Sự tích cây dừa là một trong những câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Câu chuyện không chỉ giải thích nguồn gốc cây dừa mà còn chứa đựng nhiều bài học quý giá. Những hình ảnh và nhân vật trong truyện sẽ đưa bạn vào một hành trình thú vị.
Ngày xưa ở vùng đất nọ có gia đình nhà nghèo cảnh mẹ góa, con côi. Hai mẹ con ngày ngày cày thuê cuốc mướn cho tên địa chủ giàu có trong vùng, mà cảnh đói cơm thiếu áo vẫn xảy ra ngày một ngày hai.
Đứa con gái ngày một lớn càng xinh đẹp nết na, bà mẹ ngược lại ngày một già nua, đau bệnh triền miên. Năm ấy, trời hạn nặng, cây cối héo úa, lúa ngoài đồng cháy khô. Gia cảnh mẹ con nhà ấy càng thảm não. Không còn gạo nấu cháo nuôi mẹ, cô gái bạo dạn đến gõ cửa nhà giàu. Vốn háo sắc, gã địa chủ rắp tâm chiếm đoạt cô. Hắn ra điều kiện:
– Được rồi, ta có lòng thương người lắm, nay ta cho em mượn thúng gạo này về mà ăn. Trong ba tháng, nếu em không trả được gạo cho ta thì đến đây hầu hạ ta vậy.
Cô gái đội gạo về vừa khấp khởi bởi mẹ đã có cái ăn, vừa trĩu lòng vì món nợ đã vay, biết lấy đâu mà trả.
Húp chén cháo xong, mẹ cô nghẹn ngào:
– Mẹ không qua khỏi, con ráng mà giữ mình, làm thuê mướn cũng phải trả nợ cho người ta. Nghèo cho sạch, rách cho thơm con ạ!
Mấy hôm sau bà mẹ mất, cô gái khóc lóc thảm thiết. Hàng xóm kẻ ít người nhiều gom góp cho bà cụ được yên mồ yên mả. Ngày đêm, cô gái vật vã thảm thiết bên mộ mẹ hiền.
Không lâu sau, tên nhà giàu cho tay chân đến buộc cô gái về làm hầu hạ hắn. Cô gái gom hết những gì mình có đưa cho họ và hẹn xin được để tang mẹ xong sẽ qua trả lễ.
Mòn mỏi, đau buồn, cô gái chưa thực hiện được lời hứa cũng đã nhắm mắt xuôi tay.
Mấy năm trôi qua, người ta phát hiện có một loài cây lá xòe mượt xanh như mái tóc của cô bé nhà nghèo nọ. Bẹ đỡ lá hình dáng như chiếc mũi xinh xắn của cô. Đặc biệt cây cho trái trên cao, nước trong vắt ngọt lịm, như tấm lòng thơm thảo trọng nghĩa nhân và giữ tiết sạch giá trong khi cô bé còn sống. Người ta đặt tên cho nó là cây dừa. Cây dừa mọc trong vườn nhà, luôn khắng khít bao đời với người nông dân từ đó.
Ý nghĩa truyện Sự tích cây dừa
“Nghèo cho sạch, rách cho thơm”
Lời dặn cuối cùng của người mẹ là sợi chỉ đỏ của truyện: dù làm thuê làm mướn cũng phải trả nợ cho người ta, giữ mình cho trong sạch. Cô gái nghèo vay thúng gạo của địa chủ chỉ vì muốn mẹ có bát cháo, và cô sống trọn những ngày còn lại để giữ lời ấy.
Món nợ với kẻ háo sắc
Gã địa chủ cho vay gạo nhưng điều kiện thật là chiếm đoạt cô gái. Truyện không để cô bị khuất phục: cô gom hết những gì mình có để trả, xin để tang mẹ xong mới đến, rồi chết vì kiệt sức trước khi phải bước vào nhà hắn. Cái chết buồn nhưng giữ trọn được phẩm giá.
Cây dừa mang dáng hình cô gái
Lá dừa xòe như mái tóc, bẹ lá như dáng mũi, trái trên cao chứa nước trong và ngọt như tấm lòng cô. Người xưa gửi vào một loài cây quen thuộc của xóm làng hình ảnh người con gái hiếu thảo, trong sạch, để mỗi lần nhìn cây dừa là nhớ một tấm gương.
Nguồn gốc truyện Sự tích cây dừa
Có nhiều truyện kể về nguồn gốc cây dừa; bản trên trang gắn cây dừa với lòng hiếu thảo và tiết hạnh của một cô gái nghèo, chưa rõ người kể. Cây dừa gắn bó với đời sống nông dân Nam Bộ và miền Trung, nhất là vùng Bến Tre được gọi là xứ dừa. Một truyện cổ tích khác có hình ảnh quả dừa là Sọ Dừa. Các sự tích loài cây gắn với tình mẹ con: Sự tích cây vú sữa.
Câu hỏi thường gặp
Cây dừa trong truyện tượng trưng cho điều gì?
Cây dừa tượng trưng cho người con gái hiếu thảo, trong sạch: lá như mái tóc, nước dừa trong và ngọt như tấm lòng cô.
Vì sao cô gái phải vay gạo của địa chủ?
Năm hạn hán, nhà hết gạo, mẹ ốm nặng nên cô đánh liều vay một thúng gạo để nấu cháo cho mẹ.
Có sự tích nào khác về loài cây ăn quả?
Bạn có thể đọc Sự tích trái thơm, quả dứa.