Thiết Chúa Đại Phong là một nhân vật thú vị trong thế giới truyện cười. Những câu chuyện xoay quanh nhân vật này luôn mang đến tiếng cười bất ngờ. Hãy cùng theo dõi để cảm nhận sự hài hước độc đáo mà Thiết Chúa mang lại.
Chúa Trịnh ngày nào cũng yến tiệc, ních đầy bụng những sơn hào, hải vị. Người ăn của ngon nhàm mồm đâm ra khó tính. Một hôm chúa khó ở, lưỡi se đắng, bụng ậm ạch. Nhân ngồi với Quỳnh, chúa phàn nàn:
– Ta ngẫm không còn thiếu thứ gì quý hiếm trên đời chưa thưởng thức. Quái lạ, thế mà vẫn chưa món nào làm ta thực sự cảm thấy ngon miệng. Điều đó là tại làm sao, Trạng nói ta hay?
– Quỳnh nói luôn: Thế chúa đã xơi món mầm đá bao giờ chưa?
– Chúa lấy làm lạ: Món mầm đá thế nào, chắc ngon lắm phải không?
– Quỳnh đáp: Tuyệt trần đời. Nhưng muốn ăn mầm đá phải kỳ công.
– Chúa liền nằng nặc: Sợ gì công phu! Miễn là được ăn ngon. Nhất là lúc này, người đang mệt mỏi, ta đang rất cần ăn biết ngon. Trạng hãy mau chóng cho làm món mầm đá kia đi!
– Ít lâu sau, vào tờ mờ sáng. Quỳnh viết thiếp cho gia nhân mời chúa đến nhà thết tiệc mầm đá.
– Chúa đến nhà Trạng ngay từ mới rạng sáng. Đến khi mặt trời đứng bóng, vẫn thấy Quỳnh bận rộn lụi hụi dưới bếp, thỉnh thoảng chạy ra, chạy vào, mồ hôi nhể nhại, khăn tay vắt vai, tay áo xắn đến khuỷu…Chúa nghĩ thầm “Đúng là món mầm đá kỳ công thật, nên Trạng mới phải ra tay đốc thúc nhà bếp tất tưởi như thế kia!”
– Quá ngọ, sang mùi, bụng chúa bắt đầu cồn cào. Quỳnh vừa ló mặt, chúa chép miệng, trách: Sao “mầm đá” lâu chín thế? Biết vậy thế này ta chẳng nhận lời đến nhà Trạng hôm nay.
– Quỳnh lấy khăn tay thấm mồ hôi trán khải rằng: Thần muốn chúa ngon miệng nên mới dụng công ninh “mầm đá” thật công phu. Xin gắng đợi chút nữa, sắp chín rồi…
– Một chốc chúa lại giục, Quỳnh lại khẩn khoản thưa: “Gắng đợi thêm một chút mầm đá không kỹ lửa, không ninh nhừ khó tiêu…”
– Mặt trời xế bóng vẫn chưa thấy món mầm đá được dọn ra. Mùi cá khô, lẫn mùi khói bếp bên mấy nhà vào bữa cơm chiều, làm chúa “Nhức lỗ mũi”, ứa nước dãi. Chúa đành gọi Quỳnh lên , chúa ngồi lù đù hóp bụng lại, thú thật: Ta đói lắm rồi, không đợi được nữa. Mầm đá để dành ăn sau cũng được. Bây giờ có thức gì dùng tạm, Trạng cứ cho mang lên!
– Quỳnh dạ một tiếng, vẻ miễn cưỡng rồi hét vọng xuống bếp: Cứ chất thêm củi vào nồi “mầm đá”! Hãy bưng cơm lên dâng chúa dùng cho qua loa đã chúng bay!
– Gia nhân dạ ran, rồi bê cái mâm lên. Bữa xoàng, có một phạng cơm với rau muống luộc, và một chiếc hũ sành. Chúa thấy ngoài chiếc hũ dán mảnh giấy hồng điều đề hai chữ “đại phong”. Chúa ăn cơm rau chấm nước “đại phong” ngon lành, chỉ một loáng lại đưa bát cho Trạng xới tiếp. Chúa nghĩ bụng, chắc món này cũng quý hiếm đặc biệt, nên thấy Trạng giữ gìn chiếc hũ cẩn thận. Có lần rau đã hết nước chấm, mãi mới thấy Trạng cẩn thận đỡ miệng hũ, múc thêm mấy muôi nhỏ “đại phong” nữa… — Chúa ngắm nghía chiếc hũ lại nhìn Trạng. Này khanh, “đại phong” là món gì mà ngon lạ như vậy? – Khải chúa, đây chỉ là món thường nhật của con nhà trong làng.
