Con gà và con hổ là một câu chuyện cổ tích nổi tiếng trong văn hóa Việt Nam. Câu chuyện này khắc họa sự thông minh và dũng cảm của những nhân vật nhỏ bé. Qua đó, nó gửi gắm những bài học quý giá về cuộc sống và sự đối đầu.
Thỏ, hổ và gà có lần ở chung với nhau để hợp sức phát nương rẫy. Ngày đầu tiên, thỏ và hổ đi cắt tranh, giao cho gà nhiệm vụ trông nhà và nấu ăn. Sau khi quét dọn trong nhà ngoài ngõ, gà nấu cơm. Cơm chín, gà bắc một nồi nước lên bếp. Nước sôi gà nhảy lên miệng nồi, đẻ vào nồi một quả trứng, rồi cất lên mấy tiếng “cục ta cục tác”.
Trứng vừa chín thì thỏ và hổ cũng vừa về. Gà bắc trứng ra. Thỏ, hổ vừa mệt vừa đói nên ăn rất ngon miệng. Thỏ hỏi: “Chị gà ơi! Chị làm thế nào mà có món ăn thích khẩu thế?”. Gà nói thực cho biết cung cách mình đã chế ra món ăn đó.
Sáng hôm sau, họ lại dậy sớm tiếp tục đi cắt tranh. Lần này hổ đi cùng gà, còn thỏ đến lượt ở nhà nấu ăn. Hổ còn dặn thỏ cố lo làm sao có bữa ăn ngon như gà đã làm hôm qua. Thỏ đáp: “Việc đó không khó, bác cứ tin ở tôi!”.
Sau khi nấu cơm, thỏ cũng bắc một nồi nước sôi rồi cũng đứng lên thành bếp chìa đít vào nồi và rặn như kiểu gà đã dạy. Xong việc, thỏ hý hửng ra cửa đón hổ và gà về.
Bữa ăn hôm ấy, hổ đói bụng háu ăn, gắp ngay trước mấy miếng bỏ vào miệng. Nhưng chưa kịp nuốt thì hổ đã vội khạc nhổ rối rít và gầm lên đuổi đánh thỏ. Thỏ vùng chạy nhưng không kịp nữa, bị hổ tóm được đánh cho một trận mê tơi.
Hổ dằn đầu thỏ xuống đất mấy lần làm thỏ toạc cả da miệng. Sau lần bị đòn ấy thỏ giận hổ vô cùng, quyết nghĩ cách báo được thù mới hả. Mấy ngày sau, thỏ và hổ lại tiếp tục công việc. Lúc này tranh cắt đem phơi đã khô, phải đánh đống lại đưa về lợp nhà.
Trong khi chưa biết làm thế nào để chuyển tranh về thì thỏ đã hiến kế bảo hổ: – “Trong ba ta, tôi thấy bác có sức khỏe hơn cả. Vậy bác hãy nằm xuống để tôi chất tranh lên lưng, dùng dây buộc chặt vào lưng rồi cứ thế bác chở về nhà, chừng một chuyến là xong tất cả”.
Hổ nghe có lý, nằm ngay xuống cho thỏ chất cỏ tranh lên. Khi đã đầy lưng, thỏ lấy dây cột quàng mấy chục vòng xuống bụng, xuống cổ, quàng cả vào các chân của hổ, v.v… Thế rồi thỏ nhảy lên, lấy đá đánh lửa đốt cho bén vào tranh rồi nhảy xuống chạy mất.
Tranh khô được lửa, cháy rất thỏa thích. Hổ vẫn vô tình lo làm xong công việc, đến khi lửa liếm xuống gần lưng, nóng quá, mới hoảng hồn, gầm lên, lăn lộn. Nhưng đống lửa vẫn dính chắc lấy lưng hổ vì dây cột nhiều và chặt quá. Hổ càng chạy, lửa càng như được quạt mạnh, bùng to lên.
Khi hổ giãy được khối lửa khỏi lưng thì da đã bị bỏng, lông đã bị cháy sém loang lổ. Hổ giận tràn hông bỏ đi tìm thỏ thì thỏ đã biến đi đâu mất.
Cũng vì thế mà ngày nay người ta nói nòi giống của thỏ và hổ còn mang những vết tích của cha ông chúng để lại: một loài bị xẻ môi trên; một loài lông vẫn còn những vết cháy sém.
Ý nghĩa truyện Con gà và con hổ
Bắt chước mà không hiểu thì hỏng việc
Gà đẻ trứng vào nồi nước sôi để có món ăn ngon; thỏ học theo y hệt mà quên mất mình không phải gà. Kết quả là nồi canh không ăn được và một trận đòn nhớ đời. Cái cười của truyện nằm ở chỗ ấy, và bài học cũng rõ: mỗi người có khả năng riêng, bắt chước máy móc người khác chỉ đem lại phiền toái.
Thù hằn sinh ra từ một trận đòn
Hổ đánh thỏ đến toạc miệng, thỏ ôm hận và tìm cách trả thù: chất tranh lên lưng hổ, buộc thật chặt rồi châm lửa. Truyện không bênh hẳn bên nào. Hổ cậy sức nên bị lừa, thỏ khôn nhưng cũng nhỏ nhen. Cả hai đều mang dấu vết cho đến đời sau.
Lời giải thích vui về hình dáng loài vật
Môi trên của thỏ bị xẻ, bộ lông hổ có những vằn như vết cháy sém: truyện biến hai đặc điểm có thật thành hậu quả của một cuộc ở chung không êm ả. Kiểu truyện này rất hợp để kể cho trẻ, giống Sự tích thỏ tai dài đuôi ngắn hay Tại sao trâu đen bò vàng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao hổ có vằn trên lưng?
Theo truyện, thỏ chất cỏ tranh lên lưng hổ, buộc chặt rồi đốt; lông hổ bị cháy sém loang lổ và con cháu hổ còn mang vết vằn đến ngày nay.
Vì sao môi thỏ bị xẻ?
Vì thỏ bắt chước gà làm món trứng hỏng bét, bị hổ dằn đầu xuống đất đến toạc cả da miệng. Đọc thêm truyện về con hổ Con thỏ và con hổ và Trí khôn của ta đây.