Tóm tắt Cái chúc thư (Vũ Đình Long) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Cụ Di Lung ốm nặng mà chưa có di chúc, Hy Lạc rủ hai kẻ hầu là Khiết và Lý bày mưu lập chúc thư giả. Khiết khoác đồ của cụ Di Lung, ngồi trong phòng tối đọc ý nguyện cho công chứng viên ghi. Hắn để toàn bộ gia tài cho Hy Lạc nhưng thêm phụ khoản tặng Lý và tặng chính mình mỗi người hai trăm ngàn đồng. Hy Lạc uất ức mà không dám nói, vì sợ lộ chuyện.

Vì cụ Di Lung bệnh nặng, có thể qua đời bất cứ lúc nào, Hy Lạc lo mất phần gia tài nên bàn với Khiết và Lý mời công chứng viên đến lập chúc thư giả. Khiết run sợ vì tội giả mạo chữ kí rất nặng, nhưng được Hy Lạc trấn an rằng tay phải ông cụ đã liệt, khỏi cần kí. Lý mang quần áo, mũ trùm đầu, áo măng tô của ông cụ ra cho Khiết mặc. Khiết sai đóng cửa, kéo rèm cho phòng thật tối rồi ngồi vào ghế bành. Trước mặt công chứng viên Thận Trọng và hai thư kí, Khiết dặn trả nợ, dặn chôn cất đơn giản, rồi chỉ định Hy Lạc là người duy nhất hưởng gia tài. Nhưng sau đó hắn thêm phụ khoản cho Lý hai trăm ngàn đồng, buộc Lý phải lấy Khiết, và để cho chính “Lê Văn Khiết” thêm hai trăm ngàn đồng nữa. Hy Lạc chỉ dám chửi thầm. Chúc thư được lập xong, tờ văn bản được giữ lại tại văn phòng công chứng.

Lớp thứ III. Hy Lạc nài Khiết giúp mình, hứa nếu được thừa kế thì Khiết cũng sung sướng suốt đời. Khiết lo bị tù vì giả chữ kí; Hy Lạc bảo tay phải cụ Di Lung liệt đã hai tháng, chỉ cần nói không kí được. Khiết đành liều.

Lớp thứ IV. Lý đem gói quần áo của ông cụ ra. Khiết vội thay đồ, quàng khăn, đội mũ trùm đầu, khoác thêm áo măng tô. Hắn vừa sợ lây bệnh vừa hồi hộp, nhưng Lý khen giống, còn đùa rằng ông cụ đã “sống lại”. Lý xuống mời công chứng viên.

Lớp thứ V. Khiết bảo Hy Lạc đóng cửa, kéo rèm, kê lại bàn ghế cho thật tối để khỏi lộ. Nghe có người lên, hắn vội ngồi vào ghế bành, bắt đầu nhập vai ông bác sắp chầu Phật.

Lớp thứ VI. Thận Trọng cùng hai thư kí đến. Khiết nhờ hai thư kí làm chứng, giữ Hy Lạc và Lý ở lại. Hắn dặn trả món nợ hai trăm mười đồng ở hiệu ăn Phú Huỳnh, dặn đám tang làm đơn giản, rồi chỉ định Hy Lạc hưởng gia tài toàn bộ. Tiếp đó, Khiết thêm phụ khoản tặng Lý hai trăm ngàn đồng, kèm điều kiện phải lấy Khiết; rồi tặng chính Khiết hai trăm ngàn đồng vì “tận tâm và trung thành”. Hy Lạc vừa nói xấu Khiết đã bị dọa tăng lên ba trăm ngàn, Lý phải can. Khiết viện cớ tay liệt để khỏi kí, hai thư kí kí làm chứng. Chúc thư được giữ lại tại văn phòng công chứng, Hy Lạc xin bản sao và hứa trả phí.

Cụ Di Lung giàu có nhưng đang lâm bệnh nặng, chưa định được ai sẽ hưởng gia tài. Hy Lạc, cháu ruột của cụ, sợ mất phần nên cùng Khiết, người hầu của mình, và Lý, người hầu của cụ, bàn kế mời công chứng viên đến làm một tờ chúc thư giả, trong đó Khiết sẽ đóng vai ông cụ.