– Chúa không tin: Hai chữ “đại phong” là nghĩa thế nào?
– Quỳnh tủm tỉm cười: Nhà chúa nhìn được mặt chữ, tự giải lấy, khắc rõ.
– Chúa lẩm bẩm: Đại phong tức là gió lớn, phải không?
– Quỳnh gật đầu, hỏi tiếp: Vậy gió lớn thì làm sao?
– Chúa bối rối như học trò không thuộc bài, nhìn Trạng.
– Quỳnh giảng giải: Gió lớn ắt đổ chùa!
– Trạng lại tiếp, hỏi dần: Đổ chùa thì làm sao?
– Chúa càng ấp úng. Quỳnh nói: Đổ chùa thì sư, vãi bỏ chạy, xôi oẵn mất hết… Của ngọc thực rơi vãi hết thì ông bụt nào cũng phải lo… Tượng lo thì làm sao?
– Trạng hỏi, đáp, dồn dập, liên hồi. Chúa chỉ còn biết ngồi trơ ra như phỗng. Hồi lâu, Quỳnh mới chịu khẽ khàng cắt nghĩa: Đến trẻ con cũng biết đọc ngược thì “tượng lo” là “lọ tương”. Khải chúa, thứ tương đỗ này không cao sang đâu, chẳng qua chúa quên mất những miếng ngon lành ở làng xóm rồi. Nay thần bày cách ninh “mầm đá”, chẳng thể đun được nhừ, đợi đến bao giờ cũng không có thể ăn được. Chúa cứ ngồi cho bụng thật đói, miệng thật thèm, bấy giờ chỉ cần lấy lưng cơm với món “đại phong” xoàng xĩnh này, chúa thấy ngon miệng.
– Chúa Trịnh bừng tỉnh trước một sự thật ngay bên mình… Chúa đứng dậy, cảm ơn Trạng, ra về.
Ý nghĩa truyện Mầm đá (Thiết chúa đại phong)
Một bài học về cái ngon
Chúa Trịnh ăn sơn hào hải vị mãi đến chán, hỏi Quỳnh vì sao chẳng món nào ngon. Quỳnh không giảng giải mà bày ra món “mầm đá” không bao giờ chín, để chúa ngồi đợi từ sáng đến chiều. Khi bụng đã cồn cào, bát cơm rau muống chấm tương lại thành món ngon nhất đời. Câu trả lời nằm trong chính bữa ăn: cái ngon không ở món đắt tiền mà ở cái đói.
Mẹo chữ “đại phong”
Đỉnh cao của truyện là trò đố chữ trên hũ tương. “Đại phong” là gió lớn, gió lớn thì đổ chùa, đổ chùa thì “tượng lo”, mà nói lái “tượng lo” thành “lọ tương”. Quỳnh dắt chúa đi từng bước như thầy đồ hỏi bài, khiến người quyền thế nhất phải “ngồi trơ ra như phỗng” trước một hũ tương của nhà quê. Mượn chữ nghĩa để hạ thể diện kẻ bề trên là ngón nghề quen thuộc của Trạng Quỳnh.
Tiếng cười đả kích vua chúa
Dưới vẻ một bữa ăn vui, truyện chế giễu lối sống xa hoa, no đủ đến mức không biết mùi vị bữa cơm thường của dân. Chúa phải “cảm ơn Trạng, ra về”, tức là chịu thua một cách lịch sự.
Nguồn gốc truyện Mầm đá
Đây là một trong những truyện nổi tiếng nhất của chuỗi truyện Trạng Quỳnh, thường được kể với tên “Mầm đá” hoặc “Món ăn mầm đá”. Nhân vật Trạng Quỳnh gắn với Nguyễn Quỳnh, người Thanh Hóa sống thời Lê – Trịnh (thế kỷ XVIII); ông đỗ đầu kỳ thi Hương nhưng không đỗ trạng nguyên, danh xưng “Trạng” là do dân gian gọi. Phần lớn truyện Trạng Quỳnh là sáng tác dân gian gán cho ông, không phải chuyện có thật. Tên bài trên trang, “Thiết chúa đại phong”, là cách gọi ít gặp.
Câu hỏi thường gặp
“Tượng lo” là gì?
Là cách nói lái của “lọ tương”: đổi vần giữa hai tiếng “tượng” và “lo”. Lối nói lái này rất hay gặp trong truyện cười và câu đố Việt Nam.
Còn những truyện Trạng Quỳnh nào khác?
Trên trang có Trạng Quỳnh dạy học và Tài ứng đối của Đoàn Thị Điểm và Trạng Quỳnh. Một chuỗi truyện cười dân gian khác xoay quanh nhân vật mưu trí là truyện Xiển, như Đổi bò gầy lấy bò béo.