Soạn bài Cổng trường mở ra (Lý Lan) – Ngữ văn 7 chương trình cũ

Sau khi đọc, hãy tóm tắt nội dung của văn bản Cổng trường mở ra bằng một vài câu ngắn gọn. (Trả lời câu hỏi: Tác giả viết về cái gì, việc gì?)

Trả lời:

Văn bản ghi lại những suy nghĩ của một người mẹ thức trắng, ngay trước buổi sáng con được mẹ đưa tới trường dự lễ khai giảng vào lớp Một. Ngắm con ngủ, mẹ nhớ lại ngày đầu tiên đi học của chính mình, nghĩ tới lễ khai giảng ở Nhật Bản và gửi gắm niềm tin rằng phía sau cánh cổng ấy, những điều tốt đẹp đang chờ con.

Đêm trước ngày khai trường, tâm trạng của người mẹ và đứa con có gì khác nhau? Điều đó biểu hiện ở những chi tiết nào trong bài?

Trả lời:

Sự đối lập ấy làm nổi bật tình thương của mẹ: con càng vô tư, mẹ càng thức trắng vì con.

Theo em, tại sao người mẹ lại không ngủ được? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường để lại ấn tượng thật sâu đậm trong tâm hồn người mẹ?

Trả lời:

• Lí do mẹ không ngủ: mọi thứ cho buổi sáng đã chuẩn bị xong, nên mẹ thức không phải vì lo thiếu sót. Mẹ thức vì xúc động: con sắp bước vào một chặng đường mới của cuộc đời; mẹ muốn ngày khai trường đầu tiên thật sự có ý nghĩa và in sâu trong lòng con; và chính buổi lễ sắp tới của con đã đánh thức kỉ niệm đi học thuở bé của mẹ.
• Chi tiết cho thấy ấn tượng sâu đậm: mẹ vẫn nhớ như in buổi bà ngoại dắt tay mẹ đến trường, cảm giác bơ vơ, hoảng hốt khi cánh cổng khép lại còn bà thì ở phía bên ngoài. Dù đã nhiều năm trôi qua, chỉ cần nhắm mắt, mẹ dường như lại nghe vang lên tiếng đọc bài trầm bổng của áng văn quen thuộc về buổi tựu trường mà mẹ từng học.

Có phải người mẹ đang trực tiếp nói với con không? Theo em, người mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác dụng gì?

Trả lời:

• Không. Đứa con đang ngủ say nên mẹ không hề nói thành lời với con. Mẹ đang nói với chính mình, tự trò chuyện trong lòng như đang viết nhật kí; chữ “con” trong bài là cách mẹ hướng những suy nghĩ ấy về phía đứa con thân yêu.
• Tác dụng: hình thức độc thoại giúp tác giả diễn tả được những tâm tư kín đáo, những điều sâu lắng mà khi nói thành lời trực tiếp thì khó bày tỏ trọn vẹn. Giọng văn nhờ thế trở nên thủ thỉ, chân thành, dễ đi vào lòng người đọc; mỗi người con khi đọc đều có thể hình dung đó là tiếng lòng của mẹ mình.

Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?

Trả lời:

Đó là câu: “Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này”. Câu văn nói về giáo dục bằng một cách so sánh dễ hiểu: chỉ một lệch lạc nhỏ ở trường học cũng có thể để lại hậu quả rất lớn cho cả một thế hệ. Vì vậy, nhà trường và xã hội phải hết sức cẩn trọng, chu đáo trong việc dạy dỗ trẻ em.

Người mẹ nói: “Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”. Đã bảy năm bước qua cánh cổng trường, bây giờ em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?

Trả lời:

Đây là câu hỏi mở, em trả lời bằng trải nghiệm của mình. Có thể nêu các ý:

• Đó là thế giới của tri thức: từ những con chữ đầu tiên đến các môn học giúp em hiểu thiên nhiên, lịch sử, con người và đất nước.
• Đó là thế giới của tình cảm: thầy cô dìu dắt, bạn bè cùng học cùng chơi, những kỉ niệm buồn vui của tuổi học trò.
• Đó là nơi em học cách làm người: biết lễ phép, biết sống tập thể, biết chịu trách nhiệm với việc mình làm.
• Đó còn là cánh cửa mở ra ước mơ: nhà trường trang bị cho em hành trang để sau này bước vào cuộc sống rộng lớn.

Một bạn cho rằng, có rất nhiều ngày khai trường nhưng ngày khai trường để vào lớp Một là ngày có ấn tượng sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi con người. Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?

Trả lời:

Em tán thành ý kiến ấy. Buổi khai giảng năm lớp Một là lần đầu tiên em rời vòng tay gia đình để bước vào một môi trường hoàn toàn mới: trường lớp lạ, thầy cô lạ, bạn bè lạ. Cảm giác vừa háo hức vừa rụt rè, vừa tự hào vì được làm học sinh vừa bỡ ngỡ khi bố mẹ đứng lại ngoài cổng, nên nó in rất đậm trong trí nhớ. Những lần khai giảng sau, em đã quen trường quen bạn nên cảm xúc không còn mới mẻ như thế. Dĩ nhiên, với một số bạn, ngày vào lớp Sáu hay lớp Mười cũng rất đáng nhớ, nhưng ngày đầu tiên đi học vẫn là dấu mốc đặc biệt nhất.

Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình.

Trả lời: (đoạn văn tham khảo)

Sáng hôm ấy, mẹ chải tóc cho em thật kĩ rồi buộc lên một chiếc nơ đỏ. Chiếc cặp mới tinh có hình chú gấu cứ cọ vào lưng em suốt quãng đường đến trường. Sân trường đông nghịt người, tiếng trống thì to, cờ hoa thì nhiều, em nắm chặt tay mẹ không dám buông. Đến lúc cô giáo gọi tên xếp hàng, em quay lại nhìn mẹ và bật khóc. Một bạn gái đứng cạnh chìa cho em chiếc khăn tay nhỏ, thì thầm rằng lát nữa hai đứa sẽ ngồi cạnh nhau. Thế là chúng em ngồi chung bàn suốt năm lớp Một. Mỗi lần đi qua cổng trường cũ, em lại nhớ chiếc nơ đỏ, tiếng trống vang và bàn tay nhỏ chìa ra giữa buổi sáng đầu tiên ấy.