Sự tích đá bà rầu là một trong những câu chuyện cổ tích đặc sắc của Việt Nam. Câu chuyện không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc mà còn phản ánh văn hóa và tâm tư của người dân. Hãy cùng khám phá những điều thú vị ẩn chứa trong truyền thuyết này.
Ngày xưa, có gia đình một người thuyền chài có một cô gái rất xinh tươi. Khi cô đã lớn, nhiều chàng trai muốn xin kết duyên với nàng, nhưng chưa có đám nào thành cả. Mãi về sau một chàng trai người Quảng lấy được nàng làm vợ. Anh chàng là người khỏe mạnh, làm nghề buôn hàng bằng thuyền mà ở đây người ta gọi là buôn ghe.
Sau thời kỳ ân ái ngắn ngủi, đôi vợ chồng ấy phải rời nhau vì sinh kế. Người chồng theo thuyền, theo bạn ra đi, để một mình vợ ở lại với gian nhà nhỏ.
Thế rồi, cứ chiều chiều, người vợ lại ra bờ sông trông đợi bóng những cánh buồm tiến vào cửa sông. Nhưng qua ba bốn tuần trăng mà chồng và các bạn của chồng vẫn không thấy về. Những đoàn thuyền khác lần lượt cập bến không nhắc tới họ.
Người đàn bà đâm ra lo sợ: hay là trận bão vừa qua đã nhận chìm thuyền xuống thủy phủ. Hay là chồng mình làm điều gì thất thố, nên bọn quan quân địa phương đã giam tất cả mọi người vào ngục tối… Năm, sáu tháng qua, người chồng vẫn chưa thấy về. Người đàn bà đó hàng ngày ra đứng bờ sông nhìn những cánh buồm tiến vào cửa biển. Mỗi một cánh buồm đối với nàng là một tia hy vọng, nhưng tia hy vọng ấy vừa lóe lên, thì một chốc sau đó lại tắt ngay.
Đột nhiên chồng về giữa lúc vợ đinh ninh sống một thân một bóng lạnh lẽo. Người lái buôn bước vào nhà làm cho mọi người kinh ngạc và mừng rỡ. Anh kể rất dài về cuộc sống chung đụng với những người khác nòi ở hải đảo. Nếu không có mưu trí thì anh và bạn hữu chưa chắc đã sống sót để nhìn lại quê hương.
Thế là ngày vui trở lại. Thú ái ân lại tràn ngập chăn gối cho bõ những lúc xa nhau. Nhưng vui chưa trọn mà buồn đã xuất hiện. Sự nghi ngờ bỗng nảy nở trong lòng người chồng. Chồng vốn là người cả ghen, lại cũng đã biết vợ ngày trước có phần nào tự do trong việc giao thiệp.
Bây giờ đây, người ta mách nhỏ với anh rằng: trong những ngày vừa qua người đàn bà hay bỏ nhà ra đi từ buổi chiều cho đến tối mịt mới về. Nghe đoạn: máu ghen của anh bừng bừng bốc lên. Hắn không ngờ trong những lúc mình gian lao như thế, thì vợ lại có thể như thế được.
Nhưng lời phân trần của người vợ chẳng ăn thua gì. Trong tình cảnh đó, nàng chỉ đành ngậm miệng. Vì thế chồng không tiếc tay hành hạ vợ. Không một lời oán trách, người đàn bà chỉ biết mình khóc với mình mà thôi. Vợ càng làm thế, thì chồng lại càng lạnh nhạt. Một hôm để cho vợ phải hối hận, người chồng lại cùng bạn dong buồm ra đi, không một lời rỉ tai với vợ.
Người đàn bà ấy không biết chồng đi đâu và bao giờ trở lại.