Trước giờ diễn, Hy Lạc dỗ dành Khiết: nếu việc thành, anh ta cứu cậu khỏi chết, cậu sẽ được thừa kế, được lấy người mình yêu và sẽ chẳng quên ơn Khiết. Khiết thì run, vì giả mạo chữ kí là trọng tội. Hy Lạc gạt đi: tay phải ông cụ bị tê liệt đã hai tháng nay, cứ bảo không kí được là xong. Khiết đành liều.

Lý mang ra một gói áo quần ông cụ hay mặc. Khiết cuống quýt thay áo, quàng khăn, đội mũ trùm, khoác thêm áo măng tô. Hắn than áo rộng, sợ mặc đồ người ốm thì lây bệnh, lòng cứ bồi hồi; Hy Lạc giục phải quyết tâm. Lý ngắm rồi bảo giống lắm, sau đó xuống mời công chứng viên. Khiết dặn mọi người phải đỡ đần mình.

Còn lại hai người, Khiết bắt Hy Lạc đóng cửa ra vào, cửa sổ, kéo hết rèm, dịch bàn, kê lại ghế bành, phòng càng tối càng khó bị phát hiện. Nghe tiếng người lên, hắn ngồi phịch vào ghế, nói giọng ông bác sắp chầu Phật. Hy Lạc thì tự nhủ chỉ vì tình yêu mà phải làm điều mờ ám.

Công chứng viên Thận Trọng đến cùng hai thư kí. Khiết nhờ hai người thư kí làm chứng cho đỡ mất thời gian, lại xin để Hy Lạc với Lý ở lại vì là người nhà thân tín. Hắn bắt đầu đọc: trả hết công nợ, kể cả hai trăm mười đồng còn nợ hiệu ăn Phú Huỳnh; chôn ở đâu cũng được, chỉ đừng gần bọn quan tham; đám tang làm đơn sơ cho đỡ tốn. Rồi hắn chỉ định Hy Lạc là người duy nhất hưởng gia tài, hưởng toàn bộ nhà đất, tiền bạc, đồ đạc, tước quyền của mọi họ hàng khác. Hy Lạc và Lý vờ khóc lóc thảm thiết.

Bất ngờ, Khiết đọc tiếp các phụ khoản. Hắn để lại cho Lý hai trăm ngàn đồng, với điều kiện Lý phải lấy Khiết làm chồng. Lý giả vờ ngất, trong bụng mừng thầm. Chưa hết, hắn còn để cho “Lê Văn Khiết” hai trăm ngàn đồng vì lòng trung thành. Hy Lạc sững sờ, chửi thầm Khiết là đồ phản bội, lên tiếng chê Khiết rượu chè, không xứng có tên trong chúc thư. Khiết liền bảo nếu ai làm ông giận thì sẽ tăng lên ba trăm ngàn. Lý vội khuyên Hy Lạc thôi đi kẻo Khiết làm thật; Hy Lạc đành nuốt giận, còn sợ Khiết nghĩ thêm phụ khoản khác.

Khi Thận Trọng mời kí, Khiết nói tay bị liệt. Công chứng viên ghi chú việc ấy đúng luật, rồi để hai thư kí kí làm chứng. Khiết xin giữ tờ chúc thư nhưng bị từ chối, vì văn bản phải giữ lại tại văn phòng công chứng; Thận Trọng hứa sẽ mang bản sao đến. Hy Lạc vồn vã nhận sẽ trả phí, Khiết sai Lý tiễn khách. Màn kịch kết thúc với một tờ chúc thư giả mà ai cũng tưởng hợp pháp.

Bác Di Lung ốm nặng quá, tôi sợ bác mất đi mà chưa kịp để lại gì cho tôi, thế là mất cả gia tài lẫn người tôi yêu. Tôi bàn với thằng Khiết, người hầu của tôi, và chị Lý hầu bác, mời công chứng về làm chúc thư, để Khiết giả làm bác. Thằng Khiết run như cầy sấy, tôi phải dỗ mãi nó mới chịu.

Chị Lý mang quần áo của bác ra, Khiết mặc vào trông cũng ra dáng ông cụ. Nó bắt tôi đóng cửa, kéo rèm, kê ghế cho tối om. Ông công chứng Thận Trọng lên, Khiết đọc rất trơn tru: trả nợ, chôn cất đơn giản, để toàn bộ gia tài cho tôi. Tôi mừng quá, vờ khóc cho ra vẻ.

