Quận Gió là nơi lưu giữ nhiều câu chuyện dân gian độc đáo. Những truyền thuyết và huyền thoại nơi đây phản ánh văn hóa phong phú của dân tộc. Khám phá những điều kỳ diệu trong từng trang truyện sẽ mang đến cho bạn những trải nghiệm thú vị.
Ngày xưa vào đời vua Lê Thánh Tông, ở kinh thành Thăng Long có một tay đại bợm. Hắn đã định tâm lấy của ai là thế nào cũng có kết quả. Hắn từng làm cho bọn quan lại và bọn trọc phú mất ăn mất ngủ.
Đã nhiều lần các quan Phủ Doãn cho dò bắt nhưng hắn ẩn hiện như thần, không tài nào tóm được. Vì hành tích của hắn nhanh như gió, chỗ nào cũng vào lọt, nên người ta gọi là Quận Gió.
Một hôm vào dịp gần Tết, nhà vua ăn mặc giả làm một người học trò nghèo đi dạo phía ngoài kinh thành để xem xét dân sự. Tình cờ vua đến gõ cửa nhà Quận Gió. Vua làm bộ túng bấn nói:
– Tôi ngồi dạy học ở phường Đồng Xuân, năm hết Tết đến được ít tiền về quê, chẳng may bị kẻ trộm lấy mất đi hết cả, nay xin cho trú chân một đêm, mai lại đi.
Quận Gió thấy khách nói thế, bèn đáp:
– Tôi sẽ vì ông mà giúp đỡ ít nhiều để làm tiền ăn đường.
Vua thấy nhà y cột xiêu vách nát, hỏi:
– Chả giấu gì ông, tôi vốn là Quận Gió đây, nghe nói ông gặp vận đen, tôi thương tình, vậy để đêm nay tôi cố thu xếp cho ông một món. – Nói rồi đưa rượu mời khách uống và nói thêm:
– Tôi chỉ lấy của nhà giàu giúp người nghèo thôi, mà phải là của bất nghĩa tôi mới lấy, còn như những người làm ăn lương thiện, tôi không bao giờ động đến. Bây giờ ông thử xét xem có nhà nào giàu mà gian ác bất lương, cứ cho tôi biết, tôi sẽ vì ông giúp đỡ. Lấy của chúng nó không có tội vạ gì hết.
Vua nghĩ một lát rồi nói:
– Có nhà ông Bá Vân ở phía đông thành đây, hắn có cửa hàng buôn bán to, giàu có cự vạn.
Quận Gió đáp:
– Nhà ấy cho vay một lớp vốn, năm bảy lớp lãi, lấy được. Nhưng ta cứ nuôi cho béo rồi sẽ lấy sau.
Vua lại nói:
– Tôi có thấy nhà ông gì gần đây, ruộng sâu, trâu nái, nhà ngói tường dắc, coi chừng thế nào?
– Không được! Nhà ấy trần lực làm ăn; trời chưa sáng đã dậy ra đồng, mặt trời lặn mới về thổi cơm, cần cù như thế, không nên lấy. Thôi! Có anh quan coi kho kia, hay ăn bớt của công, hôm nay nhân thể tôi đi lấy cho.
– Thực thế à?
– Tôi đã tra cứu kỹ. Hắn lấy của công mỗi ngày một ít, đưa về quê tậu vườn tậu ruộng, có đến hàng trăm mẫu.
Vua tò mò muốn xem tài nghề của Quận Gió, bèn đòi đi theo. Quận Gió trước ngần ngại nhưng sau cũng bằng lòng, và bảo:
– Trước khi lấy, tôi sẽ cho ông thấy đủ tang chứng là của phi nghĩa, nhưng ông phải giữ cho thật im lặng mới được.
