Tóm tắt Ngôi nhà tranh của cụ Phan Bội Châu ở Bến Ngự ngắn gọn – 8 mẫu hay nhất

Một sáng Chủ nhật, Tuấn nhờ bạn là Quỳnh dẫn tới thăm cụ Phan Bội Châu ở Bến Ngự dù biết có mật thám theo dõi. Hai cậu được cụ – một ông già áo nâu đang bán gạo cho người nghèo – tiếp đón ân cần, hỏi han, dạy bảo về lòng yêu nước và tặng sách. Ngôi nhà tranh giản dị trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của dân tộc, còn Tuấn thấy mãn nguyện trong ngày đầu tới Huế.

Ra Huế ở trọ nhà bạn cũ là Quỳnh, ngay sáng Chủ nhật đầu tiên Tuấn đã xin bạn dẫn đi thăm cụ Phan Bội Châu. Quỳnh cảnh báo việc này dễ bị mật thám để ý, nhưng Tuấn không ngại. Qua con dốc đất đỏ, hai cậu bước qua chiếc cổng gỗ luôn mở có tấm bảng ghi tên nhà đọc sách của cụ. Nhà ba gian vắng người; một chú bé báo rằng cụ đang bán gạo ở chòi tranh ngoài sân. Cụ chống ba toong vào nhà, phong thái hiền từ, ung dung như một ông tiên. Cụ hỏi chuyện học hành, gia đình, khuyên nhủ hai cậu về lòng yêu nước, tặng mỗi người một cuốn sách rồi xin phép ra bán gạo cho bà con lao động. Hai cậu đi xem nhà, thấy hai bức tranh “Cá chậu”, “Chim lồng” và một ngôi miếu nhỏ. Người kể khẳng định ngôi nhà tranh do đồng bào cả nước góp dựng là biểu tượng của tinh thần dân tộc, và Tuấn ra về đầy mãn nguyện.

Phần 1 – Tìm đến nhà cụ Phan. Tuấn, cậu học trò bị đuổi học vì tham gia bãi khóa ở Quy Nhơn, ra Huế ở trọ nhà Quỳnh. Sáng Chủ nhật, Tuấn rủ Quỳnh đi thăm cụ Phan. Dù biết sẽ có mật thám rình rập, hai cậu vẫn lên đường và tìm tới chiếc cổng gỗ đơn sơ của nhà cụ.

Phần 2 – Gặp gỡ và trò chuyện. Hai cậu rón rén bước vào ngôi nhà ba gian trống trải. Một chú bé cho biết cụ đang bán gạo. Cụ vào nhà, hiền hậu mời khách ngồi, hỏi han rồi giảng giải về lòng yêu nước thương dân và tặng sách. Sau hơn một giờ, cụ xin phép ra bán gạo. Tuấn và Quỳnh được dẫn đi xem ba gian nhà tượng trưng cho ba miền, phòng đọc sách có hai bức tranh của học sinh Huế và ngôi miếu nhỏ ở góc sân.

Phần 3 – Suy ngẫm của người kể. Người kể giới thiệu ba khu vực của kinh thành Huế, cho thấy nhà cụ nằm giữa xóm bình dân ngoài châu thành. Ngôi nhà tranh do đồng bào ba kì góp tiền dựng nên là biểu tượng của khí phách dân tộc. Cụ sống thanh bạch, quý lớp trẻ; thanh niên thời ấy kính cụ như thần tượng, và Tuấn hoàn toàn mãn nguyện sau buổi gặp.

Năm ấy, sau khi bị đuổi học vì cùng bạn bè tổ chức bãi khóa ở Quy Nhơn, Tuấn ra Huế và ở trọ nhà Quỳnh, người bạn học cũ cùng cảnh ngộ, nay theo học trường Pe-lo-ranh. Ngay sáng Chủ nhật, Tuấn xin Quỳnh đưa mình tới Bến Ngự thăm cụ Phan Bội Châu. Quỳnh kể rằng học trò Huế ít khi dám tới, mà có tới thì phải rủ nhau bốn, năm người để bọn lính và chỉ điểm bớt nghi ngờ. Tuấn bảo chỉ là đi thăm một bậc đáng kính, chẳng có gì phải sợ.

