Rủ nhau đi kiếm mật ong, những câu chuyện dân gian luôn mang đến những bài học quý giá. Mỗi truyền thuyết đều ẩn chứa tri thức và giá trị văn hóa độc đáo. Hãy cùng khám phá những điều thú vị từ kho tàng truyện dân gian này.
Có hai anh tên là Bự và Ngốc đều không ai chịu kém ai về mặt ngu đần. Nhưng Bự vẫn thường cho mình là khôn hơn Ngốc. Một hôm, nghe người ta nói đi kiếm mật ong vừa được ăn, vừa bán có tiền, hai anh bèn rủ nhau đi làm một chuyến. Nhưng cả hai lại quên hỏi xem đi hướng nào thì có tổ ong. Suy nghĩ hồi lâu, Bự làm mặt thạo, bảo Ngốc:
– Mày ạ! Mật là chất có nước, vậy thì lên rừng không có đâu, phải tìm ở dưới nước mới thấy!
Ngốc không chối cãi, gật đầu ngay. Hai anh bèn chèo thuyền ra đi. Chèo mãi suốt mấy ngày chẳng thấy tăm hơi tổ ong đâu cả. Ngày thứ ba, khi trời sắp tối, chúng cắm thuyền bên bờ sông để nghỉ. Sáng hôm sau khi thức dậy, cả hai nhìn thấy dưới nước bỗng có một tổ ong rất lớn. Bự vỗ vai Ngốc:
– Tao nói có sai đâu. Lấy được tổ ong này thì được ăn no và còn bán được vô khối là tiền, bõ công chúng ta đi tìm từ mấy hôm nay. Mày giỏi lặn thì hãy xuống lấy đi!
Ngốc vâng lời cởi áo nhảy tùm xuống nước. Nhưng lặn mãi tìm đỏ cả mắt mà vẫn chẳng thấy gì. Thấy Ngốc lên tay không, Bự chỉ xuống nước nói:
– Ong nhiều như thế sao mày lại không lấy được một chút gì. Cái giống ong hay bay, phải lặn lâu mới được, mày ạ!
Ngốc ta lại lặn xuống tìm tòi một hồi lâu rồi lại trồi đầu lên. Thấy vẫn không được gì, Bự suy nghĩ hồi lâu, bỗng reo lên:
– Vì mày lần nào cũng vội lên nên chẳng được gì. Cái giống ong phải mất công tìm mới được. Sẵn có nạng đây, tao sẽ lấy nó ghìm mày ở dưới nước cho thật lâu thì mày mới tìm ra.
Ngốc lại lặn xuống để cho Bự cầm nạng đứng trên thuyền đè. Bự đè mãi gần nửa buổi mới thả nạng ra thì Ngốc đã chết nhăn răng từ bao giờ. Thấy xác Ngốc nổi lên mặt nước, Bự lại tưởng hắn còn sống nên mắng ngay:
– Cái thằng tham lam, ăn một bụng mật ở dưới ấy rồi còn nhăn răng ra mà cười.
Bấy giờ có một chiếc thuyền chèo qua đó, bọn lái thuyền thấy có một cái xác nổi bập bềnh, bèn bảo Bự:
– Thằng kia chết rồi, sao mày không chôn đi, để như vậy thối hoăng ai mà chịu nổi.
Nghe nói, Bự mới biết là Ngốc đã chết, bèn đưa xác lên bãi đào lỗ chôn cất. Sau khi chôn xong, hắn lại trở xuống thuyền. Bỗng nhiên hắn đánh một cái rắm. Thoáng thấy mùi thối, nhớ lại lời bọn lái, hắn bèn bụng bảo dạ:
– “Thối quá! Vậy là mình cũng đã chết rồi nên mới thối như vậy. Thôi, ta phải chôn ta đi mới được, không thì ai mà chịu nổi”.
Nghĩ vậy hắn bèn xuống bãi đào một cái lỗ tự chôn mình. Nhưng khi vừa bốc mấy nắm bùn lấp lên đầu, hắn thấy ngột ngạt khó chịu quá, nên lại ló đầu lên. Trông thấy có những chiếc thuyền qua lại gần bãi Bự gọi to:
– Thuyền kia đi xê ra, kẻo đụng vào mả của người ta thì thối không chịu nổi đâu!
Nghe Bự nói thế, một lũ trẻ cho trâu ăn gần đó không nhịn được cười. Chúng nó lấy một cây roi mây xuống bãi quất túi bụi vào người Bự, vừa quất vừa nói:
– Nào, xem thử là chết hay là sống!