Đoạn bảo thay đồ giả nai nịt gọn ghẽ, cả hai cùng ra đi trong đêm khuya. Đến nhà viên quan coi kho, Quận Gió bảo vua đứng chờ ở bụi, rồi cắt giậu tìm cách mở cửa vào nhà. Sau đó, chàng dắt vua vào buồng, mở hòm lấy năm nén bạc đưa cho vua xem và nói:
– Đây là bạc hắn mới trộm của kho về để riêng chưa dùng đến. Thôi ông cầm lấy về quê ngay đi mà ăn Tết, đừng có la cà đâu để chúng bắt được. Tôi sẽ tìm cách làm cho hắn không biết là đêm nay có trộm.
Vua nhìn thấy trên mỗi nén bạc có mấy chữ “ngự khố bạch kim”, tin lời Quận Gió là đúng và thầm khen hắn có tài. Vua đi luôn về cung, giấu bạc dưới chân thành. Sáng hôm sau là ngày nguyên đán, trăm quan vào chầu, chúc vua muôn tuổi. Vua cho gọi thủ kho đến hỏi:
– Nhà người đêm qua mất trộm phải không?
Thấy hắn không đáp, vua lập tức sai viên Trung sứ đến dưới chân thành lấy năm nén bạc về. Vua đưa cho hắn xem, hắn cứng lưỡi không trả lời được đành cúi đầu nhận tội.
Quận Gió sau đó được vua vời vào cung ban hiệu là “ăn trộm quân tử” và ban thưởng rất hậu.
Ý nghĩa truyện Quận Gió
Kẻ trộm có nguyên tắc
Quận Gió là tay đại bợm khiến quan lại, trọc phú mất ăn mất ngủ, nhưng hắn tự đặt luật cho mình: chỉ lấy của bất nghĩa, không đụng đến người làm ăn lương thiện. Khi người khách gợi ý nhà giàu chăm chỉ, hắn gạt đi ngay. Truyện thể hiện cách dân gian phân biệt giàu nhờ mồ hôi và giàu nhờ bóc lột, ăn bớt của công.
Nhà vua vi hành
Vua Lê Thánh Tông giả làm thầy đồ nghèo để xem dân tình, rồi tận mắt thấy những nén bạc “ngự khố bạch kim” nằm trong hòm viên quan coi kho. Nhờ tên trộm, vua phát hiện kẻ gian trong chính bộ máy của mình. Tiếng cười chua chát nằm ở chỗ: một kẻ trộm lại làm được việc mà các quan Phủ Doãn không làm nổi.
Danh hiệu “ăn trộm quân tử”
Kết truyện, vua ban cho Quận Gió hiệu “ăn trộm quân tử”. Danh hiệu nghịch lý ấy là lời khen dành cho người dám làm điều đúng theo cách riêng, đồng thời là lời mỉa những kẻ mang danh quân tử mà lòng tham không đáy.
Nguồn gốc truyện Quận Gió
Đây là một giai thoại dân gian đặt vào đời vua Lê Thánh Tông (trị vì 1460–1497), một ông vua được dân gian gắn với nhiều chuyện vi hành, xử án. Kiểu nhân vật “kẻ trộm nghĩa hiệp” lấy của nhà giàu bất nhân cũng gặp ở nhiều nước. Bản kể ở đây không ghi người sưu tầm; bài cũ thiếu câu hỏi của nhà vua trước lời đáp “Chả giấu gì ông, tôi vốn là Quận Gió”.
Đọc thêm truyện về kẻ trộm tài tình: Kẻ trộm dạy học trò, Người đầy tớ và người ăn trộm, truyện cổ Grimm Vua trộm; và các truyện về vua Lê: Lê Lợi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người ta gọi hắn là Quận Gió?
Vì hắn hành tung nhanh như gió, chỗ nào cũng lọt vào được mà quan phủ không sao bắt nổi.
Quận Gió lấy trộm của ai?
Hắn chỉ lấy của bất nghĩa; trong truyện hắn vào nhà viên quan coi kho hay ăn bớt của công, lấy năm nén bạc của kho vua đưa cho người khách.