Tóm tắt Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) ngắn gọn – 8 mẫu hay nhất

Trọng thương và lạc đơn vị giữa rừng, người lính trẻ Việt nhiều lần mê đi rồi hồi tỉnh, sống lại những ngày bên má, chú Năm và chị Chiến – người cùng cậu tranh phần ra trận để trả thù nhà. Ba ngày sau, đồng đội tìm được Việt khi tay cậu vẫn giữ chặt cây súng.

Chiến và Việt là con của một nhà nông dân Nam Bộ có ông nội, ba, má đều chết dưới tay giặc. Khi xã tuyển quân, chị em giằng co, ai cũng đòi đi, chú Năm phải đứng ra xin cho cả hai cùng được ghi tên. Đêm cuối ở nhà, Chiến lo liệu mọi việc chu đáo như má; rạng sáng, chị em đưa bàn thờ của má đi gửi chú Năm. Ra trận, Việt bắn cháy xe bọc thép địch nhưng trúng thương nặng, lạc đồng đội, chìm trong những dòng kí ức về gia đình. Ba ngày sau, tiểu đội anh Tánh tìm thấy Việt và đưa cậu đi điều trị.

Việt là người lính Giải phóng quân còn rất trẻ. Ở trận đánh giữa rừng cao su, cậu bắn cháy một xe bọc thép, rồi trúng đạn, lạc khỏi đơn vị. Nằm lại một mình, Việt mê man rồi tỉnh, rồi lại mê; mỗi lần mở mắt, hình ảnh gia đình lại hiện về. Đó là má, người đàn bà tần tảo đã chết vì bom đạn; là chú Năm với cuốn sổ chép lại những đau thương và chiến công của dòng họ; là chị Chiến, giống má từ dáng người tới giọng nói. Việt nhớ đêm mít tinh hai chị em giành nhau lên ghi tên, nhớ lúc chị sắp đặt việc nhà, nhớ buổi sáng hai chị em cùng nhấc bàn thờ của má đem gửi. Nghe tiếng súng quân mình, Việt cố lết về phía trận đánh. Ba ngày sau, anh Tánh tìm được Việt; cậu được đưa đi điều trị và được giục viết thư cho chị kể chiến công.

Phần 1 – Một mình giữa trận địa: Sang đêm thứ hai, Việt tỉnh lại lần thứ tư. Bóng tối và mưa lất phất làm nỗi cô đơn ập tới; cậu muốn chạy về với anh Tánh mà tay chân không nhúc nhích nổi. Bỗng súng lớn, súng nhỏ của quân mình nổ ran phía xa. Nhận ra đơn vị đang đánh, Việt đẩy súng đi trước, lết từng chút về phía tiếng súng.

Phần 2 – Kí ức về ngày ra đi: Má mất, Việt định đi bộ đội thì chị Chiến giành đi trước. Đêm mít tinh, hai chị em cùng chạy lên xin ghi tên; chú Năm đứng ra nói giúp nên cả hai đều được nhận. Tối đó, nằm trong buồng, Chiến dặn dò, sắp xếp từng việc; Việt ở ngoài ván cười đùa, bắt đom đóm rồi ngủ thiếp. Sáng ra, chú Năm cất câu hò, giao cuốn sổ gia đình; hai chị em cúng má rồi khiêng bàn thờ sang bên chú. Nghe bước chân chị phía sau, Việt bỗng thương chị vô cùng và thấy mối thù với giặc như đang đè trên vai.

Việt lớn lên trong một nhà nông dân Nam Bộ gắn bó với cách mạng. Giặc giết ông nội, rồi giết ba Việt; má một mình nuôi đàn con, đương đầu với bao lần bị chúng dọa nạt, sau cùng cũng mất vì bom đạn. Trong nhà còn hai chị em, thằng Út, chú Năm, cùng một người chị nuôi đã lấy chồng xa. Mọi mất mát, mọi chiến công của gia đình đều được chú Năm chép cẩn thận vào một cuốn sổ.

Má mất, Việt muốn đi bộ đội, chị Chiến cũng muốn và bảo em ở lại. Hai chị em giằng co mãi không ai nhường ai. Đêm mít tinh tuyển quân, cả hai cùng chạy lên trước mặt cán bộ huyện đội; Việt khai mười tám tuổi, còn chị Chiến bảo Tết này em mới đủ tuổi. Chú Năm bước ra xin cho cả hai được ghi tên.

Tối ấy, Chiến nằm trong buồng nói vọng ra, bàn từng việc: gửi thằng Út cho chú Năm nuôi, để xã mượn căn nhà mở lớp học, đồ đạc gửi chú, ruộng trả lại chi bộ, mía để dành làm giỗ ba má, bàn thờ má gửi sang bên chú. Chị nói rành rọt, giọng điệu y hệt má; Việt chỉ ừ theo, cười đùa, bắt đom đóm rồi thiếp đi.

Sáng hôm sau, chú Năm khen hai cháu biết lo việc nhà, trao cuốn sổ cho hai đứa rồi cất tiếng hò như một lời thề. Cúng má xong, hai chị em ghé vai nhấc bàn thờ qua bên chú. Đi phía trước, nghe tiếng chân chị bước sau, Việt thương chị đến lạ, và lần đầu thấy mối thù với giặc nặng trĩu trên vai.