Đau quá, Bự nhảy vọt lên khỏi lỗ chôn cắm đầu chạy. Đang chạy, hắn bỗng nghĩ ra rằng chính là mình đã chết rồi, nhưng may nhờ cây roi của chúng nó đánh mấy cái mới sống lại được. Vậy là cây roi ấy nhất định phải có phép thần thông. Đó là cây roi rất quý, ta phải trở lại xin chúng nó mới được.
Nghĩ vậy, Bự bèn quay trở lại xin lũ trẻ cây roi. Bọn chúng không cho Bự phải lạy lục mãi, cuối cùng bọn chúng mới vứt cho. Được roi, Bự hết sức mừng rỡ, cho rằng từ nay mình có phép cải tử hoàn sinh. Thế là Bự cầm roi lên đường với ý định cứu chữa cho thiên hạ. Đi một hồi lâu, Bự trông thấy một đám ma. Làm ra vẻ nghiêm trang, Bự tiến lên đòi gặp cho được tang chủ. Khi gặp tang chủ, Bự nói:
– Ta đây có cây roi có phép cải tử hoàn sinh đã từng thí nghiệm công hiệu như thần. Vậy các ông các bà hãy mở áo quan ra, ta sẽ cứu cho người chết sống lại mà về nhà làm ăn.
Nghe Bự nói thế, tất cả những người trong tang gia ngừng tiếng khóc. Họ sụp lạy Bự và đồng thanh:
– Ngài thương đến cho cụ chúng tôi sống lại, chúng tôi cắn cỏ lạy ngài và đời đời không quên ơn.
Đám ma bèn được lệnh hạ đòn đặt xuống đám đất bên vệ đường. Mọi người xúm lại nạy ván thiên lên. Cái xác bị lột trần đặt sấp trên ván theo lệnh của Bự. Thế rồi Bự thong thả tiến lại giang thẳng cánh quất rất túi bụi vào cái xác, vừa quất vừa nói:
– “Xem thử là chết hay là sống! Xem thử là chết hay là sống!”.
Nhưng quất đến roi thứ mười: da thịt văng khắp nơi mà vẫn không thấy “ông cụ” của mình sống lại, bọn con cháu và thân thuộc người chết bèn xông lại kẻ đấm người thoi vô hồi kỳ trận làm cho Bự ngã lăn ra chết giấc.
Ý nghĩa truyện Rủ nhau đi kiếm mật ong
Cái ngu của người tưởng mình khôn
Bự và Ngốc đều dại như nhau, nhưng Bự luôn cho mình khôn hơn. Hắn suy luận ra vẻ có lý: mật là chất lỏng thì phải tìm dưới nước. Cái bóng tổ ong in dưới sông càng khiến hắn tin mình đúng. Tiếng cười của truyện nhắm vào kiểu người thiếu hiểu biết nhưng lại tự tin, quyết đoán và bắt người khác làm theo.
Từ chuyện cười đến chuyện chết người
Truyện không chỉ buồn cười. Bự dùng nạng ghìm bạn dưới nước cho “lâu”, khiến Ngốc chết mà vẫn tưởng bạn đang cười vì ăn no mật. Sự ngu dốt khi đi cùng quyền quyết định có thể gây hậu quả khủng khiếp. Người nghe cười nhưng cũng rùng mình.
Cây roi cải tử hoàn sinh
Đoạn cuối đẩy cái ngu lên đỉnh điểm: tự chôn mình vì tưởng đã chết, rồi tin cây roi của lũ trẻ có phép làm sống lại người chết. Kết cục Bự bị tang gia đánh ngất. Truyện chế giễu những kẻ vội tin vào phép lạ, những “thầy” chữa bệnh bịp bợm từng có thật ở làng quê xưa.
Nguồn gốc truyện Rủ nhau đi kiếm mật ong
Đây là truyện cười dân gian thuộc nhóm truyện về kẻ ngốc, kiểu truyện có ở nhiều dân tộc. Mô-típ kẻ ngốc thấy bóng vật dưới nước tưởng thật, hay tự cho mình đã chết rồi tự chôn, cũng gặp trong truyện cười của nhiều nước. Bản kể ở đây không ghi người sưu tầm.
Đọc thêm truyện về những chàng ngốc: Chàng ngốc học khôn, Chàng Ngốc được kiện, Chàng ngốc nói chữ; học sinh lớp 8 có bài Soạn bài Chùm truyện cười dân gian Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Bự tìm tổ ong dưới nước?
Hắn lý luận mật là chất có nước nên phải ở dưới nước; khi thấy bóng tổ ong in dưới sông, hắn tin chắc mình đúng.
Kết cục của Bự ra sao?
Bự cầm cây roi đòi làm sống lại người chết trong một đám ma, quất nát xác ông cụ nên bị con cháu tang gia đánh ngã lăn ra chết giấc.