mặt đếm. Đây cũng là đích mà người trốn chạy về để “cứu” mình.
- Chọn người tìm: cả nhóm oẳn tù tì, rút que hoặc đọc một bài đồng dao đếm người; ai thua làm người tìm ván đầu.
- Thống nhất số đếm: đếm tới 50 hay 100, đếm theo bước năm hay bước một.
Luật chơi trốn tìm từng bước
Cách chơi phổ biến
- Người tìm đứng ở “nhà”, úp mặt vào tường hoặc thân cây, nhắm mắt và đếm to: “năm, mười, mười lăm…” cho đến số đã thống nhất.
- Trong lúc người tìm đếm, những người khác chạy đi tìm chỗ nấp, giữ im lặng.
- Đếm xong, người tìm hô lớn (ví dụ “Trốn chưa? Tìm nhé!”) rồi mở mắt đi tìm.
- Thấy ai, người tìm gọi to tên và chỗ nấp của người đó, rồi chạy về chạm tay vào “nhà”.
- Người trốn bị phát hiện vẫn có thể chạy đua về “nhà”. Ai chạm tay vào “nhà” trước người tìm thì được an toàn; chậm hơn thì bị bắt.
- Những người chưa bị thấy có thể lén chạy về “nhà” bất cứ lúc nào để thoát.
- Ván chơi kết thúc khi mọi người đã bị tìm thấy hoặc đã về “nhà”. Người bị bắt đầu tiên làm người tìm ở ván sau.
Thắng thua và lỗi thường gặp
- Người trốn lâu nhất không bị tìm ra, hoặc khiến người tìm phải chịu thua, được coi là người thắng.
- Người tìm hé mắt nhìn trộm, đếm quá nhanh hoặc “đứng canh nhà” suốt ván thường bị cả nhóm phạt làm lại.
- Người trốn ra ngoài ranh giới đã thỏa thuận thì bị tính thua.
Mẹo chơi trốn tìm
Mẹo cho người trốn
- Chọn chỗ nấp vừa kín vừa có đường chạy về “nhà”, đừng chui vào nơi chỉ có một lối ra.
- Không chọn chỗ ai cũng nghĩ tới đầu tiên như sau cánh cửa, gầm giường.
- Giữ yên, thở nhẹ; quần áo màu sẫm dễ lẫn vào bóng cây, góc tối.
- Theo dõi người tìm: khi người tìm đi xa “nhà”, đó là lúc chạy về.
Mẹo cho người tìm
- Đi vòng từ gần ra xa, thỉnh thoảng quay lại liếc “nhà” để chặn người chạy về.
- Để ý tiếng động nhỏ, bóng người, lá cây rung.
- Tìm được ai thì gọi tên thật to và chạy ngay về “nhà”, đừng đứng lại tranh cãi.
Các biến thể và cách chơi trốn tìm khác nhau
- Tên gọi: ngoài “trốn tìm”, “chơi 5-10”, một số tài liệu tổng hợp ghi miền Trung có nơi gọi “ú tim”, miền Nam có nơi gọi “năm mươi năm mươi” theo tiếng đếm.
- Bị thấy là đứng yên: theo Wikipedia, có cách chơi người bị phát hiện phải đứng im tại chỗ, không được chạy về.
- Cứu đồng đội: người chưa bị bắt chạy về chạm “nhà” thì “cứu” được những người đã bị bắt, người tìm phải tìm lại từ đầu.
- Bịt mắt: người tìm bịt mắt bằng khăn trong lúc mọi người trốn, gần với trò bịt mắt bắt dê.
- Trốn tìm cho người lớn: Wikipedia kể về giải vô địch thế giới “Nascondino World Championship”, tổ chức lần đầu năm 2010 tại Bergamo (Ý), dành cho các đội người lớn.
Lợi ích của trò chơi trốn tìm
- Trẻ vận động chạy, ngồi, núp, giúp cơ thể linh hoạt.
- Rèn khả năng quan sát, ghi nhớ không gian và phán đoán.
- Tập kiên nhẫn: người trốn phải ngồi yên, người tìm phải tìm đến cùng.
- Học tính trung thực qua việc đếm đủ số, không nhìn trộm, nhận thua khi bị bắt.
- Với trẻ nhỏ, trò chơi giúp hiểu rằng một vật hay một người khuất khỏi tầm mắt vẫn đang ở đó, đồng thời tạo tiếng cười gắn kết cả nhóm.
Lưu ý an toàn khi chơi trốn tìm
- Tuyệt đối không trốn trong tủ lạnh, thùng kín, cốp xe, máy giặt hay bất cứ chỗ nào đóng kín không mở được từ bên trong.
- Không trốn gần ao hồ, giếng, bể nước, đường xe chạy, công trình đang xây.
- Không trèo lên mái nhà, cây cao để nấp.
- Chơi khi trời còn sáng hoặc ở nơi có đèn; người lớn biết khu vực trẻ đang chơi.
- Hẹn trước một tiếng gọi “thôi chơi” để mọi người cùng ra, tránh có bạn trốn quá lâu không ai biết.
“Trốn tìm” hay “chốn tìm”?
Cách viết đúng là “trốn tìm”, vì “trốn” là động từ chỉ việc ẩn đi cho người khác không thấy. “Chốn” là danh từ chỉ nơi chốn, không dùng trong tên trò chơi này. Xem giải thích chi tiết tại bài Chốn tìm hay trốn tìm là đúng chính tả.
Trốn tìm trong bài học Ngữ văn
Ngữ văn 7 có kiểu bài viết thuyết minh về quy tắc, luật lệ trong một trò chơi. Trốn tìm là đề tài dễ viết vì luật đơn giản, có trình tự rõ: chọn người tìm, đếm, trốn, tìm, về “nhà”. Tham khảo dàn ý và bài mẫu tại Thuyết minh về quy tắc, luật lệ trong trò chơi, hoạt động.
Câu hỏi thường gặp
Trò chơi trốn tìm cần ít nhất mấy người?
Ít nhất ba người: một người tìm và hai người trốn. Càng đông thì ván chơi càng vui.
Vì sao trốn tìm còn gọi là “chơi 5-10”?
Vì người tìm thường đếm to theo từng bước năm: năm, mười, mười lăm… cho đến khi đủ số đã thống nhất.
Người bị tìm thấy có thua ngay không?
Tùy luật của nhóm. Cách phổ biến cho phép người bị thấy chạy đua về “nhà”; về trước người tìm thì thoát.
Viết “trốn tìm” hay “chốn tìm” mới đúng?
Viết đúng là “trốn tìm”, với “trốn” nghĩa là ẩn nấp.
Lời kết
Trốn tìm là trò chơi không tốn đồng nào mà đứa trẻ nào cũng từng chơi, chỉ cần nhớ chọn chỗ trốn an toàn và chơi thật thà. Bạn có thể tìm thêm nhiều trò vui khác trong chuyên mục trò chơi dân gian.