Ai ngờ nó đọc tiếp phụ khoản: để cho chị Lý hai trăm ngàn đồng, bắt chị lấy nó; rồi để cho chính nó thêm hai trăm ngàn đồng nữa! Tôi tức điên, vừa mở miệng chê nó thì nó dọa tăng lên ba trăm ngàn. Chị Lý kéo tay tôi, bảo nó làm thật đấy. Tôi đành im, chỉ mong nó đừng nghĩ ra thêm phụ khoản nào. Chúc thư xong xuôi, tôi còn phải tươi cười hứa trả tiền phí cho ông công chứng. Giữ được gia tài thật, nhưng tôi vừa bị chính thằng đầy tớ của mình chơi một vố đau.

Cậu Hy Lạc nhờ tôi giả làm cụ Di Lung để lập chúc thư. Thoạt đầu tôi sợ lắm, vì giả mạo là tội tù, nhưng nghe cậu nói tay cụ đã liệt, khỏi phải kí, tôi liều. Chị Lý đưa quần áo, khăn, mũ, áo măng tô của cụ cho tôi mặc. Tôi bảo cậu đóng hết cửa, kéo rèm cho tối, rồi ngồi vào ghế bành chờ.

Ông công chứng lên, tôi giữ giọng ông già yếu, dặn trả nợ, dặn đám ma làm đơn sơ, rồi lập cậu Hy Lạc thừa kế cả gia tài, đúng như đã hứa. Nhưng đã đóng vai ông cụ thì tôi cũng phải “thương” người hầu một chút: tôi để cho chị Lý hai trăm ngàn đồng, kèm điều kiện chị lấy tôi, và để cho tôi hai trăm ngàn đồng nữa vì lòng trung thành. Cậu Hy Lạc cuống lên chê tôi rượu chè, tôi bèn dọa tăng thành ba trăm ngàn, thế là cậu im thin thít. Tôi viện cớ tay liệt, hai thư kí kí làm chứng thay. Màn kịch trót lọt; tôi có tiền, có vợ, mà cậu chủ chẳng thể kêu ai.

Phần 1 – Chuẩn bị màn kịch (lớp III, IV, V). Hy Lạc dỗ dành để Khiết chịu đóng giả ông cụ, gạt đi nỗi sợ tội giả chữ kí bằng lí do tay ông cụ đã liệt. Lý đem quần áo của cụ ra; Khiết hoá trang, bắt đóng cửa, kéo rèm cho tối rồi ngồi vào ghế bành chờ công chứng viên.

Phần 2 – Lập chúc thư (lớp VI). Trước công chứng viên Thận Trọng và hai thư kí, Khiết dặn trả nợ, chôn cất giản dị, chỉ định Hy Lạc hưởng gia tài toàn bộ. Rồi hắn thêm phụ khoản chia cho Lý và cho chính mình mỗi người hai trăm ngàn đồng, buộc Lý lấy mình. Hy Lạc phẫn uất nhưng bị dọa và bị Lý can nên đành im. Khiết lấy cớ tay liệt để khỏi kí; chúc thư được lập xong và nằm lại ở văn phòng công chứng.

Vở Gia tài xoay quanh chuyện ông già Di Lung đi tìm người thừa kế. Khi ông lâm bệnh nặng, người cháu Hy Lạc bàn với Khiết và Lý mời công chứng viên đến lập chúc thư giả, để Khiết cải trang làm ông cụ đọc ý nguyện. Màn lập chúc thư (Hồi IV) là đoạn được chọn vào SGK: kẻ đóng vai vừa chia gia tài cho Hy Lạc vừa lén chia phần lớn tiền mặt cho Lý và cho chính mình. Theo phần giới thiệu trong sách, sau đó ông Di Lung đột nhiên khoẻ lại; ba người dù rất hoảng sợ vẫn tìm được cách làm ông tin rằng tờ chúc thư giả chính là do ông tự tay lập.

Kết luận

Khi tóm tắt Cái chúc thư, em cần giữ đúng trình tự bốn lớp kịch: bàn mưu, hoá trang, sắp đặt phòng tối, lập chúc thư. Chi tiết không được bỏ sót là cú lật ở cuối: kẻ được thuê đóng vai lại tự chia tiền cho mình, khiến chủ mưu tức tối mà không dám hé răng. Đó chính là tình huống khôi hài làm nên tiếng cười châm biếm lòng tham của đoạn trích.

Xem thêm:

• Cái chúc thư (Vũ Đình Long): tác giả, tác phẩm, soạn bài
• Mục lục Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo