Kết bài Rừng xà nu hay nhất – 12 mẫu tóm lược, mở rộng, theo đề

Rừng xà nu là khúc tráng ca của đại ngàn và người Tây Nguyên thuở đầu đánh Mĩ. Qua cây xà nu và cuộc đời Tnú, Nguyễn Trung Thành khẳng định sức sống không gì khuất phục được của một dân tộc biết đứng lên giữ lấy quê hương.

Với lối kể chuyện lồng trong lời kể của già làng, hệ thống hình ảnh giàu tính biểu tượng và ngôn ngữ mang đậm hơi thở đại ngàn, Nguyễn Trung Thành đã tạo nên một truyện ngắn đậm chất sử thi. Rừng xà nu không chỉ tái hiện nỗi đau của làng Xô Man dưới gót giày kẻ thù mà còn làm sáng lên phẩm chất của những con người kiên trung, son sắt với cách mạng. Hình tượng cây xà nu song hành cùng con người đã nâng câu chuyện của một ngôi làng lên thành câu chuyện của cả dân tộc.

Hơn nửa thế kỉ đã qua, Rừng xà nu vẫn được nhớ như tác phẩm tiêu biểu bậc nhất của văn xuôi thời chống Mĩ. Truyện ngắn ấy là thành quả của những năm tháng Nguyên Ngọc sống cùng Tây Nguyên, hiểu Tây Nguyên bằng cả trái tim của người lính và người viết. Qua tác phẩm, ông góp vào văn học dân tộc một hình tượng thiên nhiên độc đáo bậc nhất và một chân dung con người Tây Nguyên vừa gần gũi vừa lớn lao.

Truyện ngắn Rừng xà nu khép lại bằng cảnh Tnú lên đường, cụ Mết và Dít đứng nhìn những cánh rừng xà nu nối nhau chạy tít tới chân trời. Hình ảnh ấy lặp lại đoạn mở đầu, tạo nên một vòng kết cấu khép kín mà vẫn mở về phía tương lai. Rừng cây bị thương nhưng không gục ngã, con người mất mát nhưng không lùi bước. Bằng một hình ảnh giản dị, Nguyễn Trung Thành đã để lại niềm tin vững chắc vào sức sống bất tận của Tây Nguyên.

Đặt Rừng xà nu bên cạnh truyện ngắn của Nguyễn Thi, Những đứa con trong gia đình, ta thấy văn học những năm chống Mĩ đã có chung một niềm tin: truyền thống là sức mạnh để con người vượt qua đau thương. Ở Nam Bộ, đó là cuốn sổ gia đình chú Năm muốn trao cho Chiến và Việt; ở Tây Nguyên, đó là những thế hệ xà nu mọc lên dưới bom đạn. Với tác phẩm của mình, Nguyễn Trung Thành đã góp một tiếng nói hào hùng vào bản hợp xướng chung của cả dân tộc.

Gấp lại Rừng xà nu, người đọc trẻ hôm nay không khỏi tự hỏi mình đã làm gì để xứng đáng với những hi sinh của cha ông. Tnú, Mai, cụ Mết và dân làng Xô Man đã đổ máu để có ngày đất nước được sống trong hòa bình. Sống trong những ngày yên ả, chúng ta tiếp nối truyền thống ấy không phải bằng giáo mác mà bằng tri thức, bằng sự kiên trì và lòng yêu quê hương. Đó cũng là thông điệp còn nguyên giá trị mà Nguyễn Trung Thành gửi lại.

Điều đọng lại sâu nhất sau khi đọc Rừng xà nu có lẽ là bài học mà dân làng Xô Man phải đổi bằng máu: trước kẻ thù tàn bạo, cam chịu chỉ dẫn đến cái chết, chỉ có đứng lên mới giành được sự sống. Bi kịch của Tnú khi tay không cứu vợ con và đêm cả làng cầm giáo xông ra giết bọn giặc là hai mặt của cùng một chân lí. Nguyễn Trung Thành đã biến chân lí lịch sử ấy thành hình tượng nghệ thuật sống động, khiến tác phẩm có sức thuyết phục lâu dài với nhiều thế hệ bạn đọc.

Cây xà nu là thành công lớn nhất về nghệ thuật của truyện ngắn Rừng xà nu. Từ những cây bị đạn chặt đứt ngang thân đến những cây con vươn lên đón nắng, rừng xà nu là tấm gương phản chiếu số phận và phẩm chất của dân làng Xô Man: đau thương mà bất khuất, mất mát mà vẫn sinh sôi. Nhờ hình tượng này, Nguyễn Trung Thành đã thổi vào thiên truyện không khí sử thi hùng tráng và một niềm tin mãnh liệt vào chiến thắng.

Cuộc đời Tnú là cuộc đời của một người con ưu tú của làng Xô Man, đi qua tận cùng đau khổ để trở thành người chiến sĩ kiên cường. Đôi bàn tay bị đốt cháy của anh ghi lại tội ác không thể chối cãi của giặc, cũng là minh chứng cho chân lí mà cụ Mết đã đúc kết. Với nhân vật này, Nguyễn Trung Thành đã xây dựng thành công một người anh hùng mang tầm vóc sử thi, làm nên sức lay động lâu bền của Rừng xà nu.

Cụ Mết, Tnú, Mai, Dít, bé Heng, mỗi người một vẻ nhưng đều chung một lòng với làng, với cách mạng. Các thế hệ ấy nối nhau như những lớp cây xà nu, lớp trước ngã xuống thì lớp sau đã vươn lên thay thế. Qua cách xây dựng nhân vật theo hướng cộng đồng, Nguyễn Trung Thành đã khẳng định sức mạnh vô tận của cả một dân tộc. Đó chính là chiều sâu tư tưởng làm nên giá trị của Rừng xà nu.

Đề tài mang tầm vóc cộng đồng, nhân vật kết tinh phẩm chất dân tộc, giọng kể trang trọng như lời già làng, tất cả đã làm nên chất sử thi đậm đà của Rừng xà nu. Nguyễn Trung Thành không chỉ kể một câu chuyện chiến tranh mà còn viết nên một trường ca của đất và người Tây Nguyên. Chính chất sử thi ấy đã giúp tác phẩm vượt qua thời gian, trở thành một trong những trang văn đẹp nhất của nền văn học cách mạng.

Có những tác phẩm khép lại nhưng âm vang còn mãi, như mùi nhựa xà nu thơm ngát lan trong gió núi. Rừng xà nu là một tác phẩm như thế. Nguyễn Trung Thành viết về chiến tranh mà không sa vào sự tàn khốc đơn thuần; ông tìm thấy trong mất mát những hạt mầm của sự sống, trong mỗi vết thương một lớp cây mới đang nhú lên. Câu chuyện của Tnú và làng Xô Man vì thế không chỉ thuộc về năm 1965 mà thuộc về mọi thời, nhắc ta rằng một dân tộc chỉ trường tồn khi biết giữ gìn truyền thống và tiếp sức cho nhau qua các thế hệ.