Lẵng quả thông là truyện ngắn của nhà văn Nga Pau-tốp-xki, văn bản mở đầu Bài 9 “Nuôi dưỡng tâm hồn”, sách Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo (tập 2). Câu chuyện về món quà âm nhạc mà nhà soạn nhạc E-đơ-va Gờ-ríc dành cho cô gái Đa-ni đã khiến nhiều thế hệ bạn đọc xúc động. Bài viết tổng hợp nội dung văn bản, thông tin tác giả, xuất xứ, thể loại, ngôi kể, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật, ý nghĩa nhan đề và sơ đồ tư duy.
Nội dung văn bản Lẵng quả thông
Văn bản là bản dịch còn được bảo hộ bản quyền, vì vậy dưới đây chỉ tóm lược mạch truyện; em đọc đoạn trích đầy đủ trong SGK.
Lời hứa trong khu rừng. Mười năm trước, trong một khu rừng mùa thu, nhà soạn nhạc E-đơ-va Gờ-ríc gặp cô bé tám tuổi Đa-ni Pơ-đơ-xơn, cô con gái nhỏ của một người giữ rừng, đang đi nhặt quả thông bỏ vào lẵng. Ông hứa sẽ tặng cô một món quà, nhưng phải đợi đến khi cô tròn mười tám tuổi. Đây là câu chuyện xảy ra trước phần được trích trong SGK.
Buổi hòa nhạc. Năm mười tám tuổi, học xong trung học, Đa-ni về thành phố chơi với cô Mác-đa và chú Nin-xơ. Tối ấy, cô chú đưa cô tới một buổi hòa nhạc giao hưởng ngoài trời. Trong chiếc áo dài nhung đen, với hai bím tóc dài óng ả, Đa-ni xinh đẹp và rạng rỡ. Đó là lần đầu tiên cô nghe nhạc giao hưởng; những giai điệu gợi lên trong cô bao hình ảnh như giấc mơ.
Món quà bất ngờ. Bỗng người dẫn chương trình thông báo tiết mục tiếp theo là bản nhạc Gờ-ríc viết tặng Đa-ni Pơ-đơ-xơn nhân dịp cô tròn mười tám tuổi. Đa-ni giật mình ngước lên. Khi khúc nhạc vang lên, cô nhận ra trong đó cả khu rừng quê hương, tiếng tù và mục đồng, tiếng gió lùa qua ngọn cây. Cô xúc động đến nghẹn thở, rồi bật khóc không cần giấu giếm, lòng tràn đầy biết ơn người nhạc sĩ đã giữ lời hứa.
Tình yêu cuộc sống. Sau buổi hòa nhạc, Đa-ni đi ra phía biển. Trước thiên nhiên bao la, cô cảm thấy hạnh phúc và yêu cuộc sống hơn bao giờ hết; người kể tin rằng cô sẽ không sống hoài, sống phí.
Thông tin tác giả Pau-tốp-xki
Pau-tốp-xki (Konstantin Paustovsky, 31/5/1892 – 14/7/1968) là nhà văn Nga nổi tiếng, sinh tại Mát-xcơ-va. Cha ông là nhân viên đường sắt, mẹ xuất thân trong gia đình trí thức gốc Ba Lan. Ông lớn lên ở U-crai-na, học trung học ở Ki-ép; khi gia đình sa sút, ông phải đi dạy kèm để có tiền ăn học. Năm 1912 ông vào Đại học Ki-ép, năm 1914 chuyển sang Khoa Luật, Đại học Mát-xcơ-va.
Pau-tốp-xki nổi tiếng nhất ở thể loại truyện ngắn. Một số tác phẩm tiêu biểu: truyện vừa Ca-ra Bu-gai (1932), Côn-khi-đa (1934), cuốn sách về nghề viết Bông hồng vàng, bộ tự truyện Câu chuyện về một cuộc đời, cùng nhiều truyện ngắn về thiên nhiên và con người Nga. Nhiều tác phẩm của ông đã được dịch sang tiếng Việt từ những năm 1960.
