Tóm tắt Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Kiên, một người lính trở về sau chiến tranh, luôn bị kí ức chiến trường ám ảnh và dồn hết sức viết một cuốn tiểu thuyết về những năm tháng ấy. Một ngày, anh bỏ đi, để lại căn phòng và cả núi bản thảo. Nhân vật “tôi” có được bản thảo, đọc theo một trật tự tùy ý và nhận ra mình với Kiên cùng chung một nỗi buồn chiến tranh.

Một đêm lạnh, đứng bên cửa sổ nhớ Phương, Kiên bỗng thấy hiện về truông Gọi Hồn, những gương mặt đồng đội và trận đánh đã xóa sổ tiểu đoàn 27 của anh. Trong trạng thái mê mải, anh ngồi viết một mạch suốt đêm thiên truyện đầu tiên về trận đánh ấy. Từ đó, Kiên sống với quá khứ, lang thang phố xá, công viên, và tiếp tục viết cuốn tiểu thuyết mỗi ngày một dày nhưng vẫn dang dở. Rồi anh lặng lẽ rời khu phố, bỏ lại căn phòng bừa bộn. Người đàn bà câm ở tầng áp mái gom toàn bộ giấy tờ của anh cất giữ. Về sau, nhân vật “tôi” có được đống bản thảo, đọc mãi mới hiểu, nhận ra cả hai cùng mang một nỗi buồn chiến tranh, và tin rằng Kiên hạnh phúc trên con đường hướng về quá khứ.

Phần 1 – Kiên và cuộc sống cùng kí ức: Trong một đêm mưa lạnh, những hình ảnh chiến trường bất ngờ ùa về khiến Kiên như sống lại trận đánh khốc liệt ở truông Gọi Hồn. Anh viết liền một mạch đến sáng thiên truyện đầu tiên của đời mình. Những ngày sau đó, anh đi lang thang, ngồi lặng hàng giờ trong công viên, để quá khứ lần lượt hiện về. Nhiều tháng, nhiều năm trôi qua, bản thảo tiểu thuyết dày lên nhưng như ngày càng dang dở; Kiên chỉ biết thụ động để dòng hồi ức dẫn dắt ngòi bút.

Phần 2 – Người kể chuyện và đống bản thảo: “Nhà văn của phường” lặng lẽ bỏ đi. Người đàn bà câm thu dọn căn phòng, gom giấy tờ thành một “núi” bản thảo và mang lên tầng áp mái. Nhân vật “tôi” có được bản thảo, ban đầu cố sắp xếp theo trình tự nhưng không được, đành đọc tờ nào trước đọc tờ ấy. Nhờ cách đọc ấy, “tôi” thấy tác phẩm hiện lên gắn với cuộc đời thật của Kiên, nhận ra ý nghĩ và cảnh ngộ của chính mình trong đó. “Tôi” hiểu cả hai cùng chung nỗi buồn chiến tranh, nhưng với Kiên nỗi buồn ấy nặng nề hơn nhiều; dù vậy, “tôi” tin anh hạnh phúc khi được sống mãi với những tình cảm trong sáng của một thời đã qua.

Cho đến tận bây giờ, Kiên vẫn không lí giải được vì sao vào một đêm mưa lạnh, khi đứng bên cửa sổ nhớ về Phương, anh lại thấy hiện lên mùa mưa ở chiến trường, truông Gọi Hồn và gương mặt từng người trong trung đội. Căn phòng như rung lên theo tiếng pháo, tiếng máy bay bổ nhào của trận đánh đã xóa sổ tiểu đoàn 27. Hồn phách như xiêu lạc, anh ngồi xuống bàn và thay vì viết thư, anh viết liền một mạch suốt đêm thiên truyện đầu tiên trong đời, làm sống dậy trận tử chiến ở truông Gọi Hồn và số phận bi thảm của tiểu đoàn.

Suốt ngày Chủ nhật hôm sau, Kiên lang thang trong phố với một niềm vui buồn khó tả. Anh cảm thấy những lo toan, đau khổ của hiện tại bỗng trở nên nhạt nhòa, và tin rằng mình vừa “phục sinh” – nhưng là phục sinh ngược về quá khứ. Chiều đến, anh ngồi lặng trong công viên bên hồ, để những kí ức về rừng, suối, bản làng, những gương mặt đồng đội và niềm đau của mối tình lần lượt hiện về.

