Cây thì là không chỉ là một loại rau quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam mà còn mang trong mình một câu chuyện cổ tích đầy ý nghĩa. Sự tích cây thì là gợi mở về nguồn gốc và giá trị của loài cây này trong đời sống con người. Tìm hiểu về sự tích này sẽ giúp bạn hiểu thêm về văn hóa và truyền thống dân gian Việt Nam.
Ngày xưa, xưa lắm rồi, cây cỏ chưa có tên chi cả. Một hôm, ông Trời tập hợp tất cả các loài lại, ban cho mỗi loài một cái tên.
Thôi thì, các loại cây giành nhau đến trước được đặt tên theo đúng ý của mình muốn. Có cây thì dịu dàng tỏa hương, đòi được gọi là Lan, có cây lại õng ẹo múa nhịp nhàng, xin được đặt là Tóc Tiên, có cây lại hiên ngang đi đến, được gọi là Thông. Các loại rau cỏ cũng vậy, cũng chen chúc nhau, nài nỉ những cái tên thật đẹp như Quế, Dấp Cá, Tía Tô, Húng, v.v…
Cho đến cuối ngày, khi ông Trời đã mệt, có một nhành cây nho nhỏ hớt hơ hớt hải chạy đến, chỉ xin tên gì cũng được. Nhành cây đó xin lỗi ông Trời đã đến trễ, vì nó phải chăm sóc bà của nó đang bị bệnh. Ông Trời thấy lòng hiếu thảo của nó thì cảm động lắm nên không phạt nó, nhưng ông không thể nghĩ ra được tên gì khác, cho nên ông ngập ngừng:
– Tên của con là… thì là…thì là…
Nhành cây nghe vậy, mừng quá hét toáng lên:
– Ôi tôi có tên rồi! Tôi là Thì Là!
Nó vui quá nên vội vàng cám ơn ông Trời rồi chạy nhanh về nhà khoe bà của nó, và để xem sức khỏe của bà. Nó nào biết đâu rằng chữ “thì là” không phải là tên ông Trời dự định đặt cho, mà là sự ngập ngừng chưa nghĩ ra được cái tên cho nó.
Từ đó, muôn loài gọi nó là cây Thì Là, hay là Thìa Là. Tuy rằng cái tên đó rất bình dân, nhưng không một loài nào dám chế giễu, bởi vì lòng hiếu thảo của nó đã hơn tất cả các loại cây khác rồi.
Ý nghĩa truyện Sự tích cây thì là
Đến muộn vì một việc tốt
Các loài cây chen nhau xin những cái tên đẹp: Lan, Tóc Tiên, Thông, Quế, Tía Tô. Nhành cây nhỏ đến khi trời đã mệt, chỉ vì ở nhà chăm bà ốm. Truyện cho thấy có những lần chậm chân không phải do lười biếng, mà do mình đã chọn làm một việc đáng làm hơn.
Cái tên ra đời từ một tiếng ngập ngừng
Ông Trời chưa nghĩ ra tên, buột miệng “thì là… thì là…”, nhành cây tưởng đó là tên mình và mừng rỡ cảm ơn. Chi tiết dí dỏm này là cái duyên của truyện: một sự nhầm lẫn đáng yêu trở thành tên gọi theo loài cây mãi về sau. Trẻ em đọc truyện sẽ bật cười, rồi nhớ luôn tên của loại rau thơm quen trong bát canh cá.
Tên gọi bình dân mà không ai dám chê
Cái tên “thì là” nghe giản dị, nhưng không loài nào chế giễu, vì ai cũng biết lòng hiếu thảo của nó. Giá trị của một người không nằm ở cái tên kêu hay không, mà ở việc người đó đã sống thế nào.
Truyện Sự tích cây thì là trong sách giáo khoa
Truyện là bài đọc của Bài 11 trong Tiếng Việt 2, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, tập hai (trang 46–47), kèm phần kể chuyện ở trang 48. Bản trong sách ngắn hơn: cây nhỏ tự giới thiệu mình là thứ rau không thể thiếu khi nấu canh cá, và không có chi tiết chăm bà ốm như bản trên trang. Xem hướng dẫn tại Bài 11: Sự tích cây thì là – Tiếng Việt lớp 2 Kết nối tri thức.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cây có tên là thì là?
Vì ông Trời chưa nghĩ ra tên nên ngập ngừng “thì là… thì là…”, còn cây nhỏ tưởng đó là tên mình đặt cho nên vui mừng nhận lấy.
Cây thì là còn được gọi là gì?
Theo truyện, muôn loài gọi nó là cây Thì Là hay Thìa Là. Đọc thêm các truyện giải thích tên gọi và đặc điểm muôn loài: Sự tích 12 con giáp, Sự tích cây ngô và Sự tích hoa mào gà.