Đất Vị Hoàng, quê hương của Trần Tế Xương, không chỉ nổi tiếng với thơ ca mà còn lưu giữ nhiều câu chuyện dân gian đặc sắc. Những truyền thuyết và giai thoại nơi đây phản ánh đời sống, tư tưởng của người xưa. Từng câu chuyện ẩn chứa những bài học sâu sắc về đạo lý và nhân sinh.
Có đất nào như đất ấy không?
Phố phường tiếp giáp với bờ sông.
Nhà kia lỗi phép con khinh bố,
Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng.
Keo cú người đâu như cứt sắt,
Tham lam chuyện thở rặt hơi đồng.
Bắc Nam hỏi khắp người bao tỉnh,
Có đất nào như đất ấy không?
Đất Vị Hoàng (Trần Tế Xương) phản ánh sinh động cuộc sống và con người thời bấy giờ. Những hình ảnh trong tác phẩm gợi lên nhiều suy ngẫm về xã hội cũ.
Phân tích Đất Vị Hoàng chi tiết với 2 mẫu hay nhất.
Hoàn cảnh sáng tác và ý nghĩa
Vị Hoàng là tên làng và tên con sông đào chảy qua thành Nam Định, quê của Trần Tế Xương (1870–1907). Cuối thế kỷ XIX, dưới ách thực dân, làng quê này thành phố chợ, đồng tiền lên ngôi làm đảo lộn nền nếp gia đình và đạo lý. Năm sáng tác không được ghi lại.
Thể thất ngôn bát cú Đường luật, viết theo lối thủ vĩ ngâm: câu đầu và câu cuối lặp nguyên câu hỏi “Có đất nào như đất ấy không?”, gợi vòng luẩn quẩn không lối ra. Từ ngữ cố ý thô nhám: “keo cú” là keo kiệt bủn xỉn; “cứt sắt” là xỉ sắt, ví kẻ bẩn thỉu không bòn rút được gì; “hơi đồng” là mùi tiền, lấy ý từ Truyện Kiều; “rặt” là toàn là.
Ở Ngữ văn 8 bộ Kết nối tri thức (tập một, Bài 4), bài thơ được dẫn làm ví dụ cho giọng điệu đả kích trong văn bản Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng và thường gặp trong đề đọc hiểu lớp 8.