Chọi gà không chỉ là một trò chơi dân gian, mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều câu chuyện hài hước. Những tình huống dở khóc dở cười xung quanh nó luôn khiến người đọc thích thú. Hãy cùng theo dõi những mẩu truyện cười thú vị liên quan đến chọi gà.
Tên cầm đầu thị thần và bọn hoạn quan trong phủ chúa rất ghét Quỳnh. Chúng bèn bàn nhau tìm cách hại Quỳnh. Chọi với Trạng thế nào nổi về mặt đối đáp nghĩa lý, văn chương, bọn chúng bày ra chọi gà. Chúng nuôi nhiều gà nòi nổi tiếng, có con ăn giải mấy năm liền, nức tiếng cả kinh kỳ, phố Hiến.
Lúc đầu chúng đến gạ, Quỳnh từ chối. Sau thấy chúng nài nỉ năm lần, bảy lượt, Quỳnh chậc lưỡi: “Ừ thì chọi”. Bên kia mừng rơn, vội về phục thuốc, phục sâm cho gà đẫy lực trước khi ra sân đấu. Chúng còn dẻo miệng tán tỉnh mời được cả chúa nhận lời đến ngự tọa cuộc vui.
– Sới chọi mở giữa ban ngày vào một buổi sáng tại sân nhà Trạng. Không kể nhà chúa và lũ lâu la hầu cận, hôm ấy nhiều quan văn, quan võ trong triều, cùng dân chúng kinh thành nghe tiếng, chen chúc chật như nêm.
– Một hồi ba tiếng trống vừa dứt, cả hai đều tung gà ra sới. Gà của bọn quan thị, thoạt trông đủ biết là gà chiến lão luyện. Da nó trần trụi đỏ au, đôi mắt là hai hòn than lửa, mỏ thì quặp xuống, trông còn dễ sợ hơn mỏ đại bàng.
Nó chưa rướn cổ, giang cánh, chỉ mới ướm cựa đặt những ngón chân xuống nền bằng mà bụi cát đã vẩn lên từng đám… Trong khi đó, trông đến gà của Trạng, ai cũng phải cười. Không những nó thiếu khí thế oai phong, ngay đến cốt cách bình thường của một con gà chọi cũng không có được.
Nhìn kỹ, nó như loại gà sống thiến, nhưng ở đây, chưa có ai có thể bất ngờ tới điều đó. Biết đâu đấy “tâm ngẩm đá ngầm chết voi” thì sao?
– Hai “đấu thủ” gặp nhau ở vòng giao chiến thứ nhất. Người ta thấy gà của Trạng không thu thế gì, đập cánh phành phạch nhảy chồm ngay lên mổ vào đầu đối phương. Số đông khán giả vốn có cảm tình với Trạng ghét lũ nịnh thần quan hoạn, đã vỗ tay reo hò. Vừa ngay đấy, con gà thiện chiến kia ra miếng. Chỉ một loáng, nó xỉa cựa chân trái vỡ ức con gà của Trạng… Kẻ “chiến bại” rũ lông cánh nằm giãy đành đạch… Trên chòi cao, chúa cả mừng cười khoái trá. Người đứng xem chán ngán bỏ về, còn bọn quan thị thì hò reo đắc thắng. Một tên đến trước mặt Trạng, nói khiêu khích:
– Thế mà có kẻ dám bảo gà của Trạng mấy lần chọi thắng gà của xứ Tàu. Té ra chỉ toàn đồn hão!
– Quỳnh làm bộ buồn phiền đáp lại: Vâng, các ông nói phải. Trước kia gà của tôi cũng cứng cựa, nhưng từ khi nó bị thiến nó mới đâm ra đổ đốn thế này.
– Bây giờ nhà chúa và lũ tay chân mới biết Trạng chơi xỏ, đem gà thiến ra chọi với gà chính cống. Thầy tớ chúa tôi bẽ mặt, nháy nhau rút quân cho nhanh. Trạng vẫn không tha, cứ lễ mễ ôm con gà chết, chạy theo đám quan gia, cờ, quạt… mà khóc:
– Khốn nạn thân mày , gà ơi! Mày đã bị thiến thì còn đua đòi làm gì? Tao đã bảo, mày không nghe, mày cứ ngứa nghề mà tranh chọi…Hu…hu… mày chết nhục nhã, hèn hạ cũng là đáng đời mày, chỉ thương tao tốn cơm, phí thóc, mất công toi nuôi mày, gà ơi là … con gà… bị thiến… kia ơi!
– Tiếng Trạng khóc gà “đuổi” tận vào cung cấm. Bọn quan lại đóng chặt mấy lần cửa, vẫn còn nghe văng vẳng câu chửi mỉa đau như hoạn.
Ý nghĩa truyện Chọi gà
Thua trận gà, thắng trận chữ
Bọn quan thị biết không đấu nổi Quỳnh về văn chương nên kéo sang chọi gà, nơi chúng có gà nòi ăn giải nhiều năm. Quỳnh nhận lời rồi mang ra một con gà thiến. Con gà thua là điều Quỳnh đã tính sẵn; trận thật diễn ra sau đó, khi Quỳnh ôm xác gà khóc rằng nó bị thiến mà còn “đua đòi” tranh chọi. Câu khóc ấy nhắm thẳng vào bọn hoạn quan, những người cũng “bị thiến” mà vẫn ham tranh giành quyền thế trong phủ chúa.
Cái tài mắng mà không ai bắt tội được
Quỳnh không nói một lời nào xúc phạm trực tiếp. Mọi câu đều là khóc con gà của mình, nên bọn quan thị dù hiểu cũng không thể buộc tội, chỉ còn cách đóng cửa mà vẫn “nghe văng vẳng câu chửi mỉa đau như hoạn”. Đó là nghệ thuật nói một đằng hiểu một nẻo, vũ khí quen thuộc của truyện cười dân gian trước kẻ có quyền.
Tiếng cười của người yếu thế
Truyện cho thấy dân gian đứng hẳn về phía Quỳnh: đám đông vỗ tay khi gà của Trạng mổ trước, chán ngán bỏ về khi nó thua. Chúa và tay chân thắng ván gà nhưng phải “rút quân cho nhanh”. Người thắng thật là người nắm được lẽ phải và chữ nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Trạng Quỳnh mang gà thiến đi chọi?
Vì Quỳnh không nhằm thắng trận gà. Con gà thiến là cái cớ để Quỳnh khóc mỉa bọn hoạn quan trước mặt chúa và cả kinh thành.
Còn truyện Trạng Quỳnh nào khác?
Trên trang có Ông nọ bà kia, Mầm đá (Thiết chúa đại phong) và Tài ứng đối của Đoàn Thị Điểm và Trạng Quỳnh. Truyện cười dân gian trong chương trình Ngữ văn 8 được hướng dẫn ở soạn bài Chùm truyện cười dân gian Việt Nam.