Nhưng một hôm, người chồng lại cùng với các bạn bè trở về quê hương, sau một thời gian buôn bán ở phương xa. Hắn làm ra rất nhiều tiền, nhưng hắn thấy tiền của không đủ lấp sự trống trải trong lòng mình. Hắn ao ước được gặp lại vợ cũ để tìm hạnh phúc trong sum họp. Lần này, chồng dự định lúc về sẽ khuyên dỗ cho vợ mình tu tỉnh để nối lại những ngày thắm đẹp xưa kia.
Nhưng khi bước chân vào nhà, người chồng thấy nhà lạnh lẽo. Xóm giềng cho hay rằng vợ anh bỏ đi đã hơn một tháng. Hắn thấy gánh buồn đè nặng lên người. Hắn vơ vẩn đi lại bờ sông, chỗ mà người ta cho biết là vợ mình lần trước cũng như lần này hay đứng đây trông đợi. Sự hối hận tràn ngập trong lòng người đàn ông.
Tự nhiên hắn reo lên vì xa kia bên cạnh cái tháp Chàm có bóng một người thiếu phụ nổi bật trong ánh chiều giống hệt vợ mình. Mừng quá, hắn cắm đầu chạy tới. Quả đúng là vợ, nhưng vợ bấy giờ đã hóa thành đá, con mắt vẫn đăm đăm nhìn về phía chân trời vô tận.
Thời gian bây giờ đã xóa đi mất tích nhiều sự vật, nhưng bức tượng người đàn bà cô đơn buồn rầu kia ở Quảng-nam vẫn còn. Bên cạnh đó là một ngọn tháp cổ. Cái tượng đó người ta gọi là tượng Bà-rầu. Vì tượng ở cạnh tháp, nên tháp cũng gọi là tháp Bà rầu.
Ý nghĩa truyện Sự tích đá Bà Rầu
Người vợ đứng chờ ở cửa sông
Chồng đi buôn ghe, nàng chiều chiều ra bờ sông đếm từng cánh buồm. Mỗi cánh buồm là một tia hy vọng, rồi lại tắt. Truyện kể nỗi chờ đợi của người vợ vùng sông nước bằng những hình ảnh rất thật: tuần trăng, trận bão, nỗi lo chồng bị quan quân giam giữ.
Ghen tuông giết chết hạnh phúc
Chồng trở về, vui chưa trọn đã nghe lời đồn vợ hay đi đâu đến tối mịt. Anh không hỏi cho ra lẽ mà hành hạ vợ, rồi bỏ đi không một lời. Người đọc biết rõ nàng chỉ ra bờ sông chờ chồng, nên sự nghi ngờ của anh càng thêm cay đắng. Giống như Trương Sinh trong Chuyện người con gái Nam Xương, người chồng chỉ hối hận khi đã quá muộn.
Hóa đá vì chờ đợi
Lần thứ hai chồng về, vợ đã hóa đá bên ngọn tháp, mắt vẫn nhìn ra chân trời. Hình ảnh người vợ hóa đá vì chờ chồng là biểu tượng quen thuộc của lòng thủy chung trong văn học dân gian, ở đây có thêm nỗi oan không được giải.
Nguồn gốc truyện Sự tích đá Bà Rầu
Truyện thuộc kiểu truyện “vọng phu” phổ biến khắp Việt Nam, với nhiều tảng đá hình người đàn bà trông chồng ở các địa phương, như sự tích nàng Tô Thị ở Lạng Sơn. Theo lời truyện, tượng Bà Rầu ở Quảng Nam, bên cạnh một ngọn tháp Chàm; chi tiết này chưa có nguồn khác xác nhận. Đọc thêm Sự tích hòn Vọng Phu, Nàng Tô Thị và soạn bài Chuyện người con gái Nam Xương.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người vợ hóa đá?
Vì bị chồng nghi oan, bỏ đi không lời từ biệt, nàng ngày ngày ra bờ sông chờ chồng đến khi hóa đá.
Truyện đá Bà Rầu giống truyện nào?
Giống các truyện hòn Vọng Phu về người vợ chờ chồng hóa đá, và giống Chuyện người con gái Nam Xương ở nỗi oan do người chồng ghen tuông.