Vào bộ đội, anh em đặt cho Việt cái tên thân mật cậu Tư, quý anh Tánh như anh ruột. Ở trận đánh giữa rừng cao su, Việt bắn cháy một xe bọc thép nhưng trúng thương nặng, lạc đồng đội. Cậu nằm lại giữa rừng, hết mê lại tỉnh, mỗi lần tỉnh lại sống với kí ức về má, về chị, về chú Năm. Đêm thứ hai, nghe tiếng súng quân mình, Việt gắng lết về phía trận đánh. Tiểu đội anh Tánh lùng tìm ba ngày mới gặp Việt trong một lùm cây; cậu kiệt sức nhưng ngón tay vẫn đặt ở cò, suýt nổ súng vì tưởng giặc đến. Việt được đưa đi điều trị và khỏe lại từng ngày. Anh Tánh hối thúc cậu gửi thư cho chị Chiến, kể lại chiến công, nhưng Việt ngần ngừ, vì thấy việc mình làm còn quá nhỏ bên cạnh thành tích chung và mong mỏi của má.

Tôi là Việt, lính Giải phóng quân. Ở trận đánh giữa rừng cao su, tôi bắn cháy một chiếc xe bọc thép, rồi trúng thương, lạc mất anh Tánh và anh em. Nằm một mình giữa đêm mưa, tôi chập chờn thấy lại má, chị Chiến, chú Năm. Ngày má mất, hai chị em tôi giành nhau xin ra trận, may có chú Năm nói giúp nên cả hai cùng được đi. Đêm cuối ở nhà, chị Chiến tính hết việc nhà, nói giọng y như má, còn tôi chỉ nằm cười, bắt đom đóm. Sáng ra, chị em tôi khiêng bàn thờ của má qua bên chú; nghe tiếng chân chị sau lưng, tôi thương chị lạ lùng. Giờ nghe súng đơn vị nổ, tôi cố bò về phía các anh. Ba ngày sau, anh Tánh tìm được tôi, đưa đi chữa trị. Anh bảo tôi gửi thư cho chị Chiến, nhưng tôi chưa biết kể gì, vì những việc tôi làm còn nhỏ bé lắm.

Chiến hơn em trai chừng một tuổi. Ba má đều chết vì giặc, cô mang nặng mối thù ấy và quyết ra trận. Biết em cũng muốn đi, Chiến tìm cách giành phần đi trước, thậm chí sang nhờ chú Năm nói giúp; đến đêm mít tinh, chú Năm xin cho cả hai cùng được nhận. Đêm cuối ở nhà, Chiến lo liệu mọi thứ như một người mẹ: gửi em út, cho xã mượn nhà, trả ruộng, gửi bàn thờ má. Cô thề đã ra đi thì phải đánh tới cùng. Sáng hôm sau, Chiến cùng em đưa bàn thờ của má đi gửi chú rồi lên đường. Hình ảnh người chị giống má như đúc ấy theo Việt vào cả những giờ phút cậu nằm trọng thương giữa rừng.

Các mốc cần nhớ:

1. Gia đình: nông dân Nam Bộ; ông nội, ba, má chết vì giặc; chú Năm giữ cuốn sổ ghi chuyện nhà.
2. Tòng quân: Chiến và Việt tranh nhau xin đi, chú Năm nói giúp cho cả hai.
3. Đêm cuối ở nhà: Chiến sắp đặt việc nhà, Việt hồn nhiên; cả hai cùng nhớ má.
4. Buổi sáng chia tay: đưa bàn thờ má đi gửi, Việt thương chị và thấm mối thù.
5. Chiến trường: Việt bắn cháy xe bọc thép, bị thương, lạc đồng đội, mê tỉnh nhiều lần; ba ngày sau được tìm thấy.

Bản viết liền: Hai chị em Chiến, Việt trong một nhà nông dân Nam Bộ có người thân bị giặc giết đã cùng xin ra trận để trả thù; Việt trúng thương, lạc đơn vị và trong cơn mê sống lại những ngày bên má, bên chị Chiến và chú Năm, cho tới khi đồng đội tìm thấy cậu, tay vẫn giữ súng sẵn sàng.

Kết luận

Truyện không kể theo trình tự thời gian nên khi tóm tắt, các em có thể chọn một trong hai cách: kể theo dòng kí ức của Việt (như trong truyện) hoặc sắp lại theo thời gian (gia đình → tòng quân → chiến trường). Dù cách nào, cần giữ các chi tiết chính: cuốn sổ của chú Năm, đêm mít tinh, đêm Chiến bàn việc nhà, buổi sáng đưa bàn thờ má đi gửi và hình ảnh Việt giữ súng giữa rừng.

Xem thêm:

• Mở bài Những đứa con trong gia đình hay nhất
• Kết bài Những đứa con trong gia đình hay nhất
• Soạn bài Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) – Ngữ văn 12 chương trình cũ
• Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) – Ngữ văn 12: Tác giả, tác phẩm, bố cục
• Nhà văn Nguyễn Thi – người lính viết Những đứa con trong gia đình