? meme là kiểu ảnh chế gắn một hoặc nhiều dấu chấm hỏi lên gương mặt người, con vật hay nhân vật hoạt hình để diễn tả trạng thái ngơ ngác, không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Dân mạng Việt gọi nó bằng nhiều tên: meme hỏi chấm, meme chấm hỏi, meme ??? hay đơn giản là ảnh meme hỏi chấm. Gửi một tấm thay cho câu “ủa, là sao?” vừa nhanh vừa đỡ căng thẳng.
Nguồn gốc ? meme: từ khung chat lên ảnh chế
Không có một người “phát minh” ra meme hỏi chấm. Thói quen gõ một dấu “?” trơn để đáp lại tin nhắn khó hiểu đã có từ thời chat Yahoo, diễn đàn, rồi lan sang Facebook, Zalo, Discord. Trong game, người chơi cũng hay bấm biểu tượng dấu hỏi để hỏi đồng đội “đang làm gì vậy?”. Từ chữ viết, dấu hỏi được vẽ thẳng lên ảnh, và thế là các tấm ảnh chế ra đời.
Bức ảnh có lẽ nổi tiếng nhất thế giới thuộc dòng này là “Confused Nick Young”. Ảnh cắt từ một video năm 2014 ghi lại đời thường của cầu thủ bóng rổ Mỹ Nick Young, trong đó anh có một biểu cảm bối rối rất khó quên. Không rõ ai là người đầu tiên ghép thêm mấy chùm “???” hai bên mặt, nhưng đến năm 2015 tấm ảnh đã chạy khắp Twitter, Tumblr và trở thành ảnh phản ứng kinh điển. Chính Nick Young về sau cũng đùa rằng nhiều người chỉ nhận ra anh là “anh chàng trong meme”.
Ở châu Á, dòng meme ??? phát triển mạnh qua các bộ sticker gấu trúc mặt người, cậu bé tóc bát úp lan từ mạng xã hội Trung Quốc, cùng vô số sticker vịt, thỏ, mèo vẽ tay. Nhiều ảnh trong bộ sưu tập dùng nhân vật có bản quyền: Loopy thuộc loạt phim Pororo của hãng Iconix (Hàn Quốc), ếch Pepe do họa sĩ Matt Furie tạo ra, Tom thuộc loạt Tom and Jerry, vịt Psyduck thuộc thương hiệu Pokémon, SpongeBob thuộc Nickelodeon. Các ảnh dưới đây là ảnh chế do cộng đồng mạng làm lại, không phải hình chính thức của những hãng này.
Ý nghĩa của ? meme và khi nào nên dùng
Dấu hỏi trên ảnh nói thay một loạt cảm xúc: khó hiểu, nghi ngờ, bất ngờ, hoặc “tôi nghe rõ nhưng không tin nổi”. Số dấu hỏi càng nhiều thì độ hoang mang càng cao, nên meme ?? thường nhẹ nhàng, còn meme ??? hay “HẢ?????” là mức hết cứu. Vài tình huống quen thuộc:
- Nhóm chat bàn chuyện gì đó từ sáng, bạn vào sau và không hiểu mọi người đang nói về ai.
- Người yêu nhắn “em không giận đâu” kèm dấu chấm cuối câu, bạn chỉ biết đáp bằng một tấm ảnh ngơ ngác.
- Thầy cô giao bài tập mà đề dài nửa trang, đọc xong vẫn không biết đề hỏi gì.
- Bạn bè khoe một ý tưởng kỳ lạ, bạn muốn phản ứng mà không muốn nói thẳng “vô lý”.
- Thuyết trình xong, cần một slide hỏi đáp vui vui kiểu “any question?”.
Nếu muốn hiểu thêm cách ảnh chế vận hành, có thể đọc giải thích về những bức ảnh chế ai lướt mạng cũng từng gặp.
Thú cưng, sticker và nhân vật hoạt hình kèm dấu ?
Ba nhóm dưới đây gom phần lớn bộ sưu tập: con vật thật, sticker vẽ tay và nhân vật hoạt hình nổi tiếng. Đây là những tấm dễ gửi nhất vì nhìn ngộ nghĩnh, ít khi làm người nhận phật lòng.