Trang văn Pau-tốp-xki trong trẻo, mộc mạc mà thấm đẫm chất thơ. Đọc ông, người ta dễ bồi hồi trước cảnh sắc thiên nhiên, trước sức mạnh của nghệ thuật và tấm lòng tốt của con người. Ở Ngữ văn 8, em sẽ gặp lại ông qua truyện Xe đêm.
Thông tin tác phẩm Lẵng quả thông
Các mục dưới đây giải đáp những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu văn bản.
Xuất xứ
Văn bản là một đoạn trích từ truyện ngắn Lẵng quả thông của Pau-tốp-xki, in theo bản dịch tiếng Việt. Các tài liệu hướng dẫn học ghi nguồn khác nhau (có tài liệu ghi trích từ tập Bình minh mưa, NXB Văn học, 2017; có tài liệu ghi từ tập Chiếc nhẫn bằng thép, NXB Kim Đồng), vì vậy em nên ghi theo chú thích in ngay dưới văn bản trong SGK của mình.
Thể loại, phương thức biểu đạt, ngôi kể
- Thể loại: truyện ngắn.
- Phương thức biểu đạt: tự sự, kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba, người kể theo sát cảm xúc của Đa-ni.
- Nhân vật: Đa-ni Pơ-đơ-xơn, nhà soạn nhạc E-đơ-va Gờ-ríc (qua lời kể và qua bản nhạc), cô Mác-đa, chú Nin-xơ.
Bố cục: Lẵng quả thông có mấy phần?
Đoạn trích có thể chia làm 3 phần:
- Phần 1 (từ đầu đến lúc Đa-ni cùng cô chú tới buổi hòa nhạc): Đa-ni sửa soạn cho buổi nghe nhạc đầu đời.
- Phần 2 (tiếp theo đến khi bản nhạc kết thúc): buổi hòa nhạc và niềm xúc động của Đa-ni khi nhận món quà của Gờ-ríc.
- Phần 3 (còn lại): Đa-ni ra biển, cảm thấy hạnh phúc và biết ơn cuộc sống.
Một số tài liệu gộp lại thành 2 phần: trước buổi hòa nhạc và lúc Đa-ni nhận món quà âm nhạc.
Ý nghĩa món quà của Gờ-ríc
- Là một lời hứa được giữ trọn sau mười năm – biểu hiện của tấm lòng chân thành, trân trọng trẻ thơ.
- Là món quà tinh thần: không phải vật chất mà là một bản nhạc chứa đựng khu rừng, quê hương và tuổi thơ của Đa-ni.
- Được trao đúng lúc cô bước vào tuổi trưởng thành, giúp cô nhận ra vẻ đẹp của cuộc sống và sống có ý nghĩa hơn.
Giá trị nội dung
Truyện ca ngợi giá trị của nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc: âm nhạc có thể chạm tới tâm hồn, khơi dậy những kí ức đẹp và niềm tin yêu cuộc sống. Qua món quà của Gờ-ríc, tác giả khẳng định giá trị của những món quà tinh thần, của lời hứa và sự quan tâm chân thành giữa con người với nhau.
Giá trị nghệ thuật
- Cốt truyện giản dị nhưng có chi tiết bất ngờ, các sự việc được dẫn dắt khéo.
- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, nhất là diễn biến cảm xúc của Đa-ni khi nghe nhạc.
- Lối viết nhẹ nhàng, giàu chất thơ; nhiều so sánh, liệt kê gợi hình ảnh thiên nhiên.
Ý nghĩa nhan đề Lẵng quả thông
Chiếc lẵng quả thông là kỉ vật gắn với lần gặp gỡ đầu tiên giữa cô bé Đa-ni và nhà soạn nhạc. Từ một vật bình dị ấy, một tình bạn đẹp và một món quà nghệ thuật đã ra đời. Nhan đề vì thế gợi nhắc khởi nguồn của câu chuyện và nhấn mạnh rằng những điều lớn lao có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.
Sơ đồ tư duy Lẵng quả thông
Sơ đồ dưới đây tóm tắt các ý chính.
Lời kết
Lẵng quả thông là câu chuyện đẹp về âm nhạc, lời hứa và lòng biết ơn. Đọc truyện, em hiểu rằng những món quà quý nhất nhiều khi không thể cầm nắm được, nhưng có thể nuôi dưỡng tâm hồn ta suốt đời.
Xem thêm: