Sự tích hoa Thuỷ Tiên là một trong những câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Câu chuyện không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc mà còn chứa đựng những bài học quý giá về tình yêu và hy sinh.
Ngày xưa, có một ông phú hộ sinh được 4 người con trai. Khi biết mình sắp chết, ông gọi 4 người con đến, dặn dò các con phải chia gia tài của cha làm 4 phần đều nhau. Bốn người con hứa tuân lời cha trối lại, tuy nhiên, vừa chôn cất cha xong thì 3 người con đầu dành phần gia tài nhiều hơn người em út. Họ chỉ chia cho đứa em út một mảnh đất khô cằn.
Người em út rất buồn, vừa thương nhớ cha, vừa buồn các anh xử tệ với em. Đang ngồi khóc một mình trước mảnh đất khô cằn, thì người em bỗng thấy một bà Tiên từ mặt ao gần đó hiện lên bảo:
– Này con, thôi đừng khóc nữa. Khoảng đất này của con có chứa một kho tàng, mà các anh của con không biết. Kho tàng này chứa nhiều mầm của một loại hoa quý vô giá. Mỗi năm, cứ đến mùa Xuân, thì hoa đâm chồi nẩy lộc, nở từng hàng chi chít trên đất đai của con. Con sẽ hái hoa, đem bán, rất được giá. Nhờ đó, chẳng bao lâu thì con sẽ giầu có hơn các anh.
Quả thật, đến mùa Xuân ấy, đúng như lời bà Tiên nói, mảnh đất khô cằn của người em bỗng nhiên mọc lên từng hàng hoa trắng, hương thơm ngào ngạt. Để nhớ đến ơn lành của bà Tiên, người em đặt tên cho loại hoa này là Hoa Thuỷ Tiên.
Những người thích hoa, chơi hoa, và những người nhà giầu đã thi nhau đến mua hoa Thuỷ Tiên hiếm quý, với giá rất đắt. Chẳng bao lâu, người em trở nên giầu có, nhiều tiền bạc. Rồi cứ mỗi năm Tết đến, người em út lại giầu thêm, nhờ mảnh đất nở đầy hoa thơm tươi thắm. Người em trở nên giầu hơn 3 người anh tham lam kia.
Người ta tin rằng Hoa Thuỷ Tiên mang lại tài lộc và thịnh vượng. Do vậy, mỗi dịp Tết đến, chơi hoa thuỷ tiên trở thành một tục lệ đón Xuân. Những ngày cuối năm, Thuỷ Tiên được chăm sóc để hoa nở đúng Giao Thừa, hy vọng mang đến tài lộc sung túc và may mắn trong năm mới.
Ý nghĩa truyện Sự tích hoa thủy tiên
Phần thiệt về người em út
Người cha dặn chia gia tài làm bốn phần đều nhau, nhưng ba người anh vừa chôn cha xong đã lấy phần hơn, để lại cho em út mảnh đất khô cằn. Đây là tình huống quen thuộc của cổ tích: người hiền lành, chịu thiệt được đền bù xứng đáng, kẻ tham lam rốt cuộc nghèo hơn. Cách kể giống truyện Sự tích cây khế, chỉ khác là cái giàu đến từ một loài hoa chứ không từ vàng bạc.
Kho báu nằm trong mảnh đất xấu
Bà tiên dưới ao không cho người em vàng, mà chỉ cho biết đất của anh có mầm một loài hoa quý. Người em vẫn phải chăm hoa, hái hoa, đem bán. Truyện vì thế không chỉ nói về may mắn mà còn nói rằng giá trị có khi nằm ở nơi người khác chê bỏ.
Hoa của ngày Tết
Phần cuối truyện giải thích tục chơi thủy tiên ngày Tết: người ta chăm củ cho hoa nở đúng giao thừa, mong năm mới tài lộc. Ngữ văn 7 có hai bài liên quan đến loài hoa này: Cách gọt củ hoa thủy tiên (Chân trời sáng tạo) và Thủy tiên tháng Một (Kết nối tri thức).
Nguồn gốc truyện Sự tích hoa thủy tiên
Thủy tiên là loài hoa trồng từ củ, nở trắng, thơm, được chơi nhiều dịp Tết ở Việt Nam và Trung Quốc. Truyện về người em bị chia phần đất xấu rồi giàu lên nhờ hoa thủy tiên được kể ở cả hai nước; bản trên trang chưa rõ người kể. Truyện này hoàn toàn khác thần thoại Hy Lạp về chàng Narcissus, người say mê bóng mình dưới nước rồi hóa thành hoa thủy tiên.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao gọi là hoa thủy tiên?
Theo truyện, người em út đặt tên hoa là Thủy Tiên để nhớ ơn bà tiên hiện lên từ mặt nước đã chỉ cho anh kho báu.
Vì sao người Việt chơi hoa thủy tiên ngày Tết?
Người ta tin hoa thủy tiên nở đúng giao thừa đem lại tài lộc, may mắn cho cả năm. Đọc thêm phong tục Tết trong Sự tích cây nêu ngày Tết.