Meme chấm hỏi: thú cưng ngơ ngác
Chó mèo là “diễn viên” sinh ra cho meme chấm hỏi: chỉ cần nghiêng đầu, trợn mắt là đủ diễn tả sự khó hiểu. Nhóm này có husky, shiba, cú mèo, tinh tinh và rất nhiều tấm meme mèo hỏi chấm với ánh mắt nghi ngờ.
Ai mê các bé mèo có thể xem thêm kho ảnh chế mèo bựa đủ mọi biểu cảm.
Meme hỏi chấm sticker hoạt hình dễ thương
Bản sticker vẽ tay là kiểu meme hỏi chấm hợp nhất để gửi cho crush hay nhắn với người lớn tuổi, vì nhìn đáng yêu mà không bị “gắt”. Vịt, thỏ, cún bông, chuột lang nước đều có phiên bản đội dấu hỏi riêng.
Chấm hỏi meme với nhân vật hoạt hình quen mặt
Nhóm chấm hỏi meme này mượn gương mặt các nhân vật đã nổi tiếng sẵn: Loopy hồng, ếch Pepe, mèo Tom, SpongeBob, Psyduck. Người xem nhận ra nhân vật ngay nên câu đùa “bắt” nhanh hơn.
Meme ??? gấu trúc mặt người
Gấu trúc ghép mặt người với biểu cảm cực đại là “đặc sản” của dòng meme ???. Cậu bé tóc bát úp cùng phong cách cũng được xếp chung nhóm, dùng khi muốn hỏi lại mà vẫn giữ chất lầy.
Muốn xem trọn bộ gấu trúc biểu cảm, ghé bộ gấu trúc Weibo mặt người.
Meme ?? người que, bánh bao ngơ ngác
Nét vẽ càng đơn giản, cảm xúc càng dễ đọc. Các nhân vật người que, bánh bao tròn vo trong nhóm meme ?? này hợp với tin nhắn hằng ngày: hỏi lại nhẹ nhàng, cười trừ cho qua hoặc giả vờ không hiểu.
Question meme: người thật ngơ ngác
Phiên bản question meme với người thật có sức nặng riêng, vì biểu cảm thật luôn khó bắt chước. Nụ cười bối rối giữa rừng dấu hỏi, em bé liếc ngang hay cô gái giơ tấm bảng hỏi chấm đều là ảnh phản ứng dùng được mọi nơi. Tấm giơ bảng còn hay được chèn vào slide cuối như một any question meme mời khán giả đặt câu hỏi.
Câu hỏi thường gặp về ? meme
Meme hỏi chấm và meme chấm hỏi có khác nhau không?
Không. Đây chỉ là hai cách gọi cùng một kiểu ảnh: gương mặt ngơ ngác kèm dấu “?”. Người miền Bắc hay nói “hỏi chấm”, nhiều nơi khác quen “chấm hỏi”, còn khi gõ tìm kiếm thì người ta gõ thẳng ? meme hoặc meme ???.
Chàng trai áo trắng cười bối rối giữa nhiều dấu ??? là ai?
Đó là Nick Young, cựu cầu thủ bóng rổ Mỹ. Ảnh cắt từ một video năm 2014, được ghép dấu hỏi và lan rộng từ năm 2015 với tên gọi “Confused Nick Young”.
Gửi ? meme cho người lớn có bị coi là bất lịch sự không?
Tùy người nhận. Với bạn bè, ảnh hỏi chấm là cách hỏi lại vui vẻ. Với thầy cô, cấp trên hay người lớn tuổi, nên chọn sticker dễ thương và kèm một câu hỏi rõ ràng, tránh gửi trơn một dấu “?” dễ bị hiểu là khó chịu.
Muốn tự làm meme hỏi chấm thì làm thế nào?
Chỉ cần một ảnh có biểu cảm khó hiểu và một ứng dụng chỉnh ảnh có công cụ chữ. Đặt vài dấu “?” màu trắng hoặc đen quanh đầu nhân vật, viền chữ cho dễ đọc là xong. Nên dùng ảnh tự chụp để khỏi vướng bản quyền.
Một dấu hỏi đặt đúng chỗ đôi khi nói được nhiều hơn cả đoạn tin nhắn dài. Lưu sẵn vài tấm ? meme trong máy, lần tới gặp chuyện khó hiểu chỉ việc gửi đi. Còn nếu đang tìm ảnh chống cằm suy tư thay vì ngơ ngác, hãy xem thêm loạt ảnh chống cằm ngẫm nghĩ sâu xa.