Hai cậu đi một quãng ngắn, leo con dốc đất đỏ còn đầy bụi thì tới một nếp nhà cuối đường. Cổng là hai trụ gỗ đơn sơ, trên có tấm bảng đề tên nhà đọc sách của cụ; cổng dựng giữa hàng rào cây và lúc nào cũng để ngỏ. Hai cậu lễ phép đi qua khoảng sân hẹp, lên thềm xi măng. Ngôi nhà ba gian rộng nhưng trống, yên ắng đến mức Tuấn càng thêm hồi hộp. Một chú bé chừng bảy tuổi, đầu cạo chừa chỏm, chạy vào nói giọng Nghệ rằng cụ đang bán gạo ngoài kia. Ở góc sân là một cái chòi tranh nhỏ, nơi ông cụ mặc áo dài nâu đang đong gạo cho mấy chị nhà nghèo.

Cụ giao thúng gạo cho chú bé rồi chống ba toong thong thả bước vào. Tuấn được ngắm nhà chí sĩ lần đầu: chòm râu rậm, kính trắng, vầng trán cao, quần vải nội hóa, dép da, dáng đi ung dung như một ông tiên dưới bóng cây. Hai cậu chắp tay cúi chào. Cụ cười hiền, mời vào gian giữa, hỏi han chuyện học và gia đình, rồi nghiêm trang giảng về lòng yêu nước thương dân. Cụ sai người nhà lấy hai cuốn sách mỏng do cụ soạn tặng hai cậu, dặn đọc để trở thành người công dân biết lo cho nước. Trò chuyện hơn một tiếng, thấy bà con lao động tới mua gạo, cụ xin lỗi ra ngoài vì sợ người ta chờ lâu.

Chú bé dẫn hai cậu đi xem nhà: ba gian tượng trưng cho ba miền Nam – Trung – Bắc gắn bó ruột thịt; bên trái là phòng tắm, gian phải là phòng đọc sách treo hai bức tranh mực đen, một bức vẽ cá trong chậu, một bức vẽ chim trong lồng, do một nam sinh Quốc Học và một nữ sinh Đồng Khánh tặng. Ngoài sân còn một ngôi miếu nhỏ, nơi cụ thờ một người đồng chí nữ. Người kể nhân đó giới thiệu kinh thành Huế với Thành Nội, khu phố chợ, khu dinh thự các quan và khu Bảo hộ của Pháp; còn xóm Bến Ngự là nơi dân thường sinh sống. Đồng bào khắp ba kì đã chung tiền làm nên căn nhà ấy; nó là biểu tượng cho truyền thống kiên cường của dân tộc dù chủ nhân đang bị giam lỏng. Cụ sống thanh bạch, chỉ giao du với bạn đồng chí già và rất quý thanh niên. Thế hệ của Tuấn coi cụ như một vị thần sống, say mê thơ văn của cụ. Ngày đầu tới Huế, được gặp và hầu chuyện cụ Phan, Tuấn thấy lòng mình trọn vẹn niềm vui.

Ngày đầu đặt chân tới Huế, việc đầu tiên tôi muốn làm là được gặp cụ Phan Bội Châu. Quỳnh, bạn học cũ của tôi từ Quy Nhơn, dọa rằng chắc chắn sẽ bị mật thám bám theo, nhưng tôi chẳng sợ. Chúng tôi leo con dốc đất đỏ, rồi dừng lại trước chiếc cổng gỗ mở rộng có tấm bảng đề tên nhà đọc sách của cụ. Ngôi nhà vắng lặng khiến tim tôi đập rộn. Một chú bé nói giọng Nghệ chạy vào bảo cụ đang bán gạo. Rồi cụ bước vào: áo nâu, kính trắng, râu dài, chống ba toong, nụ cười hiền như một ông tiên. Cụ hỏi han chúng tôi từng chút, dặn dò phải biết thương dân, yêu nước, lại tặng mỗi đứa một cuốn sách nhỏ. Khi có người tới mua gạo, cụ xin phép ra ngoài để bà con khỏi chờ. Chúng tôi xem ba gian nhà, đứng lặng trước hai bức tranh cá chậu, chim lồng. Tôi hiểu ngôi nhà tranh ấy là niềm tự hào của cả dân tộc. Hôm đó, tôi ra về mà lòng mãn nguyện như chưa bao giờ.

