Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Soạn bàiNgữ văn 10

Soạn bài Tam đại con gà (truyện cười) – Ngữ văn 10 chương trình cũ

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·9 phút đọc·Ngữ văn 10
Nội dung chính
  • Tìm hiểu chung về truyện Tam đại con gà
  • Hướng dẫn soạn bài Tam đại con gà (SGK Ngữ văn 10 cũ)
  • Bài học rút ra từ truyện Tam đại con gà

Soạn bài Tam đại con gà dưới đây trả lời 2 câu hỏi Đọc – hiểu và phần Luyện tập trong SGK Ngữ văn 10 tập một chương trình cũ (văn bản ở trang 78, câu hỏi trang 79). Truyện cười dân gian này kể về một ông thầy đồ dốt mà hay khoe chữ – tiếng cười quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh. Các bài khác của lớp 10 xem tại Ngữ văn lớp 10.

Tìm hiểu chung về truyện Tam đại con gà

Một vài kiến thức về truyện cười và về văn bản giúp em hiểu vì sao câu chuyện ngắn này lại gây cười đến vậy.

soạn bài tam đại con gà
Soạn bài Tam đại con gà (truyện cười dân gian) – Ngữ văn 10 chương trình cũ

Thể loại truyện cười

  • Truyện cười là những câu chuyện dân gian ngắn gọn, chặt chẽ, thường có cái kết bất ngờ, khai thác những điều ngược đời, đáng cười trong cuộc sống để mua vui hoặc để chế giễu.
  • Người ta thường chia làm hai nhóm: truyện khôi hài (thiên về gây cười, giải trí) và truyện trào phúng (dùng tiếng cười để châm biếm cái xấu, có khi nhằm vào kẻ quyền thế). Tam đại con gà thuộc nhóm trào phúng, nhưng đối tượng là một tật xấu ngay trong đời sống người dân. Cách chia hai nhóm này, cùng nhiều ví dụ dân gian khác, được trình bày kĩ trong bài truyện cười là gì.

Tóm tắt truyện

Có anh học trò dốt nhưng hay làm ra vẻ giỏi chữ, nên được một nhà mời về dạy con. Một hôm dạy sách chữ Hán, gặp chữ “kê” (gà) mà không biết, bị trò hỏi gấp, thầy đọc liều là “Dủ dỉ là con dù dì”, rồi dặn trò đọc khẽ. Thầy vào khấn thổ công xin đài âm dương, được cả ba đài, liền yên tâm bắt trò đọc to. Bố đứa trẻ nghe thấy, chạy ra chất vấn. Thầy liền chống chế rằng mình dạy kĩ đến “tam đại con gà”, nghĩa là truy đến tận ông bà của con gà.

Bố cục

  • Phần 1 (từ đầu đến “mời đón về dạy trẻ”): nhân vật xuất hiện cùng cái mâu thuẫn ngược đời – kém chữ mà hay khoe chữ.
  • Phần 2 (phần sau): những tình huống trớ trêu khi thầy dạy chữ “kê” và khi bị bố học trò chất vấn.

Hướng dẫn soạn bài Tam đại con gà (SGK Ngữ văn 10 cũ)

Phần Đọc – hiểu văn bản có 2 câu hỏi và phần Luyện tập có 1 câu, đều ở trang 79.

Câu 1

Câu 1: Mâu thuẫn trái tự nhiên trong truyện (trang 79)

Phân tích mâu thuẫn trái tự nhiên trong truyện Tam đại con gà qua ba khía cạnh: “thầy” liên tiếp bị đặt vào những tình huống nào; “thầy” giải quyết những tình huống đó ra sao; trong quá trình giải quyết các tình huống, “thầy” đã tự bộc lộ cái dốt của mình như thế nào?

Trả lời:

a. Mâu thuẫn gốc: một người kém chữ lại lúc nào cũng làm ra vẻ uyên bác – lấy cái vẻ “hay chữ” để che cái thực chất dốt.

b. Các tình huống và cách giải quyết của thầy

  • Tình huống 1 – gặp chữ khó: chữ “kê” nhiều nét, thầy không biết, trò lại hỏi dồn. Thầy nói liều “Dủ dỉ là con dù dì”. Đây là cách giải quyết đầu tiên: bịa đại cho qua.
  • Tình huống 2 – sợ bị phát hiện: thầy bảo trò đọc khẽ. Cái dốt bắt đầu kéo theo cái hèn: biết mình sai mà vẫn che giấu.
  • Tình huống 3 – tìm chỗ dựa: thầy ra bàn thờ, nhờ thổ công “phán” bằng cách gieo đồng tiền âm dương, được cả ba lần, liền đắc chí, ngồi bệ vệ bảo trò đọc thật to. Thầy dốt lại còn mê tín, tin vào sự may rủi.
  • Tình huống 4 – bị chất vấn: bố học trò nghe con đọc lạ, chạy ra hỏi. Thầy biết thổ công cũng “dốt” như mình nhưng không nhận sai mà xoay ra lí sự: dạy kĩ đến tận ba đời nhà con gà.

