Sự tích Hoa sen là một trong những câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Câu chuyện không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc mà còn phản ánh văn hóa dân gian phong phú.
Ngày xưa ở một làng nọ có hai cô bé mồ côi cha mẹ. Hai em được một người hát xẩm đưa về nuôi. Ông dạy cho hai em các điệu múa bài hát. Một lần cô em bị ốm, cô chị đã đốt chiếc nhẫn quý của mình làm thành thuốc thần cứu sống em.
Càng lớn hai chị em càng trở nên xinh đẹp, hát hay múa giỏi nổi tiếng khắp vùng. Trong vùng có một tên công tử khét tiếng độc ác, làm mưa làm gió cả vùng. Nghe tiếng hai cô, hắn âm mưu bắt về làm vợ.
Một hôm người cha nuôi phải đi xa, ông hứa sẽ mua tặng mỗi con một món quà. Cô chị xin cha một đôi hài màu trắng thêu chỉ vàng, còn cô em xin cha một đôi hài hồng thêu chỉ vàng. Nhân lúc người cha vắng nhà, tên công tử đã cho người đến bắt cô chị về.
Để giữ trọn trinh tiết của mình cô gieo mình xuống hồ. Quá thương tâm, cô em cũng trầm mình theo chị. Khi người cha nuôi trở về không thấy con đâu, ông đi tìm hỏi và được biết chuyện.
Đột nhiên, ông ngửi thấy mùi hương thơm ngan ngát tỏa ra từ hồ và ông nhìn thấy trên mặt hồ những bông hoa màu trắng và hồng. Những cánh hoa xinh xinh tựa như dáng hài; ở giữa có nhụy vàng như những sợi chỉ thêu; những chiếc lá xòe to giống như những chiếc nón quai thao các cô thường đội, hương hoa tỏa thơm dịu dàng tinh khiết như tâm hồn hai chị em.
Quá đau buồn, người cha bật khóc. Bất chợt, hai cô con gái từ dưới hồ hiện ra và bước lên cạnh ông. Cô chị kể lại chuyện: “Khi hai chị em con gieo mình xuống hồ đã được bà chúa hồ thương tình dang tay đón lấy và cứu sống. Bà rất quý chúng con, muốn chúng con ở lại với bà nhưng chúng con xin được về nhà chăm sóc cha.
Bà đã đồng ý cho chúng con trở về với cha và tạo ra những đóa hoa kia tượng trưng cho hai chị em để bà luôn cảm thấy có hai con bên cạnh bà. Tên hoa là “Hoa Sen”.
Ý nghĩa truyện Sự tích hoa sen
Hai chị em thương nhau
Ngay từ đầu truyện, cô chị đã đốt chiếc nhẫn quý làm thuốc cứu em. Đến khi chị bị tên công tử bắt đi và gieo mình xuống hồ, cô em cũng trầm mình theo. Tình chị em ấy là sợi chỉ xuyên suốt truyện, và hai sắc hoa trắng, hồng chính là hai chị em đứng cạnh nhau.
Giữ mình trong sạch trước cường quyền
Hai cô gái nghèo, mồ côi, chỉ có tài múa hát, không có cách nào chống lại tên công tử độc ác. Truyện chọn cho họ một kết cục để giữ trọn phẩm giá, rồi để bà chúa hồ cứu sống và cho họ trở về với cha nuôi. Đây là cách dân gian bênh vực người yếu thế và trừng phạt kẻ ỷ quyền bằng sự im lặng của thiên nhiên.
Hình ảnh hoa sen
Cánh hoa như đôi hài, nhụy vàng như chỉ thêu, lá như nón quai thao: truyện gắn từng bộ phận của cây sen với đồ vật của hai cô gái. Hương sen thanh khiết được ví với tâm hồn họ. Điều này hợp với hình ảnh sen trong văn hóa Việt, loài hoa mọc từ bùn mà vẫn thơm, như bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng sen”; Ngữ văn 7 Chân trời sáng tạo có văn bản Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng sen” bàn về hình ảnh này.
Nguồn gốc truyện Sự tích hoa sen
Truyện thuộc nhóm sự tích các loài hoa. Ngoài bản kể về hai chị em này, dân gian còn có những truyện khác về hoa sen; bản trên trang chưa rõ người kể. Đọc thêm các truyện cùng nhóm Sự tích hoa đại và Sự tích hoa thủy tiên.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao hoa sen có hai màu trắng và hồng?
Theo truyện, cô chị xin cha đôi hài trắng thêu chỉ vàng, cô em xin đôi hài hồng; hai màu hoa trên mặt hồ chính là hai chị em.
Ai đã tạo ra hoa sen trong truyện?
Bà chúa hồ đã cứu hai chị em và tạo ra những đóa hoa tượng trưng cho họ để luôn thấy hai cô bên mình.