Bắt nạt của Nguyễn Thế Hoàng Linh là văn bản đọc thứ ba trong Bài 1 “Tôi và các bạn”, sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức (tập 1). Bằng giọng thơ hồn nhiên, hóm hỉnh, bài thơ nói về một chuyện rất nghiêm túc ở trường học: thói bắt nạt. Bài viết tổng hợp nội dung văn bản, thông tin tác giả, xuất xứ, thể thơ, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật, ý nghĩa nhan đề và sơ đồ tư duy.
Nội dung văn bản Bắt nạt
Bài thơ của một tác giả đương đại, còn được bảo hộ bản quyền, nên ở đây chỉ trích khổ mở đầu và tóm lược các khổ còn lại. Em đọc toàn văn trong SGK hoặc tại trang bài thơ Bắt nạt.
Bài thơ gồm 8 khổ, mỗi khổ 4 dòng, mỗi dòng 5 chữ. Khổ đầu như một lời tuyên bố thẳng thắn:
“Bắt nạt là xấu lắm / Đừng bắt nạt, bạn ơi / Bất cứ ai trên đời / Đều không cần bắt nạt”
Ở hai khổ tiếp theo, nhà thơ dồn dập hỏi người đọc: sao không dành thời gian học hát, nhảy híp-hóp, sao không thử ăn mù tạt để đối diện thử thách, cớ gì lại đi thử sức với kẻ yếu hơn mình. Khổ thứ tư nói về những bạn nhút nhát: họ giống như thỏ non, đáng được yêu thương chứ không phải bị trêu chọc.
Khổ năm và khổ sáu là chuỗi lời khuyên mở rộng dần: không được bắt nạt người lớn hay trẻ nhỏ, không được bắt nạt nước khác, con mèo, con chó, kể cả trái cây – nghĩa là đừng bắt nạt ai cả, vì thói xấu này rất dễ lây lan. Hai khổ cuối, nhân vật “tớ” hóm hỉnh đề nghị: bạn nào bị bắt nạt cứ đưa bài thơ này cho kẻ bắt nạt và bảo họ tìm đến tớ; dù đã quen bị người khác ức hiếp, tớ vẫn chẳng muốn ức hiếp ai, vì đó là việc rất đáng chê.
Thông tin tác giả Nguyễn Thế Hoàng Linh
Nguyễn Thế Hoàng Linh là nhà thơ, nhà văn được nhiều bạn đọc biết đến từ những bài thơ đăng trên các diễn đàn mạng, phần lớn trước khi được chọn in thành sách.
Về sự nghiệp, Nguyễn Thế Hoàng Linh viết cả thơ lẫn văn xuôi. Các tập thơ đã in gồm Mầm sống, Uống một ngụm nước biển, Em giấu gì ở trong lòng thế, Bé tập tô, Mật thư, Ra vườn nhặt nắng… Về văn xuôi có Chuyện của thiên tài (tiểu thuyết), Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng, Văn chương động…
Thơ ông viết cho thiếu nhi có giọng hồn nhiên, trong trẻo, nhiều liên tưởng ngộ nghĩnh, cách nói gần với lời ăn tiếng nói của trẻ em ngày nay. Dù viết về điều nghiêm túc, ông vẫn chọn lối vui tươi, dí dỏm, khiến người đọc nhỏ tuổi dễ nhớ, dễ thấm.
Thông tin tác phẩm Bắt nạt
Phần này giải đáp những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu bài thơ.
Xuất xứ bài thơ Bắt nạt
Bài thơ in trong tập thơ thiếu nhi Ra vườn nhặt nắng (NXB Thế giới, Hà Nội, 2017), sau đó được chọn vào SGK Ngữ văn 6 Kết nối tri thức.
Thể thơ và phương thức biểu đạt
- Thể thơ: năm chữ (mỗi dòng 5 tiếng), chia khổ 4 dòng.
- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.
- Người nói trong bài: xưng “tớ”, gọi người đọc là “bạn” – cách xưng hô của bạn bè cùng trang lứa.
Bố cục: bài thơ Bắt nạt có mấy phần?
Bài thơ có thể chia làm 4 phần:
- Phần 1 (khổ 1): khẳng định bắt nạt là xấu và khuyên không nên bắt nạt.
- Phần 2 (khổ 2, 3, 4): gợi ý những việc hay nên làm thay cho bắt nạt; bày tỏ sự yêu thương với những bạn nhút nhát.
- Phần 3 (khổ 5, 6): đừng bắt nạt bất kì ai, bất cứ điều gì, vì bắt nạt dễ lây.
- Phần 4 (khổ 7, 8): lời đề nghị hóm hỉnh của “tớ” và thái độ dứt khoát không bắt nạt người khác.
Giá trị nội dung
Bài thơ lên tiếng về vấn nạn bắt nạt, tức là cậy mạnh chèn ép người yếu hơn mình, một chuyện khá phổ biến ở lứa tuổi học trò. Tác giả phê phán hành vi xấu ấy, đứng về phía người bị bắt nạt, đồng thời khuyên mọi người dùng thời gian và sức lực vào những việc có ích, biết yêu thương thay vì trêu chọc người khác.
Giá trị nghệ thuật
- Thể thơ năm chữ ngắn gọn, nhịp nhanh, dễ thuộc.
- Điệp ngữ (“đừng bắt nạt”, “bắt nạt”) lặp lại nhiều lần, nhấn mạnh thông điệp.
- Câu hỏi tu từ, phép so sánh (bạn nhút nhát như thỏ non) và nhiều liên tưởng bất ngờ (mù tạt, trái cây).
- Giọng thơ trong trẻo, hóm hỉnh, như lời một người bạn nói với bạn, khiến lời khuyên không khô cứng.
Ý nghĩa nhan đề Bắt nạt
Nhan đề ngắn gọn, gọi thẳng tên hành vi mà bài thơ muốn phê phán. Đặt hai chữ “bắt nạt” lên đầu bài, tác giả như kéo vấn đề ra ánh sáng để mọi người cùng nhìn thẳng vào nó, thay vì làm ngơ hay coi đó là trò đùa vô hại.
Sơ đồ tư duy bài thơ Bắt nạt
Sơ đồ dưới đây giúp em ôn nhanh các ý chính về bài thơ.
Bài học rút ra từ bài thơ Bắt nạt
Từ bài thơ, em có thể rút ra mấy điều:
- Bắt nạt là hành vi xấu, gây tổn thương cho người khác và cho chính môi trường học tập của mình.
- Người mạnh thật sự là người dám đối diện thử thách, không phải người đi chèn ép kẻ yếu.
- Thấy bạn bị bắt nạt, đừng im lặng: hãy đứng về phía bạn, chia sẻ với thầy cô, cha mẹ.
- Hãy dành thời gian cho những sở thích lành mạnh như học hát, nhảy, chơi thể thao.
Lời kết
Bắt nạt là bài thơ ngắn, vui mà thấm. Với giọng một người bạn nhỏ tuổi, Nguyễn Thế Hoàng Linh đã giúp các em học sinh lớp 6 nhận ra rằng tử tế và yêu thương mới là điều đáng làm mỗi ngày.
Xem thêm:
- Soạn bài Bắt nạt – Ngữ văn 6 Kết nối tri thức
- Bài thơ Bắt nạt (Nguyễn Thế Hoàng Linh)
- Bài học đường đời đầu tiên: tác giả, tác phẩm