c. Thầy tự bộc lộ cái dốt: mâu thuẫn được đẩy lên cao nhất khi thầy bị bố học trò đối chất. Lời chống chế “tam đại con gà” càng nghe có vẻ uyên thâm lại càng phơi bày cái dốt đến tận cùng: không những không biết chữ “kê” mà còn bịa ra cả một “phả hệ” vô lí. Thầy tự lật tẩy chính mình, người nghe bật cười.

Câu 2

Câu 2: Ý nghĩa phê phán của truyện (trang 79)

Hãy chỉ ra ý nghĩa phê phán của truyện.

Trả lời:

  • Truyện phê phán thói giấu dốt, sĩ diện hão, thích khoe khoang – một tật xấu có thật trong đời sống, nhất là ở người làm nghề dạy học, vốn phải là tấm gương về sự hiểu biết.
  • Qua tiếng cười, nhân dân nhắc nhở mọi người: đã không biết thì nên khiêm tốn học hỏi, đừng che giấu, bởi giấu dốt chỉ khiến cái dốt lộ ra lố bịch hơn và còn làm hại người khác (ở đây là học trò bị dạy sai).
  • Tiếng cười trong truyện là tiếng cười nhẹ nhàng, có tính giáo dục, nhằm sửa chữa chứ không nhằm đả kích, vì đây là thói xấu “trong nội bộ nhân dân”.
Câu 3

Câu 3 (Luyện tập): Thủ pháp gây cười qua hành động, lời nói của thầy (trang 79)

Phân tích hành động, lời nói của “thầy” để thấy thủ pháp gây cười của truyện.

Trả lời:

a. Hành động

  • Ngó chữ “kê” thấy lạ mắt, luống cuống – rồi đọc liều.
  • Dặn trò đọc khẽ – vụng trộm, sợ người biết.
  • Khấn thổ công, gieo đài âm dương – chuyện chữ nghĩa lại đi hỏi thần thánh.
  • Ngồi bệ vệ, bảo trò gào to – thay đổi thái độ chóng mặt khi tưởng mình đúng.

b. Lời nói

  • Câu đọc liều “Dủ dỉ là con dù dì” có vần, có nhịp, nghe như thật, càng lố bịch.
  • Lời tự nhủ “Mình đã dốt, thổ công nhà nó cũng dốt nữa” – thầy biết mình dốt nhưng lại đổ cho cả thổ công.
  • Lời chống chế “tam đại con gà” – lí sự cùn, láu cá, càng nói càng lộ.

c. Thủ pháp gây cười: tạo mâu thuẫn trái tự nhiên rồi đẩy lên dần qua nhiều tình huống; tăng tiến từ đọc liều – che giấu – cầu thần – ngụy biện; kết thúc bất ngờ bằng một câu nói mang tính “đúc kết” ngớ ngẩn. Cách kể ngắn gọn, ngôn ngữ dân dã, nhiều yếu tố tự bộc lộ khiến tiếng cười bật ra tự nhiên.

Bài học rút ra từ truyện Tam đại con gà

Ngoài các câu hỏi trong sách, em có thể ghi nhớ một số điều để làm bài đọc hiểu hoặc viết đoạn văn nghị luận:

  • Về thái độ học tập: không ai biết hết mọi thứ; điều quan trọng là dám nói “em chưa biết” và chịu khó tìm hiểu.
  • Về trách nhiệm người dạy: người truyền kiến thức phải trung thực, vì một lời giảng sai có thể theo học trò rất lâu.
  • Về liên hệ hôm nay: thói “giấu dốt” còn hiện diện ở những người ngại hỏi khi chưa hiểu bài, những người khoe kiến thức nửa vời trên mạng xã hội.

Kiểu hiểu lơ mơ mà vẫn cố ra vẻ biết ấy, dân gian gọi là học hành ấm ớ: nói chẳng ra biết, cũng chẳng ra không biết.

Kết luận

Soạn Tam đại con gà, em cần nắm mâu thuẫn trái tự nhiên giữa cái dốt và thói khoe chữ, chuỗi tình huống tăng tiến dẫn đến lật tẩy, ý nghĩa phê phán thói giấu dốt cùng những thủ pháp gây cười đặc trưng của truyện cười dân gian.

Xem thêm:

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5