Sự tích hòn trống mái là một trong những câu chuyện cổ tích nổi tiếng của Việt Nam. Câu chuyện này không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc về tình yêu và sự hy sinh. Đằng sau những hình ảnh giản dị, nó còn chứa đựng nhiều bài học quý giá cho thế hệ mai sau.
Hòn trống mái có 3 tảng đá xếp chồng lên nhau, một hòn có đầu nhọn nằm chồng lên trên trông giống hình dáng con gà trống, hòn đối diện nhỏ hơn, có dáng tựa con gà mái. Các khối đá có hình dáng đẹp thơ mộng được gắn với truyền thuyết về một mối tình chung thủy, đã cùng nhau chết trong một trận đại hồng thuỷ và đặt tên là hòn Trống Mái.
Chuyện kể rằng, ở vùng Sầm Thôn, có chàng trai tên Ngư Phủ, khỏe mạnh lại siêng năng. Vào một buổi chiều, khi thuyền đã cập bến, trời bỗng nổi cơn giông dữ dội, giữa không trung, một cánh cò trắng sức cùng lực kiệt lao xuống vũng Tiên. Thấy vậy, chàng Ngư Phủ mang cò về chăm sóc, từ đó, cò ở lại cùng chàng.
Như mọi ngày, chàng Ngư Phủ ra biển quăng chài, cò ở nhà một mình trong lòng rất vui sướng bởi hôm nay, là hết hạn đội lốt cò và được trở về tiên giới. Cò trở thành một người con gái nhan sắc tuyệt trần, nhưng nàng không trở lại thiên đình làm tiên nữ, mà nguyện ở lại trần gian.
Ngư Phủ trở về, ngạc nhiên khi thấy nhà cửa gọn gàng, cơm canh đã ở trên mâm, mà vắng bóng cò như mọi khi. Chàng buồn rầu, bỗng từ trong liếp nàng bước ra e lệ cúi chào, cuộc thiên duyên giữa chàng Ngư Phủ và một tiên nữ đã trở thành hiện thực. Chốn thiên đình, hết hạn phải làm kiếp cò, mà vẫn chưa thấy con gái trở về, hay tin nàng kết hôn với người hạ giới, Ngọc Hoàng nổi trận lôi đình sai người xuống trừng phạt.
Chàng Ngư Phủ hết lời khuyên nhủ nàng trở về trời, nhưng nàng một mực ở lại cùng chàng. Nàng dùng phép, biến vợ chồng thành đôi chim, khi sứ giả bước vào định bắt, thì đôi chim non kia biến thành đá đứng trơ trơ.
Phiến đá đó, người dân gọi là hòn Trống Mái, là biểu tượng của tình thủy chung, là khát khao hạnh phúc, được sống trong tình yêu, mà người xưa đã khéo léo gửi gắm vào đất trời nơi đây.
Ý nghĩa truyện Sự tích hòn Trống Mái
Một mối tình được đền bằng lòng tốt
Chàng Ngư Phủ cứu con cò kiệt sức giữa cơn giông, mang về chăm sóc mà không mong báo đáp. Con cò hóa ra là tiên nữ đang chịu hạn đội lốt, và khi hết hạn, nàng chọn ở lại trần gian với người đã thương mình. Cũng như nhiều truyện tiên lấy người trần, cuộc hôn nhân bắt đầu từ một việc làm tử tế.
Thà hóa đá còn hơn chia lìa
Ngọc Hoàng sai người xuống bắt tiên nữ về, chàng Ngư Phủ khuyên vợ nghe lời, nhưng nàng một mực ở lại. Biến cả hai thành đôi chim rồi hóa đá là lựa chọn cuối cùng để không ai chia cắt được. Hình ảnh đôi đá đứng tựa nhau trước biển trở thành biểu tượng của lòng chung thủy, giống như hòn Vọng Phu là biểu tượng của người vợ chờ chồng.
Truyện kể gắn với cảnh vật
Truyện thuộc loại sự tích giải thích một thắng cảnh: người xưa nhìn khối đá có dáng gà trống, gà mái rồi gửi vào đó một câu chuyện tình. Nhờ câu chuyện, tảng đá vô tri trở nên có hồn, và người đến xem cảnh cũng mang về một bài học về tình nghĩa.
Nguồn gốc truyện Sự tích hòn Trống Mái
Hòn Trống Mái nổi tiếng nhất nằm trên núi Trường Lệ ở Sầm Sơn, Thanh Hóa; “Sầm Thôn” trong truyện chính là tên làng cũ vùng này. Ở vịnh Hạ Long cũng có một cặp đá được gọi là hòn Trống Mái (hòn Gà Chọi), nhưng truyện chàng Ngư Phủ và nàng tiên cò là truyền thuyết gắn với Sầm Sơn. Người kể bản trên trang chưa rõ.
Câu hỏi thường gặp
Hòn Trống Mái ở đâu?
Hòn Trống Mái trong truyện là cụm đá trên núi Trường Lệ, Sầm Sơn (Thanh Hóa), gồm khối đá dáng gà trống và khối nhỏ hơn dáng gà mái.
Vì sao vợ chồng Ngư Phủ hóa thành đá?
Ngọc Hoàng không cho tiên nữ lấy người trần, sai sứ giả xuống bắt về; nàng biến hai vợ chồng thành đôi chim rồi hóa đá để mãi ở bên nhau. Đọc thêm những truyện tình hóa đá, hóa vật: Sự tích hòn Vọng Phu, Sự tích trầu cau và vôi và truyện tiên lấy người trần cũng ở Thanh Hóa Sự tích động Từ Thức.