Nhiều tháng, có lẽ nhiều năm trôi qua, bản thảo tiểu thuyết dày dần lên nhưng dường như càng thêm dang dở: chương sau lặp lại chương trước, cảnh ở phần đầu lại chờ anh ở phần cuối. Kiên thấy mình chỉ là người viết, lặng lẽ để tác phẩm tự tìm lấy dòng chảy của nó.

Rồi “nhà văn của phường” rời khu phố mà không báo cho ai. Căn phòng bỏ ngỏ, gió bấc thổi tung giấy má khắp sàn. Người đàn bà câm ở lại, thu dọn tất cả và khuân “núi” bản thảo lên tầng áp mái. Về sau, nhân vật “tôi” có trong tay toàn bộ số giấy ấy. Anh cố tìm một trình tự nhưng vô ích, vì “Trang nào cũng hầu như là trang đầu, trang nào cũng có vẻ như trang cuối.” Cuối cùng, “tôi” đọc tờ trước rồi tờ sau, lẫn cả thư từ, nhật kí, ảnh, giấy chứng nhận thương tật, thậm chí cả những quân bài. Chính cách đọc tùy tiện ấy lại giúp “tôi” thấy tác phẩm hòa làm một với cuộc đời thật của Kiên. Chép lại bản thảo, “tôi” ngỡ ngàng nhận ra ý nghĩ, cảm giác và cảnh ngộ của mình trong đó. “Tôi” hiểu rằng hai người cùng chung một nỗi buồn chiến tranh – nỗi buồn giúp họ thoát khỏi ám ảnh bạo lực để trở về đời sống hòa bình. Nhưng với Kiên, nỗi buồn ấy nặng nề hơn, khiến anh cứ lùi mãi về quá khứ. “Tôi” vẫn tin anh hạnh phúc, vì anh được sống mãi trong những ngày đau thương mà chan chứa tình người, khi tất cả còn son trẻ và chân thành.

Trong khu phố của tôi từng có một người mà ai cũng gọi đùa là “nhà văn của phường”. Anh vốn là lính, sống lặng lẽ, thường biến mất cả tuần, cả tháng. Lần cuối cùng anh đi, căn phòng bỏ ngỏ, gió mưa thổi giấy má tung khắp nơi. Người đàn bà câm ở tầng áp mái đã nhặt hết số giấy ấy, xếp thành cả một núi và mang về cất giữ.

Khi có được đống bản thảo, tôi đọc với cả sự tò mò lẫn kiên nhẫn. Tôi đã cố sắp xếp lại cho có đầu có cuối nhưng không được, vì trang nào cũng như trang mở đầu, trang nào cũng như trang kết thúc. Tôi đành đọc tờ nào trước đọc tờ ấy, cả những lá thư, trang nhật kí, bức ảnh, giấy chứng nhận thương tật. Lạ thay, chính cách đọc ấy cho tôi thấy cuốn tiểu thuyết bị bỏ dở kia gắn liền với cuộc đời thật của anh, và trong đó có cả những suy nghĩ, cảnh ngộ của tôi. Tôi ngờ rằng chúng tôi từng gặp nhau trong chiến tranh. Chúng tôi chung một nỗi buồn – nỗi buồn chiến tranh mênh mang mà cao cả, đã giúp chúng tôi bước ra khỏi chém giết để về với đời sống hòa bình. Chỉ có điều, nỗi buồn của anh nặng hơn của tôi rất nhiều. Dẫu vậy, tôi tin anh hạnh phúc, vì anh được sống mãi với tình yêu, tình bạn, tình đồng đội của những năm tháng không bao giờ trở lại.

Tiểu thuyết kể về Kiên, một người lính trinh sát của tiểu đoàn 27 chiến đấu ở Tây Nguyên, một trong số ít người sống sót sau trận đánh khốc liệt ở truông Gọi Hồn. Hết chiến tranh, anh tham gia đội quy tập hài cốt liệt sĩ rồi trở về Hà Nội. Anh gặp lại Phương, người yêu từ thời học trò, nhưng cả hai đều đã bị chiến tranh làm tổn thương, không thể trở lại như xưa; Phương rời xa anh. Sống cô độc giữa thời bình, bị kí ức về đồng đội và những cái chết ám ảnh, Kiên cầm bút viết tiểu thuyết như một cách sống lại quá khứ. Cuối cùng anh bỏ đi, để lại bản thảo dang dở cho người đàn bà câm giữ, và bản thảo ấy đến tay người kể chuyện.

