Hai anh em và con chó đá là một câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Câu chuyện khám phá tình anh em và lòng trung thành trong cuộc sống. Những thử thách và bài học quý giá đang chờ đón bạn.
Xưa một nhà có hai anh em, người nào cũng đã có vợ và đã ở riêng. Vợ chồng người anh thì giầu có và dư tiền của, nhưng tính tình keo cú, cay nghiệt, chẳng những không giúp ai bao giờ, lại còn tham lam vơ vét của người nữa.
Vợ chồng người em thì tuy nghèo đói nhưng vẫn giúp người nghèo hơn mình, lại còn hiền lành tử tế tu thân tích đức.
Một hôm Ông Bụt hóa làm lão ăn mày xuống thử. Trước đến nhà người anh ăn xin, thì bị mắng chửi, đuổi đi tay không.
Sang đến nhà người em, chưa kịp xin, thì hai vợ chồng đang ngồi ăn cháo, chạy ra vồn vã mời vào cùng ngồi ăn.
Ăn xong ông lão bảo hai vợ chồng nhà ấy rằng:
– Các con đối đãi với lão thật là phúc đức, vậy hãy đi theo lão, lão chỉ cho cái này hay lắm.
Hai vợ chồng chẳng biết là cái gì, nhưng ông lão đã bảo nên cũng cứ đi. Khi lên trên đỉnh một quả núi, có con chó đá ngồi đấy, ông lão lấy gậy đập vào mõm chó, chó liền há mõm ra. Ông lão bảo vợ chồng thò tay vào, muốn lấy bao nhiêu vàng thì lấy.
Nhưng vợ chồng rụt rè không dám đưa tay vào. Ông lão bảo “đừng sợ”. Quả nhiên khi thọc tay vào mõm chó đá, khi lôi ra thì thấy vàng ơi là vàng. Hai vợ chồng lấy vừa đủ, không dám tham lam. Lấy xong, ông lão đập gậy vào mõm chó, nó ngậm lại như cũ.
Hai vợ chồng đem vàng về tậu nhà tậu ruộng, giầu hơn gia đình người anh nhiều lắm.
Anh chị thấy chú em nghèo nay trở nên giầu liền hỏi cho ra lẽ. Em thật thà kể hết lại cho anh chị nghe. Nghe xong anh nói:
– Tưởng ai chớ ông lão ấy hôm nọ cũng vào nhà ta ăn xin. Rõ hoài của, thế mà ta không biết.
Hai vợ chồng người anh sẵn lòng tham, bàn nhau làm một bữa cơm thật sang, thật ngon rồi chồng đi tìm ông lão ăn mày. Thật may cho người anh, vừa đi một quãng thì gặp lại ông ăn mày trước. Người anh mừng rỡ, kéo ông lão về nhà đãi một bữa cơm thật no, cho uống thật say, rồi nói:
– Vợ chồng tôi cho ông ăn bữa hôm nay còn sang bằng mấy mươi bữa cháo hôm nọ ở nhà thằng em tôi, vậy ông dẫn chúng tôi đi tìm vàng.
Ông lão gật đầu.
Hai vợ chồng mừng rỡ, gánh đi mỗi người hai chiếc thúng thật to. Ông lão cũng đưa lên núi và cũng đập vào mõm chó như lần trước, con chó há mõm ra…
Người chồng mừng rỡ thò cả cánh tay vào sâu để lấy cho thật nhiều vàng, nhưng khốn khổ, con chó thấy nhột nhột liền ngậm mõm vào ngay, không rút ra được nữa, sợ cuống cuồng muốn chết, nhìn chung quanh không thấy ông lão đâu nữa.
Vợ đành để chồng ở lại, về nhà một mình, ngày ngày 2 bữa đưa cơm lên núi cho chồng. Ba năm kéo lê như vậy, tiền của trong nhà tiêu hết. Vợ chồng ngồi than thân trách phận, bỗng chó đá há mõm ra, chồng rút tay lại được.
Hai vợ chồng vội cắm đầu chạy thẳng về nhà, không dám quay lại nhìn con chó đá nữa.
Từ đó hai người bảo nhau chừa cái tính keo kiết, tham lam.
Ý nghĩa truyện Hai anh em và con chó đá
Bát cháo thật lòng và bữa cỗ vụ lợi
Vợ chồng người em chỉ có nồi cháo vẫn chạy ra mời ông lão ăn mày cùng ngồi; vợ chồng người anh làm cả mâm cơm sang, nhưng là để đổi lấy đường đến chỗ có vàng. Truyện đặt hai bữa ăn cạnh nhau để người nghe thấy rõ: giá trị của lòng tốt không nằm ở món ăn, mà ở chỗ có cho đi mà không tính toán hay không.
Biết đủ thì được, tham thì mắc kẹt
Người em lấy vàng “vừa đủ”, người anh thò cả cánh tay vào sâu để vét cho thật nhiều, rồi bị chó đá ngậm chặt suốt ba năm. Hình ảnh cánh tay mắc kẹt trong miệng đá vừa buồn cười vừa đáng sợ, là hình phạt rất đúng với lòng tham. Ba năm vợ đưa cơm lên núi cũng tiêu sạch của cải, giống như lòng tham lấy đi chính cái mình đã có.
Một kết thúc cho người biết hối cải
Khác nhiều truyện cùng đề tài, người anh không chết. Khi vợ chồng ngồi than thân trách phận, chó đá há miệng thả tay ra, và họ bảo nhau bỏ tính keo kiệt. Truyện để ngỏ cơ hội làm lại cho người biết nhận ra lỗi của mình.
Đọc thêm truyện cùng kiểu
Cốt truyện hai anh em, người hiền được của, kẻ tham chuốc họa rất gần với Sự tích cây khế, truyện cổ tích được học trong chương trình Ngữ văn 6 (xem Soạn bài Cây khế). Trên trang còn có Chàng học trò và con chó đá và Tham thì thâm.
Câu hỏi thường gặp
Ai là ông lão ăn mày trong truyện?
Ông lão là Bụt hóa thân để thử lòng hai anh em; ông dẫn người em lên núi lấy vàng trong miệng con chó đá.
Vì sao người anh bị chó đá ngậm tay?
Vì tham, người anh thò cả cánh tay vào thật sâu để vét cho nhiều vàng; chó đá thấy nhột liền ngậm miệng lại, phải ba năm sau mới nhả ra.