Soạn bài Mẹ hiền dạy con – Ngữ văn 6 chương trình cũ ngắn gọn, đầy đủ

Đọc truyện Mẹ hiền dạy con và lập bảng tóm tắt năm sự việc đã diễn ra giữa mẹ con thầy Mạnh Tử (thuở nhỏ), theo mẫu.

Trả lời:

Ý nghĩa của việc dạy con trong ba sự việc đầu là gì? Trong hai sự việc sau là gì? Ở hai sự việc về sau, về ý nghĩa có gì khác với ba sự việc đầu? Hãy nêu lên tác dụng của cách dạy con của bà mẹ thầy Mạnh Tử.

Trả lời:

• Ba sự việc đầu: bà mẹ tìm cho con một nơi ở tốt. Trẻ nhỏ hay bắt chước những gì nhìn thấy, nên bà dời nhà hai lần để con được sống cạnh trường học, nơi con học điều hay lẽ phải. Ý nghĩa: môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách.
• Hai sự việc sau: bà dạy con bằng chính cách cư xử của mình: giữ chữ tín, không nói dối con (mua thịt lợn sau câu nói đùa) và nghiêm khắc khi con lười học (cắt đứt tấm vải để con thấy bỏ học dở dang là công sức đổ đi).
• Điểm khác: ba sự việc đầu là tạo điều kiện bên ngoài; hai sự việc sau tác động trực tiếp vào đạo đức và ý chí của con, bằng tấm gương và sự nghiêm khắc của người mẹ.
• Tác dụng: Mạnh Tử thấm thía bài học, từ đó chăm chỉ học hành, sau trở thành bậc đại hiền.

Em hình dung bà mẹ Mạnh Tử là người như thế nào?

Trả lời:

Bà mẹ thầy Mạnh Tử là người thương con hết mực nhưng không nuông chiều. Bà tinh tế, hiểu tâm lí trẻ nhỏ nên biết chọn chỗ ở tốt cho con; bà sống trung thực, coi trọng chữ tín, dù chỉ là lời hứa đùa với con; bà nghiêm khắc, quyết liệt khi con mắc lỗi, sẵn sàng hi sinh tấm vải mình vất vả dệt để con tỉnh ngộ. Đó là một người mẹ, đồng thời là một người thầy mẫu mực.

Nêu nhận xét về cách viết truyện trung đại Mẹ hiền dạy con.

Trả lời:

• Cốt truyện đơn giản, các sự việc nối tiếp nhau theo trình tự thời gian, ngắn gọn, rõ ràng.
• Chi tiết được chọn lọc kĩ, giàu ý nghĩa (ba lần dời nhà, miếng thịt lợn, tấm vải bị cắt đứt).
• Ít miêu tả nội tâm; tính cách nhân vật bộc lộ qua hành động và lời nói ngắn gọn.
• Mang tính giáo huấn rõ: câu chuyện có thật được kể lại để nêu gương, khuyên răn người đọc.

Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về việc: Bà mẹ thầy Mạnh Tử đang ngồi dệt vải trông thấy con bỏ học về nhà chơi, liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung.

Trả lời: (đoạn văn tham khảo)

Chi tiết bà mẹ cắt đứt tấm vải khiến em vừa sững sờ vừa cảm phục. Tấm vải là thành quả bao ngày khó nhọc, là cái ăn cái mặc của hai mẹ con, vậy mà bà không tiếc. Bà muốn con hiểu rằng học hành giống như dệt vải, phải kiên trì từng sợi mới thành tấm; bỏ dở giữa chừng thì mọi công sức trước đó đều thành vô ích. Cách dạy ấy tuy quyết liệt nhưng không có lời mắng nhiếc, chỉ một hành động lặng lẽ mà khiến Mạnh Tử nhớ suốt đời. Em hiểu đằng sau sự nghiêm khắc ấy là tình thương và kì vọng lớn lao của người mẹ.

Từ chuyện mẹ thầy Mạnh Tử xưa, em có suy nghĩ gì về đạo làm con của mình.

Trả lời:

Đọc chuyện mẹ thầy Mạnh Tử, em thấy cha mẹ nào cũng dành cho con những gì tốt nhất, có khi phải hi sinh rất nhiều. Đạo làm con trước hết là biết vâng lời, chăm chỉ học tập, không phụ lòng cha mẹ. Con cũng cần sống trung thực, biết nhận lỗi và sửa lỗi khi cha mẹ nhắc nhở, hiểu rằng sự nghiêm khắc của cha mẹ là vì mình. Ngoài ra, em sẽ cố gắng giúp đỡ việc nhà, hỏi han, chăm sóc bố mẹ để đền đáp phần nào công ơn sinh thành, dưỡng dục.

Có hai yếu tố Hán Việt đồng âm: tử (chết), tử (con). Cho biết các kết hợp sau được sử dụng với nghĩa nào? Công tử, tử trận, bất tử, hoàng tử, đệ tử, cảm tử.

Trả lời:

• “Tử” nghĩa là chết: tử trận (chết ở trận), bất tử (không chết), cảm tử (dám chết, không sợ chết).
• “Tử” nghĩa là con: công tử (con nhà quan), hoàng tử (con vua), đệ tử (học trò, người theo học, coi như con em).