Kiên là một chàng trai Hà Nội, học cùng lớp và yêu Phương từ những năm tuổi học trò. Mối tình trong trẻo ấy bị chiến tranh cắt ngang: trên chuyến tàu vào chiến trường, đoàn tàu bị máy bay Mỹ oanh tạc, Phương gặp tai họa đau đớn mà Kiên không bảo vệ được. Từ đó, giữa hai người có một vết thương không bao giờ lành, theo Kiên suốt cả cuộc đời.

Ở chiến trường, Kiên là lính trinh sát. Anh đi qua những trận đánh khốc liệt, chứng kiến cái chết của biết bao đồng đội. Ám ảnh nhất là trận đánh ở truông Gọi Hồn, nơi tiểu đoàn 27 gần như bị xóa sổ, Kiên là một trong số ít người sống sót. Những cái chết, những số phận – người đồng đội đào ngũ rồi chết thảm, cô giao liên trẻ gặp nạn trong tay lính Mỹ – cứ trở đi trở lại trong trí nhớ của anh.

Chiến tranh kết thúc, Kiên ở lại một thời gian trong đội quy tập hài cốt liệt sĩ, ngày ngày đối diện với di hài đồng đội ở chính những cánh rừng xưa. Trở về Hà Nội, anh gặp lại Phương nhưng cả hai đã khác: họ không thể tìm lại tình yêu cũ, và Phương lại ra đi. Kiên sống cô độc, lạc lõng giữa đời sống hòa bình, chỉ tìm thấy lẽ sống trong việc viết. Cuốn tiểu thuyết của anh không theo trật tự thời gian, đan xen chiến trường và thời bình, hiện tại và hồi ức, như chính dòng tâm trạng của anh. Kí ức về người cha họa sĩ cô độc, người đã đốt hết tranh trước khi mất, cũng hiện lên trong những trang viết ấy.

Cuối cùng, Kiên rời bỏ khu phố, để lại đống bản thảo bừa bộn. Người đàn bà câm gom nhặt và cất giữ trên tầng áp mái. Nhân vật “tôi” có được bản thảo, đọc, chép lại và nhận ra mình cùng Kiên chung một nỗi buồn chiến tranh – nỗi buồn của những con người đã đi qua chiến tranh, mang theo mất mát nhưng cũng mang theo tình người không bao giờ phai.

• Tác giả, tác phẩm: Bảo Ninh viết năm 1987, in lần đầu năm 1990 (có lúc mang tên Thân phận của tình yêu); Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 1991.
• Nhân vật chính: Kiên – lính trinh sát, người sống sót, sau chiến tranh trở thành người viết văn.
• Các tuyến chính: kí ức chiến trường (truông Gọi Hồn, tiểu đoàn 27, đồng đội); công việc quy tập hài cốt; mối tình với Phương; hành trình viết tiểu thuyết.
• Kết cấu: phi tuyến tính, đan xen quá khứ – hiện tại theo dòng ý thức; cuối truyện xuất hiện người kể chuyện xưng “tôi” đọc lại bản thảo của Kiên.
• Chủ đề: nhìn chiến tranh từ số phận cá nhân, từ những mất mát và chấn thương tinh thần; nỗi buồn ở đây là nỗi đau nhân bản, không phủ nhận những hi sinh.

Lưu ý khi tóm tắt Nỗi buồn chiến tranh

Đề bài trong SGK thường chỉ yêu cầu tóm tắt đoạn trích, vì vậy em không cần kể dài về các sự kiện của cả tiểu thuyết. Hãy nhớ đoạn trích có hai điểm nhìn: phần đầu kể về Kiên từ ngôi thứ ba, phần sau chuyển sang lời của nhân vật “tôi”. Đây là chi tiết quan trọng, vì nó cho thấy cách tiểu thuyết hiện đại tổ chức sự kiện. Khi trích dẫn, chỉ nên dùng một câu ngắn, chẳng hạn cụm từ “nỗi buồn chiến tranh mênh mang, nỗi buồn cao cả” mà người kể chuyện dùng để gọi tên tâm trạng chung của những người lính.

Kết luận

Tám mẫu tóm tắt Nỗi buồn chiến tranh trên giúp em nắm chắc cả đoạn trích trong sách lẫn bối cảnh của tiểu thuyết. Hãy dựa vào sơ đồ và các mẫu để tự tóm tắt bằng lời văn của mình, đúng với số câu, số chữ mà đề yêu cầu.

Xem thêm:

• Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh): tác giả, tác phẩm, bố cục, soạn bài
• Phân tích Nỗi buồn chiến tranh và các nhân vật
• Những tác phẩm tiêu biểu của Bảo Ninh
• Tóm tắt truyện ngắn Giang (Bảo Ninh)