Soạn bài Bản tin về hoa anh đào (Nguyễn Vĩnh Nguyên) – Ngữ văn 7 Kết nối tri thức

Đề bài: Theo em, nhan đề Bản tin về hoa anh đào có thể gợi lên ở người đọc những suy đoán gì về nội dung của bài tản văn?

Trả lời:
Đọc nhan đề, người đọc dễ đoán đây là một mẩu tin báo chí: hoa anh đào năm nay nở lúc nào, ở đâu, đẹp hay không. Cũng có thể nghĩ văn bản sẽ giới thiệu về loài hoa này hoặc về một lễ hội hoa. Thật ra, chữ “bản tin” trong nhan đề là một cách “đánh lạc hướng” thú vị: bài viết không đưa tin về hoa, mà kể về người viết bản tin – một nhà báo ở Đà Lạt – và nói lên suy nghĩ của tác giả về ý nghĩa của những bản tin nhỏ ấy. Nhan đề vì vậy vừa gây tò mò, vừa dẫn người đọc đi từ chuyện một bông hoa đến chuyện cách sống của con người.

Đề bài: Liệt kê những từ ngữ thể hiện trực tiếp ý kiến đánh giá của tác giả đối với các bản tin nhỏ mà người bạn nhà báo đã viết về hoa anh đào. Em nhận xét như thế nào về ý kiến đánh giá đó?

Trả lời:

• Các từ ngữ đánh giá trực tiếp: “đáng nể phục” (điều tác giả quý nhất ở bạn mình), bản tin được viết “như một bài thơ”, với “niềm hứng khởi, hân hoan”; bản tin là một “thông điệp giá trị”; việc nó xuất hiện mỗi năm là điều “vô cùng ý nghĩa”; nếu báo chí có nhiều tin về hoa thì tâm hồn con người sẽ “tốt lành biết mấy”.
• Nhận xét: Tác giả đánh giá rất cao những bản tin tưởng như nhỏ bé. Ông đặt chúng cao hơn cả những bài điều tra hay kí sự đường xa của người bạn. Lời đánh giá ấy không phải khen cho có: tác giả đưa ra lí do rõ ràng (bản tin giúp người ta nhìn hoa cỏ như một phần quan trọng của thành phố), nên vừa chân thành, vừa thuyết phục. Qua đó, ta thấy tác giả là người coi trọng cái đẹp bình dị và hiểu được tấm lòng của bạn mình.

Đề bài: Vì sao tác giả lại cho rằng để viết một bản tin về hoa anh đào, người bạn của mình đã phải vượt qua nhiều “khó khăn”, “chướng ngại”? Những “khó khăn”, “chướng ngại” được nêu lên đó cho biết gì về cách sống và thái độ ứng xử với thiên nhiên của con người trong cuộc sống hiện đại?

Trả lời:
a. Vì sao phải vượt qua khó khăn, chướng ngại:

• Từ phía người đọc: nhiều người coi tin về hoa là “thứ xa xỉ viễn mơ”. Họ muốn báo chí đưa những tin gắn với miếng cơm manh áo, những chuyện giật gân. Một bản tin về hoa nằm trên trang báo dễ trở nên “lạc lõng”; có người còn thắc mắc chuyện hoa nở hay hoa tàn thì có ích gì cho cuộc sống.
• Từ phía người viết: chính anh nhà báo cũng phải tự hỏi chuyện về hoa “có phải hoặc có nên là một bản tin” hay không. Anh phải trăn trở rất lâu, giống như hoàng tử bé băn khoăn trước bông hoa của mình, rồi mới đi đến “quyết định vô cùng táo bạo”: coi tin tức về hoa cũng xứng đáng như mọi tin tức khác.

b. Điều những khó khăn ấy cho thấy: Con người trong cuộc sống hiện đại thường bị cuốn vào nhịp sống vội vã, mải lo mưu sinh và chạy theo thông tin “nóng”. Nhiều người coi thiên nhiên là thứ phụ, thậm chí thờ ơ khi cây cổ thụ bị đốn hạ. Họ ít khi dừng lại để rung động trước một mùa hoa, ít tự hỏi điều gì thật sự làm nên vẻ đẹp nơi mình đang sống. Đó là một lối sống thiếu cân bằng, xa rời tự nhiên.

Đề bài: Hãy làm rõ sự đồng điệu về tâm hồn giữa tác giả và nhân vật được nói tới trong bài tản văn.

Trả lời:

• Cùng yêu Đà Lạt và hoa cỏ Đà Lạt: người bạn kiên trì viết tin về hoa anh đào mỗi năm; tác giả thì năm nào cũng đón đọc và trân trọng những bản tin đó.
• Tác giả hiểu nỗi lòng của bạn: dù không ở trong đầu bạn, tác giả vẫn hình dung được những trăn trở của anh khi lần đầu định viết tin về hoa, hình dung cả cảnh anh ngồi ở quán cà phê quen dưới gốc anh đào. Chỉ người có cùng tâm hồn mới đoán được những băn khoăn âm thầm như vậy.
• Cùng một quan niệm sống: cả hai đều tin rằng hoa cỏ là “nhân vật chính lặng lẽ làm nên nhan sắc Đà Lạt”, cần được báo chí quan tâm một cách tự nhiên, bền bỉ. Cách tác giả gọi bạn là “anh bạn thiết” cũng cho thấy tình thân và sự tri âm giữa hai người.

Nhờ sự đồng điệu này, lời của tác giả không chỉ là chuyện riêng về một người bạn mà trở thành tiếng nói chung của những người yêu thiên nhiên.

Đề bài: Nêu khái quát thông điệp chính mà tác giả muốn gửi tới người đọc qua tản văn Bản tin về hoa anh đào.

Trả lời:
Thông điệp chính: hãy biết trân trọng và nâng niu vẻ đẹp của thiên nhiên, dù đó chỉ là một mùa hoa hay một gốc cây cổ thụ bên đường. Con người cần sống chậm lại, điều chỉnh cách sống để hòa hợp với tự nhiên và tìm thấy niềm vui từ những điều bình dị. Bên cạnh đó, tác giả cũng gợi ý rằng báo chí nên dành chỗ cho những thông tin tốt đẹp, nuôi dưỡng tâm hồn người đọc, chứ không chỉ chạy theo tin giật gân.

Đề bài: Nêu suy nghĩ của em về điều mong muốn mà tác giả thể hiện ở đoạn cuối văn bản.

Trả lời:
Ở đoạn cuối, tác giả mong một ngày nào đó các tờ báo sẽ bớt đăng những tin về sự rối ren, hỗn loạn của xã hội, dành chỗ ấy cho tin tức về các loài hoa, các mùa hoa ở thành phố ông yêu. Khi ấy, theo ông, lòng người sẽ được “thanh lọc”.

Em đồng tình với mong muốn này. Mỗi ngày, chúng ta đọc rất nhiều tin buồn, tin tiêu cực trên báo và mạng xã hội; đọc nhiều dễ khiến lòng mình nặng nề, lo âu. Một mẩu tin nhỏ về hoa nở, về cây xanh được giữ gìn có thể làm người đọc dịu lại, thấy cuộc sống vẫn còn nhiều điều đẹp đẽ. Tuy vậy, em hiểu tác giả không muốn báo chí bỏ qua các vấn đề xã hội; ông chỉ mong tin tốt đẹp, tin về thiên nhiên có một chỗ xứng đáng hơn. Bản thân em cũng có thể bắt đầu từ việc nhỏ: chú ý tới cây cối quanh trường, quanh nhà và chia sẻ những điều tích cực thay vì lan truyền tin gây sốc.