Qua đôi mắt của chàng học trò Tuấn, cụ Phan Bội Châu hiện lên trước hết là một người lao động bình thường: cụ tự tay bán vài lon gạo cho người nghèo trong một chòi tranh ở góc sân. Khi bước vào gặp khách, cụ toát lên vẻ đẹp phúc hậu với chòm râu, cặp kính trắng, vầng trán cao, dáng đi thong thả. Cụ niềm nở với hai cậu học trò nhỏ, hỏi han như người ông, rồi trở nên nghiêm trang khi nói về lòng yêu nước, tặng sách để các em biết sống vì quốc dân. Cụ không để bà con mua gạo phải đợi, cho thấy tấm lòng trọng dân. Ngôi nhà ba gian tượng trưng ba miền, hai bức tranh cá chậu – chim lồng nói lên thân phận bị giam lỏng, còn ngôi nhà do đồng bào góp dựng nói lên lòng dân kính yêu cụ. Chân dung ấy giải thích vì sao thanh niên thời Tuấn tôn thờ cụ như một vị thần sống.

• Tuấn ra Huế, ở nhờ nhà Quỳnh → sáng Chủ nhật xin đi thăm cụ Phan.
• Quỳnh cảnh báo có mật thám → Tuấn vẫn quyết đi.
• Tới cổng gỗ luôn mở, bảng tên nhà đọc sách → nhà ba gian vắng lặng.
• Chú bé báo cụ đang bán gạo → cụ chống ba toong vào nhà.
• Cụ hỏi han, dạy về lòng yêu nước, tặng sách → xin phép ra bán gạo cho dân.
• Hai cậu xem nhà: ba gian – ba miền, tranh cá chậu – chim lồng, miếu nhỏ.
• Người kể nói về Huế, về ý nghĩa ngôi nhà tranh và lòng kính trọng của thanh niên với cụ.
• Tuấn mãn nguyện sau ngày đầu ở Huế.

Đoạn trích kể chuyện Tuấn và Quỳnh, hai cậu học trò, tới thăm cụ Phan Bội Châu nơi căn nhà tranh ở Bến Ngự, bất chấp nguy cơ bị mật thám theo dõi. Cụ Phan, khi ấy đang tự tay bán gạo cho người nghèo, đón tiếp hai cậu hết sức gần gũi, khuyên dạy về lòng yêu nước và tặng sách. Hai cậu được xem căn nhà có ba gian ứng với ba miền đất nước cùng hai bức tranh gợi cảnh tù hãm của cụ. Người kể khẳng định căn nhà mà nhân dân chung tay xây cho cụ chính là hình ảnh của tinh thần bất khuất và lòng dân hướng về cụ. Tuấn trở về với niềm vui trọn vẹn và lòng kính phục sâu sắc.

Kết luận

Khi tóm tắt đoạn trích, em cần giữ đúng trình tự: lên đường → gặp cụ Phan → trò chuyện, nhận sách → xem nhà → lời suy ngẫm của người kể. Đừng bỏ qua các chi tiết mang ý nghĩa biểu tượng như chòi bán gạo, cổng luôn mở, ba gian nhà và hai bức tranh, vì đó là chìa khóa để trả lời câu hỏi về yếu tố phi hư cấu – hư cấu trong SGK.

Xem thêm:

• Soạn bài Ngôi nhà tranh của cụ Phan Bội Châu ở Bến Ngự
• Tóm tắt Tôi đã học tập như thế nào? (Go-rơ-ki)
• Soạn bài Nhớ con sông quê hương